ساياسي ناۋقان باستالدى

قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ كەشەگى وتىرىسىندا كوميسسيا ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋىن 2012 جىلعى 15 قاڭتارعا تاعايىندادى جانە الداعى ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋىن ازىرلەۋ مەن وتكىزۋ جونىندەگى نەگىزگى شارالاردىڭ كۇنتىزبەلىك جوسپارىن بەكىتتى. پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتات­تا­رى وكىلەتتىگىنىڭ پارلامەن­تا­ري­لەردىڭ وزدەرىنىڭ باستاماشى­لى­عىمەن مەرزىمىنەن بۇرىن توق­تا­تىلۋىنا بايلانىستى مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ جارلىعىمەن پارتيالىق تىزىمدەر بويىنشا ساي­لاناتىن پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس ساي­لاۋىن 2012 جىلعى 15 قاڭ­تار­عا, ال قازاقستان حالقى اسسام­بلەيا­سى سايلايتىن پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ ساي­لاۋىن 2012  جىلعى 16 قاڭتارعا تاعايىنداعانى بەلگىلى. «سايلاۋ تۋرالى» زاڭنىڭ 87-بابى 5-تارماعىنا سايكەس پار­تيالىق تىزىمدەر بويىنشا ساي­لا­نا­تىن پارلامەنت ءماجىلىسى دە­پۋ­تاتتىعىنا كانديداتتار ۇسىنۋ 2011 جىلعى 16 قاراشادان باس­تال­دى. «سايلاۋ تۋرالى» زاڭعا سايكەس پارتيالىق تىزىمدەر بوي­ىنشا سايلاناتىن پارلامەنت ءما­جىلىسى دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتار ۇسىنۋ قۇقىعى بەلگىلەنگەن ءتار­تىپپەن تىركەلگەن ساياسي پار­تيا­لارعا تيەسىلى. قازاقستاننىڭ كوممۋنيستىك پارتياسى بۇل ناۋقانعا قاتىسا المايدى. ويتكەنى, سوت شەشىمى بويىنشا ونىڭ قىزمەتى ۋاقىتشا توقتاتىل­عان ەدى. بۇل رەتتە سايلاۋ كو­ميسسيالارىنىڭ قازاق­ستان­نىڭ كوممۋنيستىك پارتيا­سى­نىڭ ۇسىنىمى بويىنشا ساي­لانعان مۇشەلەرى وزدەرىنىڭ جۇمىسىن جالعاستىراتىن بو­لادى. ءماجىلىس دەپۋتاتى بولىپ سايلانۋ ءۇشىن ازامات كونس­تي­تۋتسيانىڭ 51-بابى 4-تار­ما­عى­مەن بەلگىلەنگەن تالاپ­تار­دى قاناعاتتاندىرۋى, سون­داي-اق كونستيتۋتسيانىڭ 33-بابى 2 جانە 3-تار­ماق­تا­رىنا سايكەس بەلسەندى سايلاۋ قۇقىعىنا يە بولۋى ءتيىس. وسى­لايشا, جاسى 25-كە تول­عان, قازاقستان رەسپۋب­لي­كا­سى­نىڭ ازاماتتىعىندا تۇ­را­تىن جانە ونىڭ اۋماعىندا سوڭعى ون جىلدا تۇراقتى تۇ­رىپ جاتقان ادام ءماجىلىس دەپۋتاتى بولا الادى. سوت ءىس-ارەكەتكە قابىلەتسىز دەپ تا­نىعان, سونداي-اق سوت ۇكى­مى­مەن باس بوستاندىعىنان ايى­رۋ ورىندارىندا وتىرعان ازاماتتاردىڭ سايلاۋ جانە سايلانۋ قۇقىعى جوق. ءبىرتۇتاس جالپىۇلتتىق ساي­لاۋ وكرۋگىنىڭ اۋماعى بوي­ىنشا ءماجىلىس دەپۋتاتتىعىنا سايلاۋ ءۇشىن ادامداردى پار­تيا­لىق تىزىمگە ەنگىزۋ ساياسي پار­تيانىڭ جوعارى ورگانى ءمۇ­شەلەرىنىڭ جالپى سانىنىڭ كوپشىلىك داۋىسىمەن ءجۇر­گىزىلەدى. ساياسي پارتيالاردىڭ پارتيالىق تىزىمدەرگە وسى سايا­سي پارتيانىڭ مۇشەلەرى بولىپ تابىلمايتىن ادام­دار­دى كىرگىزۋگە قۇقىعى جوق. ساياسي پارتيانىڭ جوعارى ور­گانىنىڭ شەشىمى ازاماتتىڭ پارتيالىق تىزىمگە ەنگىزۋگە كە­لىسىمى تۋرالى وتىنىشىمەن بىرگە ورتالىق سايلاۋ كو­ميسسياسىنا جىبەرىلەدى. ساياسي پارتيالار تىزىمدەردى مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ءالىپبيى رەتىمەن جاسايدى. پارتيالىق ءتىزىمدى ساياسي پارتيانىڭ وكىلى ساياسي پارتيانىڭ جوعارى ورگانىنىڭ پارتيالىق ءتىزىمدى ۇسىنۋ تۋرالى حاتتاما­سى­نان ءۇزىندى كوشىرمەمەن بىرگە ءبىر مەزگىلدە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنا ۇسىنادى. وتىرىستا سونداي-اق ور­تالىق سايلاۋ كوميسسياسى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءماس­ليحاتتارىنىڭ كەزەكتى ساي­لاۋىن 2012 جىلعى 15 قاڭ­تارعا تاعايىنداۋ جانە ءتيىستى كۇنتىزبەلىك جوسپاردى بەكىتۋ تۋرالى قاۋلى قابىلدادى. ورتسايلاۋكومنىڭ ءتور­اعا­سى ق.تۇرعانقۇلوۆ وتى­رىس­تان سوڭ بولعان بريفينگتە: «ءماليحاتتار دەپۋت­اتتارى­نىڭ كەزەكتى سايلاۋىن پار­تيالىق تىزىمدەر بويىنشا سايلاناتىن پارلامەنت ءما­جىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىمەن قاتار وتكىزۋ تۋرالى شەشىم قابىل­داي كەلە, ءبىز زاڭنىڭ ساي­لاۋ­دى تاعايىنداۋ مەن وتكىزۋگە قاتىستى نورمالارىن, سون­داي-اق بۇل سايلاۋلار پرەزيدەنت سايلاۋىمەن جانە پارلامەنت سەناتى دەپۋتات­تا­رى­نىڭ سايلاۋىمەن ءبىر مەزگىلدە وتكىزىلە المايتىنى تۋ­را­لى تالاپتارىن تولىق ساقتاپ وتىرمىز», – دەدى. ورتسايلاۋكوم قابىل­دا­عان كۇنتىزبەلىك جوسپارعا ءساي­كەس بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا سايلاۋ ۋچاس­كە­لەرىنىڭ شەكارالارى تۋ­رالى, سونداي-اق ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ قۇ­رامى تۋرالى اقپارات 23 قاراشادان كەشىكتىرىلمەي, ال ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىن ساي­لاۋ بويىنشا سايلاۋ وك­رۋگتەرىنىڭ ءتىزىمى, ولاردىڭ شەكارالارى مەن ورنالاسقان جەرى, اۋماقتىق جانە ءماس­لي­حاتتار دەپۋتاتتارىن سايلاۋ بويىنشا وكرۋگتىك سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ قۇرامى 26 قاراشادان كەشىكتىرىلمەي جاريالانۋى ءتيىس. ال سايلاۋ ناۋقانىنىڭ نەگىزگى كەزەڭدەرى مىنا مەرزىمدەردە وتەتىن بولادى: پار­تيالىق تىزىمدەر بويىنشا سايلاناتىن پارلامەنت ءما­جى­لىسى دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىندا كان­دي­داتتاردى ۇسىنۋ 16 قارا­شادان 5 جەلتوقسانعا دەيىن جۇرەدى. پارتيالىق تىزىمدەردى تىركەۋ 16 قاراشادان باستاپ 15 جەلتوقسانعا دەيىن جۇرگىزىلەدى. ءماسليحاتتار دە­پۋتاتتارىنىڭ كەزەكتى ساي­لاۋى­نا كانديداتتار ۇسىنۋ 2011 جىلعى 16 قاراشا مەن 14 جەلتوقسان اراسىنداعى كە­زەڭدە وتەدى. بۇل رەتتە ءماس­ليحاتتار دەپۋتاتتىعىنا كان­ديداتتار ۇسىنۋدى بەلگىلەنگەن تارتىپپەن تىركەلگەن رەس­پۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى قوعامدىق بىرلەستىكتەر, سون­داي-اق ولاردىڭ قۇرىلىم­دىق بولىمشەلەرى جانە ءوزىن-ءوزى ۇسىنۋ جولىمەن ازاماتتار جۇزەگە اسىرادى. قازاقستان حالقى اسسام­بلەياسى سايلايتىن پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىن سايلاۋ جونىندەگى سايلاۋ ءرا­سىمدەرىنىڭ مەرزىمى پار­تيا­لىق تىزىمدەر بويىنشا ساي­لا­ناتىن پارلامەنت ءما­جى­لىسى دەپۋتاتتارىنىڭ ساي­لاۋى ءۇشىن انىقتالعان مەرزىمدەرمەن سايكەس كەلمەيدى. زاڭ بۇعان جول بەرەدى. قا­زاق­ستان حالقى اسسامبلەياسىنان سايلاناتىن پارلامەنت ءما­جى­لىسى دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتار ۇسىنۋ 16 جەلتوق­سان­دا باستالادى. قازىرگى ۋا­قىت­تا ورتالىق سايلاۋ كوميس­سيا­سى بارلىق قاجەتتى كادر­لىق جانە ماتەريالدىق رە­سۋرس­تارعا يە. وسك سايلاۋدى ءتيىستى ۇيىمداستىرۋشىلىق دەڭگەيدە وتكىزۋگە, ازامات­تار­دىڭ جانە بارلىق سايلاۋ ۇدە­رىسىنە قاتىسۋشىلاردىڭ وزدەرىنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇ­قىعىن ەرىكتى ءارى ءتيىمدى ىسكە اسىرۋىن قامتاماسىز ەتۋگە دايىن. جۋىق ارادا ۇكى­مەت سايلاۋ ناۋقانىنىڭ قار­جىلىق ماسەلەلەرىن شەشەتىن بولادى. ورتسايلاۋكوم سايلاۋ ناۋ­قاندارىن ازىرلەۋ مەن ءوت­كىزۋگە قاجەتتى سايلاۋ قۇجات­تارىنىڭ ۇلگىلەرىن دە كەشەگى وتىرىسىندا بەكىتتى. بارلىق دەڭگەيدەگى سايلاۋ كوميس­سيا­لارى تولىعىمەن جاساق­تال­عان جانە جۇمىسقا قابىلەتتى. جىل بويى تاعى 42 ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسياسى قۇرى­لىپ, ولاردىڭ قۇرامى ساي­لان­عان. جاقىندا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە حالىقارا­لىق بايقاۋشىلار ينستي­تۋ­تىن اشۋ تۋرالى حات جول­دا­نا­تىن بولادى. سايلاۋ زاڭ­نا­ماسىنا سايكەس شەتمەملەكەتتەر مەن حالىقارالىق ۇي­ىمداردىڭ بايقاۋشىلارىن اك­كرەديتتەۋدى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ۇسىنىمى بويىنشا 2012 جىلعى 10 قاڭتارعا دەيىن جۇرگىزەدى. بريفينگ سوڭىندا بولۋى مۇمكىن ماسەلەلەردىڭ الدىن الا وتىرىپ, ق.تۇرعانقۇلوۆ «سايلاۋ» اۆتوماتتاندى­رىل­عان اقپاراتتىق جۇيەسىنىڭ بۇل سايلاۋدا پايدالانىل­ماي­تىنىن ايتتى, سونداي-اق بۇقارالىق اقپارات قۇرال­دا­رىنىڭ وكىلدەرىن جاقىن ارادا ورتالىق سايلاۋ كوميس­سيا­سىنىڭ تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىن ءباسپاسوز ورتالى­عى­نىڭ اشىلاتىنى تۋرالى دا حاباردار ەتتى. ءاليسۇلتان قۇلانباي.