«انا ءتىلى – ءبارىمىزدىڭ انامىز. ويتكەنى, ول ۇلتىمىزدىڭ اناسى»

كەزىندە قازاق دالاسىنا اش-جا­لاڭاش, قينالىپ كەلگەندەردىڭ ءبارىن قۇشاق جايا قارسى الىپ, تورىنەن ور­ىن بەرىپ, ءوزى تومەنگە جاتقان قوناق­شىل دا قايىرىمدى قازاق سولارمەن ءبۇتىنىن ءبولىپ جەدى, جارتىسىن جا­رىپ جەدى. ودان بەرى دە قانشا ۋا­قىت ءوتتى, سىرباز قازاق سىپايى­لىق­تان اتتاعان ەمەس. ولاي بولسا, سىي­لاستىق دەگەن ەكى جاققا بىردەي ەمەس پە؟ ولار نەگە وزدەرىنە قامقور بول­عان كەڭپەيىل قازاققا, ونىڭ تىلىنە قالقان بولمايدى. وسى ورايدا, «شي شىعىپ كەتپەسىندى» سىلتاۋ­راتىپ, ءوز­گەلەردى قولدان قۇبىجىق ەتىپ كورسەتىپ جۇرگەن جوقپىز با وسى دەگەن وي قىلتيادى. ويتكەنى, ءتىل تۋ­را­لى ءسوز بولا قالسا, وزگە­لەر­دەن بۇ­رىن ءوزىمىز ورە تۇرە­گە­لەمىز. الدى­مەن بايبالام سالىپ قازاق تىلىنە قارسى شىعامىز. بۇ­لار تۋعان ءتىلدىڭ تاعدىرىنا باس قاتىرمايتىندار. ولار وسىندا تۋدى, ءوسىپ-ءوندى, وقى­دى, ءبىلىم ال­دى, جوعارى لاۋازىمعا يە بولدى. ەندى كەلىپ ەل مەن جەرگە, تۋعان حالقىنا تاعزىم ەتىپ, ادال ەڭبەك ءسىڭىرۋدىڭ ورنىنا, مەملەكەتتىك قىز­مەتتە وتىرىپ, مەملەكەتتىك ءتىل­دى اياق استى ەتەدى, شەت مەملە­كەت­تىڭ ءتىلىن تۋ عىپ كوتەرەدى. بۇل ەندى ەشقانداي ۇعىمعا سىيمايدى. پارلامەنتتە, بيلىك تىزگىنىندە, باسقا دا لاۋازىمدى قىزمەتتەردە وي-ساناسى جوعارى, پاراساتى تە­رەڭ, ءبىلىمدى دە, بىلىكتى ۇلتجاندى ازاماتتار از ەمەس. ەندى الداعى ۋاقىتتا ۇلت بولاشاعىنا نەمقۇ­رايلى قا­راي­تىن رۋحسىزداردان با­تىل تۇردە ارىلىپ, ولاردىڭ قا­تارىنا ۇلتتىق قاسيەتتەردى بو­يىنا دارىتقان, قا­زا­قى تاربيەسى, ۇلت دەپ سوققان جۇرەگى بار ويلى دا وتتى, ىسكەر جاستاردى كوپتەپ تارتسا ءجون بولار ەدى. جالپى, بىلە بىلسەك قازاقپىن دەگەن قانى بار ءاربىر ازامات ءتىلىم تاۋەلسىزدىگىمنىڭ تىرەگى, ءتىلىم – بو­لاشاعىم, ءتىلىم ماقتانىشىم دەگەن بيىك سەزىمدى مۇرات ەتۋى شارت. بۇل, اسىرەسە, بيلىك باسىنداعىلار مەن حالىق قالاۋلىلارى قاتاڭ ۇس­تانار قاعيداعا اينالۋى قاجەت. سەبەبى, ولار­دىڭ مىنەز-قۇلقى, ءىس-ارە­كەتى, ءسوي­لەگەن ءسوزى ۇنەمى كوپ­تىڭ كوز ال­دىندا. كوزقاراسى قا­لىپ­تا­سىپ ءۇل­گىر­مەگەن ەلىكتەگىش جاستار سولارعا قاراپ بويىن تىكتەپ, ويىن تۇزەيدى. ال ول مىر­زا­لار ءباز-باياعى قالپى, مىنبەرگە شىعادى دا ورىس­شا جەلدىرتىپ الا جونەلەدى. سوندا ولاردان ۇيرەنەر ۇلگى, الار ونەگە وسى بول­عانى ما؟ وسىلاي قاشانعى جالعاسا بەرمەك؟ تۋراسىن ايتار بولساق, ءوز­گە­گە ەمەس ەڭ الدىمەنەن بيلىك تىزگىنىن ۇستاعان, لاۋازىمدى قىزمەتتە جۇرگەن ءوزىمىزدىڭ كوپتە­گەن قانداس باۋىرلارعا سىلكىنىس قا­جەت. سانا سىلكىنىسى. قۇلدىق سانادان ارىلا­تىن كەز الدەقاشان جەتتى. ەركىن ەلگە اينالعانىمىزعا جي­ىر­ما جىل­­دىڭ ءجۇزى بولدى. ەندى كىمنەن قور­قىپ, نەدەن بۇعامىز؟ جالتاقتاۋ مەن جالپاقتاۋدىڭ دا شەگى بار ەمەس پە؟ قوعامعا قىزمەت ەتۋ بار دا, ۇلت بولاشاعىنا قىزمەت ەتۋ بار. بۇل ەكەۋى اجىراعىسىز ۇعىمدار. بىلگىر مامان, ىسكەر باسشى بولۋمەن قاتار ۇلتجاندى ازامات بولۋ پارىز. قا­زاقپىن دەگەن قانى بار ءار جۇرەكتە ۇلتجاندىلىق الاۋى ۇزدىكسىز لا­پىلداپ تۇرعاندا عانا ءتىلىمىزدىڭ دە ەلىمىزدىڭ دە باعى جانباق. بۇگىندە جىگىت اعاسى جاسقا كەلگەن تىلگە شورقاق قانداستارىمىز ءوز­دەرىنىڭ وسىنداي مۇشكىل حالىنە الدىڭعى اعا بۋىندى, ياكي ءوز اتا-انالارىن كىنالايدى. دۇرىس دەپ ەسەپتەيمىن. انا ءالديىن تىڭداپ, بەسىك جىرىنا بالقىماعان ءسابي, بالا سەزىمىن ەرتەگى شۋاعىنا شو­مىل­دى­رىپ, بۇلا سەزىمىن باتىر­لار جىرى­نا سۋارماعان, ەرلىك پەن ەلدىكتى سەزىنىپ, بويىندا تۋعان حالقىنا دەگەن سۇيىسپەنشىلىك پەن ماقتانىش سەزىمى قاتار وربىمەگەن بالا ەس جيىپ ەسەيگەندە ەلىم دەپ ەمىرەنە قويۋى ەكىتالاي. ەل تىزگىنىن ۇستاعان لاۋازىمدى شەنەۋنىكتەر اراسىندا وسى ىسپەتتەس باۋ­ىر­لارىمىزدىڭ قاتارى باسىم بوپ تۇرعانى جاسىرىن ەمەس. مەملەكەتتىك بيلىك تىزگىنىندەگى ءوز ءتىلىن بىلمەيتىن “مىقتىلار” ءتىلدىڭ قا­دى­رىنە جەتىپ, وعان جاناشىرلىق جا­سايدى, ۇلت بولاشاعىنا قىزمەت ەتەدى دەگەنگە سەنۋ قيىن. ەلىن ەلجىرەي ءسۇيىپ, حالقىنا قالتقىسىز قىزمەت ەتەر ۇلتجاندىلىق سەزىمى قا­سيەتتى ءتىلىمىز ارقىلى عانا بوي­عا تاراپ, قانعا سىڭبەك. سوندىقتان دا, قاي دەڭگەيدە بولماسىن جوعا­رى لاۋازىمدى مەملەكەتتىك قىز­مەتكە تاعايىنداردا وزگەلەردى قويا تۇ­رىپ, اسىرەسە, ءوز قانداستا­رى­مىز­دىڭ مەم­لەكەتتىك ءتىلدى جەتىك ءبىلۋىن قاتاڭ تۇردە تالاپ ەتكەن ءجون. سايلاۋ كەزىندە ەل مەن تىلدەن بيىك ەمەسپىن دەپ, پرە­زي­دەنت­تىڭ ءوزى مەملەكەتتىك تىلدەن ەمتيحان تاپسىرىپ, سىناقتان ءوتىپ جات­قان­دا نەگە باسشىسىنان باستاپ ۇكىمەت ءمۇ­شەلەرى تۇگەل, ياكي بارلىق مينيسترلەر, دەپۋتاتتىق­قا كانديداتتار, اكىمدەر مەن باس­قا دا لاۋازىمدى قىزمەتكە ءۇمىت­كەر­لەر ءتۇ­گەل سول سىناقتان ءوت­پەي­دى؟ وسى­لاي ەتەر بولساق مەملەكەتتىك ءتىل ءمار­تە­بەسى وزىنەن-ءوزى ءوسىپ شىعا كەلەر مە ەدى, بالكىم. الدە ول مىر­زا­لار ەل مەن تىلدەن بيىك تۇر ما؟ تاپ وسىنداي تالاپ كوپشىلىكپەن كۇندەلىكتى قويان-قولتىق جۇمىس جا­ساي­تىن, ەڭ باستىسى ازاماتتاردىڭ قۇقى­عىن قورعايتىن سوت جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ باسشىلارىنا دا قو­يىلۋى كەرەك. سونىمەن قاتار, بۇل سا­لانىڭ باسشىلارىنا ءوز كەزەگىندە قا­راماعىنداعىلاردىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى مۇلتىكسىز مەڭگەرۋىن قا­تاڭ تۇردە قا­دا­عالاۋىن ەرەكشە مىندەتتەۋ قاجەت. سەبەبى, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە مەملەكەتتىك ءتىلدى بىلمەيتىندەردىڭ ەمەس, ونى جەتىك مەڭ­گەرگەندەردىڭ قۇ­قىعى كوپ بۇزىلاتىنى ۇيرەنشىكتى قۇبىلىسقا اينالعان. ءجا­نە ونداي ءۇردىس قۇقىق قورعاۋشىل­ار­دىڭ وزدە­رى­نىڭ تاراپىنان دا ءجيى كەزدەسەتىنى ەشكىمگە جاسىرىن ەمەس. بايقاپ قاراساق, «قازاقستاننىڭ بو­­لاشاعى قازاق تىلىندە» ەكەنىنە دەن قويعان وزگە ۇلت وكىلدەرى قازىردىڭ ءوزىن­دە-اق مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭ­گە­رۋگە قۇل­شىنا كىرىسىپ كەتكەن سەكىلدى. بالالا­رىن, نەمەرەلەرىن قازاقشا با­لاباق­شا­عا بەرىپ, قازاق مەكتەپتەرىندە وقىتىپ, سولار ارقىلى وزدەرى دە اۋىزەكى سوزگە يكەمدەلىپ قالعاندارى جونىندە ماق­تا­نىشپەن ايتىپ جات­­قان ولارعا ريزاشى­لىقپەن قاراي­سىڭ. كەرىسىنشە, بالال­ا­رىن ورىس مەكتەپتەرىندە وقىتىپ ءباز-باياعى قالىپتارىنان ءمىز باقپاعان قان­داستارىمىزعا قاراپ قانىڭ قاي­ناي­دى. ماسەلەن, مەرزىمدى ءباسپاسوز بەت­تە­رىنىڭ بىرىنەن, الماتىداعى ءبىر مەك­تەپتىڭ ءبىرىنشى ورىس سىنىبىنا بارعان 74 بالانىڭ 65-ءى قازاق بالاسى دەگەندى وقىدىق. راس بولسا, سۇمدىق قوي مىناۋ. بۇل تاۋەلسىزدىگىمىزگە جيىرما جىل تو­لىپ وتىرعان بيىلعى جىلدىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى ءجايت. بۇعان نە ايتارسىڭ ەندى؟ كۇلەسىڭ بە, جىلايسىڭ با؟ بۇل ءبىر عانا مىسال. دەسەك تە مۇنداي جايدىڭ ءار جەر­دە-اق ورىن الىپ وتىرعانى كۇمان تۋ­عىزبايدى. بۇعان قوسا, قالالىق جەردەگى قازاق مەكتەپتەرىندەگى وقۋ­شىلاردىڭ باسىم كوپشىلىگى مەكتەپ دالىزىندە, كو­شەدە, قوعامدىق كولىك­تە, قىسقاسى سى­نىپ­تان تىس جەردىڭ بارىندە تەك ورىس­شا زۋىلداتاتىنى دا جاسىرىن ەمەس. بۇعان كىمدى كىنا­لارسىڭ؟ جەتكىنشەكتەر ساناسىنا وتانسۇيگىشتىك رۋحىن جەت­كىزە الما­عان ۇستازداردى ما, جوق الدە ۇرپاق كوكىرەگىندە نامىس وتىن مازداتا الماعان اتا-انانى ما؟ زيالى قاۋىمنىڭ ءبارى دەمەيىن, كوبى بالالارىن كەزىندە ورىسشا وقىت­­­تى. جارايدى, ول ۋاقىت تالابى, زامان سولاي بولدى دەگەنگە كونەيىك. ور­ىس ءتىلىن بىلمەسەڭ قارعا ادىم ات­تاۋىڭ مۇڭ بولدى. ول ءتىلدى بىلۋگە, ۇيرەنۋگە ءما­ج­بۇر بولدىق, ال, انا ءتىلدى ۇمىتۋعا نە ماجبۇرلەدى؟ ەشكىم دە, ەشقاشان سەن ءوز ءتىلىڭدى ۇمىت دەگەن تالاپ قويعان جوق قوي. ور­ىس­شا وقى­تىپ تا قازاقشا تاربيەلەۋگە بولا­تىن. ەڭ بولماعاندا بالانىڭ تۋ­عان ءتىلىن قوسا الىپ ءجۇرۋىن قادا­عالاۋعا بولماس پا ەدى؟ وسىنى نەگە ەسكەرمەدىك؟ نەگە ول بالا ءوزىنىڭ رۋحاني تا­مى­رى­نان اجىراعان جارىم­جان بو­لۋى ءتيىس ەدى؟ وسىنى نەگە ويلان­با­دىق؟ ۇلت بولاشاعىن نەگە ويلامادىق؟ انا ءتىلىن ىقىلاستانا ۇيرەنىپ, ءتىپتى مەملەكەتتىك تىلدە بايانداۋعا قۇل­شىنىس تانىتىپ جاتقان جەكەلەگەن شە­نەۋنىكتەردىڭ ۇمتىلىسى, ءاري­نە, قۋا­نارلىق جاعداي. ال ءوز ءتىلىن جەتىك بىلە تۇرا, وزگە تىلدە سايراي جونەلەتىن شىركىندەرگە قاراپ وتى­رىپ قايران قالاسىڭ. ورىسشا ءسوي­لەمەسە كىسىلىگىنە ءمىن, لاۋازىمىنا نۇقسان كەلەتىندەي. وندايلار وزگە تىلدە سويلەسە ءوزىن زور سەزىنىپ, انا تىلىندە سويلەۋگە قورلا­نا­تىن سەكىلدى. كەرىسىنشە, ءوز تىلىڭدە كو­سىلىپ ءبىر سويلەي الماعاننان اسقان قورلىق, ءتىپتى سورلىلىق جوق تا شىعار, ءسىرا؟! ەگەمەندىك العان جيىرما جىل­دان بەرى ءوز تىلىمىزگە ەركىن اۋىسا الماي جاتۋىمىزدىڭ ەندىگى ءبىر باستى سەبەبى, ورىس ءتىلىنىڭ زاڭسىز تۇردە «رەسمي تىلگە» اينالۋىندا دەپ بىلەمىن. اتا زا­ڭىمىز كونستيتۋتسيانىڭ 7-ءشى با­بىندا قازاقستان رەسپۋبلي­كا­سىندا­عى مەملەكەتتىك ءتىل – قازاق ءتىلى. مەملەكەتتىك ۇي­ىمداردا جانە جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باس­قارۋ ورگان­دا­رىن­دا ورىس ءتىلى رەسمي تۇردە قازاق تىلىمەن تەڭ قولدا­نىلادى دەپ كورسەتكەن. دەمەك, رەسمي ءتىل دەگەن ءتىل جوق, رەسمي تۇردە قازاق تىلىمەن تەڭ قول­دانىلادى دەگەن ۇعىم عانا بار. وكى­نىشكە قاراي, مۇنىڭ ءبارى زاڭ ءجۇ­زىندە عانا, ال, قولدانىستا ءبارى باس­قاشا. مىسال ءۇشىن, ءتىل تۋرالى زاڭ­نىڭ 9-شى بابىنا سۇيەنسەك, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اكتىلەرى مەملەكەتتىك تىلدە ازىرلەنىپ, قا­­­بىل­­دا­نا­دى, قاجەت بولعان جاع­داي­دا, ءمۇم­كىن­دىگىنشە, باسقا تىلگە اۋدارىلۋى قامتاماسىز ەتىلە وتى­رىپ, ولاردى ازىرلەۋ ورىس تىلىندە جۇرگىزىلۋى ءمۇم­كىن. ال بىزدە ءبارى كەرىسىنشە, زاڭ دا, باسقا قۇجاتتار دا ورىس تىلىندە ازىرلەنىپ, سودان سوڭ بارىپ قاجەت دەپ تاپقان جاعدايدا, ءمۇم­كىن­دىگىنشە قازاق تىلىنە اۋدارىلادى. بۇل زاڭدى ورەسكەل جانە جاپپاي, جابىلا بۇزۋعا جاتپاي ما؟ زاڭ­دى تۇل­عا نە جەكەلەگەن ازامات زاڭ بۇزىپ جاتسا زاڭ نورماسىنا ساي جاۋاپقا تار­تى­لۋى ءتيىس. ال ءبىز مەملەكەتتىك ءتىل تۋرا­لى زاڭ تالاپتارى تاپتالىپ جاتسا دا ءۇن­سىزبىز. وعان كىم كىنالى؟ زاڭنىڭ ور­ىن­دالۋىن زاڭ ارقىلى تالاپ ەتە ال­­ماعان ءوزى­مىزدىڭ جىگەرسىزدىگىمىز, بەيجاي ەنجارلى­عى­مىز كى­نا­لى. ۇلتتىق رۋحتىڭ ءالسى­رەۋى, ۇلت­تىق نامىستىڭ جوقتىعى كىنالى. ايتايىق, ۇكىمەت زاڭ جوبا­سىن قازاق تىلىندە جازىپ, پار­لامەنتتىڭ ءمار­تە­بەلى دەپۋتاتتارى كونستيتۋتسياعا قۇرمەت كورسەتىپ, وزدەرى قابىلداعان “قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ءتىل تۋرالى” زاڭدى سىيلاپ زاڭداردى مەملەكەتتىك تىلدە قابىلدايىق دەسە, كىم قوي دەر ەدى؟ ۇكىمەتتىڭ دە, پار­لامەنتتىڭ دە القالى جيىن­دا­رى مەملەكەتتىك تىلدە ءوتىپ جاتسا وعان كىم كەدەرگى بولىپ جاتىر؟ قايتا بۇل باستاما باسقالارعا, بار سالاعا جول اشپاي ما؟ قىس­قا­سى, تىلگە توسقاۋىل تومەندە ەمەس, جوعارىدا, جوعارعى جاقتاعىلاردا جاتقانى باسى اشىق اقيقات. ولاي بولاتىنى, بالاباقشادا قازاقشا تاربيەلەنىپ, قازاق تىلىندە مەكتەپ بىتىرگەن, جوعارى وقۋ ور­نىندا قازاقشا وقىپ جۇرگەن جاستار, قازاق ءتىلىن اياقاستى ەتىپ, ورىس­شا سايراپ وتىرعان ولارعا قا­راپ, «قازاق ءتىلى ماعان قاجەت پە وسى» دەگەن كۇماندى ويعا قالۋى بەك مۇمكىن. ويعا قالىپ قانا قوي­ماي, «ىزدەگەنگە سۇراعان», تەز ارادا ورىس تىلىنە اۋا سالادى جانە ول تىلمەن ەندى قايتىپ اجى­راماستاي بولىپ ءبىرجولا قاۋى­شادى. ءويت­­كەنى, ول جاستار­دىڭ دا ەرتەڭ سول «قۇرمەتتى اعا­لا­رى» سەكىلدى مينيستر نە اكىم بولۋدان, دەپۋتات بوپ سايلانۋدان ءۇمىتى بار. ول ءۇشىن ولاردى قالاي جاز­عى­­راسىڭ؟ وسى قىلىعىمىزبەن ءوس­­كە­لەڭ ۇرپاقتىڭ ءوز ءتىلىن تارك ەتىپ, وزگە تىلگە يكەمدەلۋىنە ءوزىمىز سەبەپكەر بولىپ وتىرعان جوقپىز با؟ قازاق ءتىلىنىڭ قاناتىنان قا­يى­­رىل­عان قۇستاي ەركىن سامعاي ال­ما­ۋىنا ورىس تا, وزگە ۇلت وك­ىلدەرى دە كىنالى ەمەس. كىنالىلەر قازاق ءتىلىن مەنسىنگىسى كەلمەيتىن, وعان مۇرىن شۇيىرە قارايتىن ءبىر­قاتار قانداس­تا­رىمىز. بالالارىن قازاقشا وقىت­پاق تۇرماق, تاۋەل­سىزدىكتىڭ جيىرما جىلىندا جي­ىر­ما ءسوز ۇيرەنبەگەن, ۇيرەنۋگە ق ۇلىق تانىتپاعان ءوز قا­زاقتا­رى­مىز. ولار تۋعان تىلىنە ۋى­زىندا جارىماعان بوزوكپە ۇرپا­عىنىڭ بولشاعىنا الاڭداۋمەن بىرگە بۇگىنگى جىلى ورنىنان ايىرى­لىپ قالۋدان قورقىپ قانا قاسارىسا قارسىلاسىپ جاتقانى جالپاق جۇرتقا جاقسى ءمالىم. قاراقان باسىنىڭ قامىمەن ەل مۇددەسىن اياقاستى ەتىپ, ءوز ءمۇد­دەسى ءۇشىن قاسيەتتى ءتىلىمىزدىڭ ءوز تۇ­عىرىنا الاڭسىز ورنىعۋىنا اش­ىق قارسىلىق كورسەتىپ جاتقاندار وسى قىلىقتارىنىڭ تۋعان اناسىن وزەك­كە تەپكەنمەن بىردەي ەكەنىن بىلە تۇ­را وسى ارەكەتكە بارىپ جات­قاندا­رى­نا جاعاڭدى ۇستاعان­نان باسقا ايتارعا ءسوز تاپپايسىڭ. قاسيەتتى ءتىلىمىز بابادان بالاعا مۇرا بوپ قالعان باعا جەتپەس بايلىعىمىز ەمەس پە؟ سوندىقتان دا بابالار امانا­تى­نا ادال بولۋ – رۋحاني اسىل قا­زى­نامىزدى شاشپاي-توكپەي, قۇد­رەت­تى قازاق ءتىلىنىڭ قۇتىن قاشىر­ماي تولىق قادىر-قاسيەتىمەن كەيىنگىگە امان-ەسەن جەتكىزۋ بۇگىن­گى­لەردىڭ پەر­زەنتتىك بورىشى. ونى ابى­روي­مەن اتقارۋ بارىمىزگە بىردەي پارىز ەكەنىن ەستەن شى­عار­ماي­ىق. «انا ءتىلى – ءبارىمىزدىڭ انامىز, ويتكەنى, ول ۇلتىمىزدىڭ اناسى» دەپ وتە ءدال ايتتى ەمەس پە ەلباسى؟ ەندەشە, انا ءتىلىن ار­داق­تاۋ ءاربىر ازاماتتىڭ ابى­رويلى بو­رىشى ەكەنى ەشقانداي داۋ تۋ­عى­ز­باسا كەرەك. ال وسى داۋسىز جاعداي جەكەلەگەن شەنەۋنىكتەر تا­­را­پىنان شەشىمىن تاپپاي وتىر­عانى قىن­جىل­تادى. وسى تۇستا, نەگە سول جوعارىداعى شۇبار ءتىلدى شەندىلەر مەن شەكپەندىلەر ەلبا­سىنىڭ ءسو­زىن ونەگە, ءىسىن ۇلگى تۇت­پايدى ەكەن دەپ كۇيىنەسىڭ. ەلبا­سىنىڭ «قازاق­تار ءبىر-بىرىمەن قا­زاقشا سويلەسۋى كەرەك» دەگەن قا­عي­داسىن نەگە قازىق ەتىپ ۇستانبايمىز؟ پرەزيدەنت بيىلعى جولداۋ­ىن­دا – «ءبىزدىڭ مىندەتىمىز 2017 جىلعا قاراي مەملەكەتتىك ءتىلدى بىلەتىن قا­زاقستاندىقتار سانىن 80 پايىزعا دەيىن جەتكىزۋ. ال 2020 جىلعا قاراي ولار كەمىندە 95 پاي­ىزدى قۇراۋى ءتيىس» دەگەن ناقتى ماسەلە كوتەردى. ينشاللا, ءدال وسى­لاي ىسكە اسۋىنا تىلەكشىمىز. دوسجان ءامىروۆ, ماڭعىستاۋ وبلىستىق سوتىنىڭ توراعاسى.