ءيا, قازىر ءبارى اقشامەن ولشەنەتىن زامان. قانداي ماسەلە كوتەرىلسىن الدىمەن ونى اقشانىڭ ولشەمىنە سالىپ ەسەپتەيمىز. دۇرىس قوي, ايتپەسە اينالامىزدان قىسقان الەمدىك ەكونوميكالىق داعدارىس ءوز يىرىمىنە تارتىپ كەتۋى مۇمكىن. دەگەنمەن, ۇلتتىق رۋح پەن جالپى رۋحاني قۇندىلىقتى دا ءبىر ءسات ەستەن شىعارماعانىمىز ابزال. مادەني-رۋحاني بايلىقتارىمىزدى مۇلدەم ۇمىتتىق دەي المايمىن. ويتكەنى ءبىز تاۋەلسىزدىك العان جىلداردان باستاپ جوعىمىزدى تۇگەندەۋگە كىرىسپەس ەدىك. ەرميتاجداعى كيەلى قازانىمىزدان باستاپ, كەشەگى كەيكى باتىردىڭ باس سۇيەگى, ءبارى ءبىز تۇگەندەپ جۇرگەن قۇندىلىقتار. بىلاي قاراعاندا جاي نارسە سياقتى بولعانىمەن, مۇنىڭ ءبارى ۇلتىمىزدىڭ بويىنداعى, ۇرپاعىمىزدىڭ ساناسىنداعى رۋحتىڭ قالعىماۋىنا سەپتەسەتىن قۇندى دۇنيەلەر عوي. بۇعان قوسا, پرەجەۆالسكي جىلقىسى, قۇلان مەن بۇقار بۇعىسىن دا قايتا تۇلەتىپ جاتقانىمىز, كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتادى, ارينە.
ال جولبارىسقا كەلگەندە وسى جۇرىسىمىزدەن نەگە جاڭىلىپ قالدىق؟ مۇنىڭ باستى سەبەبى ءبىز قازاقتىڭ كيە دەگەن ءسوزىن ۇمىتا باستاعانىمىزدا سياقتى. جولبارىس قازاق ءپىر تۇتقان اڭ ەكەنى بىرتىندەپ سانامىزدان ءوشىپ بارا جاتقانداي. جولبارىس جانە بارىس قازاققا ايبار بەرگەن اڭ ەدى. جولبارىس جوعالعالى ۇرپاعىمىز دا وسى قاسيەتتەرىنەن ايىرىلماسىنا كىم كەپىل؟ ءبىز بالا كەزىمىزدە «جاۋعا شاپقان بابالارىمىزدىڭ رۋحى قىزىل جولبارىس بولىپ كورىنەدى ەكەن» نەمەسە «تۇركى حالقى كوك بورىدەن تاراعان» دەگەن اڭىز اڭگىمەلەردى ءجيى ەستۋشى ەدىك. بۇل اڭىز بولعانىمەن استارىندا از دا بولسا شىڭدىق جاتاتىن. بۇدان الدەبىر تۇيسىگىڭمەن قازاق دالاسىنداعى ايبارلى اڭدارمەن ءوز اتا-بابالارىمىزدىڭ بەيمالىم بايلانىسى بارىن ىشتەي سەزەتىنسىڭ. سوندىقتان جورتىپ جۇرگەن ءتۇز تاعىسىن الىستان كورگەننىڭ وزىندە بويىڭدا ءبىر رۋح اتويلاپ, ءدۇر سىلكىنىپ قالاتىنىڭ بار عوي.
جولبارىسىمىزدى كەشە جوقتاپ, جون ارقامىزدى ەندى كوتەرىپ جاتقاندا وتاندىق تەلەارنالاردىڭ ءبىرى «ەلىمىزگە ەكى ءجۇز جولبارىس اكەلەتىن بولسا نە ىستەيمىز؟» دەپ ءبۇتىن ەلگە جار سالعاندا, ۇيالعاننان جەردىڭ جارىعىنا كىرىپ كەتە جازدادىق. نە ىستەگەنى قالاي؟ بىرىنشىدەن, ەلگە بىردەن ەكى ءجۇز جولبارىس اكەلۋ مۇمكىن نارسە مە, ءوزى؟ سەنساتسيا قۋعاندا دا قيسىنعا كەلەتىن اڭگىمە ايتىلۋى كەرەك قوي. ەكىنشىدەن, قيىر شىعىستاعى امۋر وزەنىنىڭ بويىندا بار-جوعى ءتورت جۇزدەي عانا جولبارىس تىرشىلىك ەتەدى. ونىڭ تەڭ جارتىسىن قازاقستانعا قالاي اكەلمەكسىڭ؟ ايداپ اكەلۋگە كونەتىن قوي سياقتى جانۋار بولسا ءبىر ءجون. جولبارىس دەگەن دالا تاعىسى, اڭ تورەسى. ونى جىلىنا ەكەۋىن عانا ۇستاپ, ءويتىپ-ءبۇيتىپ اكەلگەننىڭ وزىندە ول قاپاسقا, قاماۋعا كوندىگە الماي ارپالىسىپ, كونبەي جانىن ج ۇلىپ جەپ ءولۋى مۇمكىن. وسى ارادا ەسكەرتە كەتەتىن جايت, جولبارىستاردى قازاقستانعا قايتا جەرسىندىرۋ باعدارلاماسى بويىنشا قيىر شىعىستاعى جولبارىس پوپۋلياتسياسىنا زيانىن كەلتىرمەي, جىلىنا ەكى-ۇشەۋىن عانا ۇستاپ, «ىلە-بالقاش» قورىعىنا جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇل 6-7 جىلعا سوزىلاتىن پروتسەسس, وسى جىل ىشىندە جيىرماعا جۋىق جولبارىس قانا جەرسىندىرىلسە, از جەتىستىك بولماس ەدى.
اڭگىمەنى ءتۇز تاعىسىنان باستاعاننان كەيىن, قاسقىر ماسەلەسىن دە قوزعاي كەتكەندى ءجون كورىپ وتىرمىن. سوڭعى كەزدە اڭشىلىقپەن جۇيەسىز اينالىسۋىمىزدىڭ سالدارىنان قازاق دالاسىندا قاسقىردىڭ تۇقىمى دا بىرتىندەپ قۇرىپ بارادى. بۇرىن اڭشىلىق كاسىپپەن اينالىسقاندار جان-جانۋار پوپۋلياتسياسىنا زيانىن تيگىزبەۋ جاعىن نازارلارىنان تىس قالدىرمايتىن. نەگىزىنەن اۋىل-ايماق, ەل-جۇرتتىڭ مال-جانىن قورعاۋ باعىتىندا اڭشىلىق قۇراتىن ەدى. قازىر ونى حوببيگە اينالدىرىپ العاندار قاردا جۇرەتىن تەحنيكالارىن ءمىنىپ, بويىنا بەس قارۋىن اسىنىپ, اۆتوماتپەن دە شىعىپ, قاسقىردى قىناداي قىرعانىن ەرلىك ىسكە بالايدى, جيىرما-قىرىق قاسقىردى جايراتىپ, ورتاسىندا قاسقايىپ سۋرەتكە تۇسەتىندەر دە كەزدەسەدى. وسى ەسەرسوق ارەكەتىمىز جالعاسا بەرسە, قاسقىردى دا قۇرتىپ بىتىرەتىن شىعارمىز. ەجەلدەن كوك ءبورىسى جورىتقان قازاق دالاسى سوندا ەرتەڭ قانداي كۇيگە تۇسەدى؟ جولبارىسى جوق, كوك ءبورىسى قۇرىعان دالانىڭ قانداي قاسيەتى قالادى؟ ەكوجۇيەسىنە بالتا شابىلىپ, تابيعاتى توزعان, اڭ-قۇسى جويىلعان دالا كىمگە پانا بولادى؟ وسىنداي نارسەلەردى ويلاۋدان قالىپ بارا جاتقانىمىز جانعا باتادى. ءار ادام تابيعاتتاعى اڭ-قۇستارىمىزدىڭ ساقتالۋىنا كۇش سالىپ, جويىلعاندارىن قالپىنا كەلتىرۋگە تىرىسسا, ۇرپاعىمىزعا تۇمسا تابيعاتىمىزدىڭ بولمىسىن بۇزباي تارتۋ ەتەر ەدىك.
امانكەلدى داۋرەنباەۆ,
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى
