الەمدىك ەكونوميكانىڭ جاڭا سيپاتتا دامۋى جاعدايىندا ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى قاتىناس تەرەڭدەي تۇسۋدە. وعان ايقىن دالەل – ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ەلدەرى ىشىندە قازاقستان مەن قىرعىزستان اراسىندا ساۋدا اينالىمىنىڭ كورسەتكىشتەرى. مىسالى, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, قىرعىزستاننىڭ ەكسپورتتىق وپەراتسيالارىنىڭ باسىم بولىگى قازاقستاننىڭ ۇلەسىنە تيەدى ەكەن. تەك 2017 جىلدىڭ العاشقى 9 ايىندا قىرعىزستاننىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا كىرەتىن ەلدەرىنە شىعارعان ەكسپورتىنىڭ 52,4%-ى ءبىزدىڭ ەلىمىزگە جىبەرىلگەن. سونداي-اق بيىلعى جىلدىڭ العاشقى 10 ايىندا ەكى ەل اراسىنداعى cاۋدا اينالىمى 13%-عا ارتقان. سونىمەن قاتار قازىر قازاقستان قىرعىزستاننىڭ نەگىزگى ينۆەستورلارىنىڭ ءبىرى ەكەنى بەلگىلى, ەكى ەلدىڭ بيزنەس سالاسى ءبىر-بىرىمەن تىعىز بايلانىستا قىزمەت اتقارىپ كەلەدى. رەسمي مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, قازىر ەلىمىزدە 700-دەن استام كاسىپورىندا قىرعىزستاندىق كاپيتال مەن بيزنەس بار.
باۋىرلاس ەكى ەل اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتا تۇسۋگە باعىتتالعان شارالار اياسىندا «ەكىجاقتى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ جول كارتاسى» بەكىتىلىپ وتىر. مۇنى ستراتەگيالىق ماڭىزى بار قۇجاتتار قاتارىنا جاتقىزۋعا بولادى. ولاي دەيتىنىمىز, بۇل قۇجاتتا تەك قانا قىسقا مەرزىمدى, وپەراتيۆتىك سيپاتتاعى شارالار قاراستىرىلىپ قويماي, ۇزاق مەرزىمدە ەكى ەل اراسىنداعى قاتىناستى رەتتەۋگە نەگىز بولاتىن جۇيەلى شارالارعا باسىمدىق بەرىلگەن. جول كارتاسىنداعى جۇيەلى شارالار ۇلەسى 60%.
وندا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىندا تەحنيكالىق رەگلامەنتتەر تالاپتارىن قاداعالاۋدى كۇشەيتۋ ماقساتىنداعى بىرىككەن شارالار دا قاراستىرىلعان. جول كارتاسىنىڭ شەكارادا ءارتۇرلى فاكتورلارعا بايلانىستى تۋىندايتىن كەدەرگىلەردى جويۋ ماقساتىندا كەدەندىك, سالىق, ۆەتەرينارلىق, سانيتارلىق باقىلاۋ شارالارىنىڭ ساپاسىن بىرلەسىپ ارتتىرۋعا بايلانىستى ءىس-شارالار قاراستىرىلىپ وتىر. قىرعىزستاننان كەلەتىن تاۋار اعىمىنىڭ كوپتىگىن ەسكەرسەك, بۇل شارالار تەك ءبىزدىڭ ەلگە ەمەس, ەڭ اۋەلى قىرعىزستان ءۇشىن ءتيىمدى بولماق.
بۇل قۇجات زاڭدىق تالاپتاردى رەتتەپ قانا قويماي, ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق اينالىمدى ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەرى ءسوزسىز. ەڭ باستىسى, جول كارتاسىنىڭ كەيبىر «كولەڭكەلى» وپەراتسيالاردى اشىققا شىعارىپ, سالىق بازاسىن ۇلعايتا وتىرىپ, سالىقتان تۇسەتىن تابىستار كولەمىن ارتتىرۋدا ءرولى زور بولماق.
سەرجان ماديەۆ,
«ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى» اق باسقارما توراعاسى
