نەگىزى كۇز كەلىپ, كۇن سۋىتقاننان باستاپ كوپشىلىك بيىلعى قىستىڭ قاتال بولاتىنىن ايتقان ەدى. «حالىق ايتسا قالت ايتپايدى» دەگەن ماقالدىڭ شىندىعىنا مۇندايدا كوز انىق جەتە تۇسەدى. بىراق وتكەن جىلدىڭ قازان مەن قاراشا ايلارىندا-اق اۋليەاتا قالىڭ قاردىڭ قۇشاعىنا ورانادى دەگەن بولجام قاڭتار ايىندا عانا راسقا شىقتى. قازىر جاپالاقتاپ جاۋعان قار ءتىپتى كۇرەۋگە دە دەس بەرمەي وتىر. دەگەنمەن جەرگىلىكتى بيلىك تاراپىنان بۇل ماسەلەدە قيىندىق تۋىنداي قويعان جوق.
وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ مالىمەتىنشە, تاراز قالاسىندا قاردىڭ قالىڭدىعى 22 سانتيمەترگە جەتكەن. ال وبلىستىڭ شالعايداعى سارىسۋ مەن تالاس اۋداندارىندا 25-30, تابيعاتى توسىن جۋالى اۋدانىندا 28-35, ال مويىنقۇم اۋدانىندا 20-22 سانتيمەتردى قۇراعان. وبلىستىڭ وزگە اۋداندارىندا دا جاعداي وسىنداي. بىراق بيىلعى جاۋعان قاردىڭ ازاياتىن, قىس قاھارىنىڭ قايتاتىن ءتۇرى جوق. «قازگيدرومەت» قاردىڭ ءالى دە قالىڭ تۇسەتىنىن حابارلاپ وتىر. تابيعاتتىڭ بۇل توسىن مىنەزى سوڭعى ونجىلدىقتا وڭىردە بولماعان جاعداي. تەك وسىدان ون ەكى جىل بۇرىن قار ءبىرشاما قالىڭ ءتۇسىپ, ەلدى ابىگەرگە سالعان ەدى. قالاارالىق جولداردى ايتپاعاندا, اۋدان مەن اۋدان, اۋىل مەن اۋىل اراسىن جالعايتىن جولداردا قاتىناۋدا ءبىراز قيىندىقتار تۋىنداعان. ال كونەكوز قاريالار مۇنداي قالىڭ قاردىڭ سوڭعى رەت 1969 جىلى جاۋعانىن ايتىپ وتىرعانىن ەستىگەنبىز. سودان بەرى جامبىل وڭىرىندە قىرباق قار بولعانىمەن, ءدال مىنانداي قىستىڭ بولعانى سيرەك قۇبىلىس ەكەن. ءتىپتى تەلەفونعا كۇن سايىن ۇزدىكسىز كەلىپ جاتقان حابارلامالاردىڭ ءوزى دە ءالى دە كۇننىڭ سۋىتاتىنىن, قاردىڭ بۇدان دا قالىڭ جاۋا تۇسەتىنىن ايعاقتايتىنداي. نە بولسا دا ءوڭىر تۇرعىندارى ءۇشىن بۇل بۇرىن-سوڭدى بولماعان وقيعا بولىپ تۇر.
الايدا حالىقتىڭ قالا ىشىندە وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولداردا ەركىن قوزعالۋى ءۇشىن ءۇش كۇننەن بەرى وڭىردە قار تازالاۋ ناۋقانى باستالىپ كەتتى. «قازاۆتوجول» ۇق» اق جامبىل وبلىستىق فيليالىنىڭ باسشىسى داۋرەن توقتاروۆتىڭ ايتۋىنشا, قار تازالاۋ جۇمىستارى بۇگىندە باستى نازاردا. وبلىستىڭ قاۋىپتى ايماقتارى بولىپ سانالاتىن قورداي جانە جۋالى اۋداندارىنىڭ كۇيىك اسۋلارىندا دا تازالاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. «بۇگىنگى تاڭدا وبلىس ارقىلى وتەتىن حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولداردىڭ ءبارى اشىق. تۇرعىنداردىڭ قاۋىپسىزدىگى باستى نازاردا. قازىر قار تازالاۋ جۇمىستارىنا الپىستان استام تەحنيكا تارتىلىپ, ماماندار ءتيىستى جۇمىستار اتقارۋدا», دەيدى ول.
قىستىڭ كوزى قىراۋدا قالا ىشىندەگى قوزعالىستىڭ دا قيىنداي تۇسەتىنى انىق. بىراق كۇندەلىكتى تىرشىلىك تابيعاتتىڭ توسىن مىنەزىن تاعى كۇتىپ تۇرمايدى. سول سەبەپتى قالا كوشەلەرىن رەتكە كەلتىرۋ ماسەلەسىندە تىنىمسىز ەڭبەك قاجەت بولادى. بۇل ورايدا «جاسىل ەل تاراز» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ جۇمىسى ماڭىزدى. اتالعان مەكەمە باسشىسىنىڭ وندىرىستىك اتقارۋ بويىنشا ورىنباسارى مۇحامەدجان ارزىمبەتوۆ سەرىكتەستىككە تيەسىلى قالانىڭ 88 كوشەسى ءۇش كۇننەن بەرى تازالانىپ جاتقانىن ايتادى. جالپى, مەكەمەنىڭ مەنشىگىندە 42 ارنايى تەحنيكا بولعانىمەن, بۇگىندە ولار ەسكىرگەن ەكەن. ايتەۋىر جۇمىسقا جاراپ تۇر.
وبلىس ورتالىعىنا جاقىن ت.رىسقۇلوۆ اۋدانىنىڭ تەرەڭوزەك جانە قايىڭدى اۋىلدارىندا قاردىڭ قالىڭدىعى 45 سانتيمەترگە جەتكەنىمەن, ازىرگە جاعداي قالىپتى ەكەن. جالپى, اۋدان بويىنشا 9 ەلدى مەكەننەن 13 ورتا مەكتەپكە 656 بالا تاسىمالدانادى. بۇل ماقساتقا اۋىلدىق وكرۋگتەر 14 اۆتوبۋس بولگەن.
جامبىل جانە بايزاق اۋداندارىندا دا جاعداي تۇراقتى. جامبىل اۋدانىندا 9 اۋىلدىق وكرۋگتەن 12 مەكتەپكە 997 وقۋشىنى تاسىمالداۋ ءۇشىن كولىك قاراستىرىلعان. ال 10 مەكتەپكە بارىپ-كەلىپ وقيتىن 704 بالا ءۇشىن بايزاق اۋدانىندا 10 كولىك ءبولىنىپتى.
وڭىردەگى شالعاي اۋدانداردىڭ ءبىرى – مويىنقۇم. اتالعان اۋدانداعى مىڭارال كەنتى مەن مىڭارال ستانساسىنداعى مەكتەپتەر سالقىن ەكەن. دەگەنمەن بۇل ماسەلە دە شەشىمىن تاۋىپ, 200-گە جۋىق بالا اۋدان ورتالىعىنداعى ت.رىسقۇلوۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ ينتەرناتىنا ورنالاستىرىلعان. بۇل دا بولسا اتا-انالاردىڭ الاڭداۋشىلىعىن تۋدىرمايتىن, بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن جاعداي.
قىستىڭ قاتال سىنشى ەكەنى ايان. اسىرەسە شالعاي جاتقان ەلدى مەكەندەر ءۇشىن بۇل مەزگىلدىڭ مۇڭى كوپ. مال شارۋاشىلىعىمەن جان باعىپ وتىرعان وتباسىلاردىڭ دا الاڭداۋى ورىندى. سونىمەن قاتار بالالارى كەلەسى اۋىلداعى مەكتەپكە بارىپ وقيتىن اتا-انالار ءۇشىن دە قىستىڭ قاۋپى مول. دەگەنمەن تابيعاتتىڭ توسىن مىنەزىنە توسقاۋىل جوق. تەك «قىس شاناڭدى جاز سايلا» دەگەندەي, قاپى قالماۋدىڭ جولىن ىزدەپ قامدانعاندا عانا ۇلكەن ماسەلەلەر تۋىنداي قويمايدى.
حاميت ەسامان,
«ەگەمەن قازاقستان»
جامبىل وبلىسى
