– تىلەكتەس يساباي ۇلى, جۋىردا مەملەكەت باسشىسى «نۇر وتان» پارتياسى ساياسي كەڭەسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ەڭبەك نارىعىندا دايىن مامانعا سۇرانىستىڭ تومەندەگەنىن ايتقان بولاتىن. بۇل ماسەلەنىڭ سەبەبى مەن شەشىمى قانداي؟
– ەلىمىزدە 3 بەيىندىك جانە اگرارلىق سالانىڭ 14 ماماندىعى بويىنشا 20 جوعارى وقۋ ورنى, ونىڭ ىشىندە جەكەمەنشىك 7 ۋنيۆەرسيتەت جانە 59 كوللەدج اۋىل شارۋاشىلىعىنا مامان دايىندايدى. بۇل ماماندىقتار بويىنشا 7,5 مىڭعا جۋىق بىلىمگەر جەتەكشى ءۇش جوعارى وقۋ ورنىندا ءبىلىم الۋدا. سونىڭ 70 پايىزعا جۋىعى ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتە وقيدى. اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى – اگروقۇرىلىمداردىڭ ۇساقتىعى. اۋىلشارۋاشىلىق ءونىمىن وندىرۋمەن 185 مىڭنان استام اگروقۇرىلىممەن قاتار 1,6 ميلليونعا جۋىق ءۇي شارۋاشىلىعى اينالىسادى. جالپى, اگروقۇرىلىمداردىڭ 96 پايىزى (177,6 مىڭ) شارۋا قوجالىقتارى. ولاردىڭ جەر كولەمى مەن شارۋاشىلىق دەڭگەيى ينتەنسيۆتى نەگىزدە كەڭ كولەمدە تاۋار وندىرۋگە مۇمكىندىك بەرمەيدى. جالپى ءونىمنىڭ 27 پايىزى وسى ىسپەتتى شارۋا قوجالىقتارىنا تيەسىلى بولسا, ال 40 پايىزى ەگىستىك جەرى 10 گەكتاردان اسپايتىن فەرمەرلەرگە تيەسىلى. شارۋا قوجالىقتارىنىڭ 81,2 پايىزىنىڭ ەگىستىك القاپتارى 50 گەكتاردان اسپايدى. ياعني بۇل سالاداعى ونىمدىلىك دەڭگەيى تومەن ەكەندىگىن كورەمىز. سونىمەن قاتار ءۇي شارۋاشىلىعىنا ەلدەگى مال شارۋاشىلىعى جالپى ءونىمىنىڭ 74 پايىزى تيەسىلى. ۇساق قۇرىلىمدار ءونىمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ, يننوۆاتسيانى ەنگىزۋ, قاۋىپسىز ازىق-ت ۇلىك جەتكىزۋ ماسەلەلەرىن وزدىگىنەن شەشۋگە قابىلەتسىز. سونداي-اق بىلىكتى مامانداردى جۇمىسقا تارتۋعا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى. كوپشىلىگى جاس مامانداردى لايىقتى الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايمەن قامتاماسىز ەتە المايدى. سوندىقتان اگرارلىق ماماندىقتى مەڭگەرگەن تۇلەكتەر اۋىلعا بارۋعا قۇلشىنبايدى. بۇعان دەيىن «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسىنا بۇل سالادان «ۆەتەرينارلىق مەديتسينا» ماماندىعى عانا قوسىلعان ەكەن. بيىل اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى مەن ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ۇسىنىسىمەن باعدارلاماعا ءۇش ماماندىقتى قوسۋعا قول جەتتى. ەندى الداعى جىلدان باستاپ جاس اگرونومدار, بالىق شارۋاشىلىعى جانە مال شارۋاشىلىعى ماماندارى قوسىمشا قارجىلىق قولداۋ مەن الەۋمەتتىك كومەككە يە بولادى. ياعني جاس مامانداردى تارتۋ ءۇشىن ۇساق شارۋاشىلىقتاردىڭ كووپەراتسياعا بىرىگۋىن جانە عىلىم, ءبىلىم, ءوندىرىس ينتەگراتسياسىن قارقىندى جۇرگىزۋ قاجەت.
اۋىلعا جاس ماماننىڭ كەلمەۋىنىڭ تاعى ءبىر سەبەبى – كەيىنگى جىلدارى اگرارلىق ماماندىقتاردا وقيتىن قىز بالالار كوپ. مىسالى, بىزدە باكالاۆرياتتا ءبىلىم الۋشىلاردىڭ 60 پايىزى – قىزدار. سوندىقتان اسكەر قاتارىنان ورالىپ, اگرارلىق سالا بويىنشا وقۋعا تۇسەتىن تالاپكەرلەرگە بىرقاتار جەڭىلدىك قاراستىرىلۋى قاجەت. وسى ساناتتاعى تالاپكەرلەر قاجەتتى ءوتۋ بالىن العان جاعدايدا وقۋعا كونكۋرسسىز قابىلدانۋى ءتيىس. ال كوللەدج بىتىرۋشىلەر اقىلى وقۋدى تاڭداعان جاعدايدا, ولاردى اڭگىمەلەسۋ ارقىلى قابىلداعان دۇرىس. مەملەكەتتىك تاپسىرىستى ءبولۋ ەرەجەسىن دە قايتا قاراۋ قاجەت. سۇرانىسقا يە اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ۆەتەريناريا ماماندىقتارى بويىنشا ماقساتتى گرانتتاردى وبلىس اكىمدىگىنىڭ تاپسىرىسى نەگىزىندە بەرۋ جانە ونى وندىرىستە 5 جىل ەڭبەكپەن وتەۋدى قاراستىرۋ قولايلى شەشىم بولار ەدى. تاعى ءبىر ماسەلە, كوپتەگەن مەملەكەتتىك گرانتتار ماماندانباعان جوعارى وقۋ ورىندارىنا كەتەدى. بۇل مامان دايىنداۋ ساپاسىنا كەرى اسەر ەتەدى. سول سەبەپتى مەملەكەتتىك گرانتتاردىڭ 70 پايىزىن اگرارلىق سالاداعى جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىنا بولگەن ابزال.
جۋىردا ۇكىمەتارالىق دەلەگاتسيا قۇرامىندا بەلارۋس پەن قازاقستان جوعارى وقۋ ورىندارى جانە عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى اراسىنداعى عىلىم-ءبىلىم كونسورتسيۋمىنىڭ قىزمەتىن ۇيلەستىرۋ بويىنشا جۇمىس كوميسسياسىنىڭ VI وتىرىسىنا قاتىستىم. بەلارۋستىك ارىپتەستەرمەن مامان دايىنداۋ جانە جۇمىسقا ورنالاستىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا پىكىر الماستىق. مىسالى, بەلارۋس مەملەكەتتىك اۋىل شارۋاشىلىعى اكادەمياسىنىڭ ماقساتتى دايىندىق بويىنشا ءبىلىم العان تۇلەكتەرى وندىرىستە 5 جىل, ال مەملەكەتتىك تاپسىرىس بويىنشا ءبىلىم العاندارى 2 جىل جۇمىس ىستەيدى. بۇل قازاقستاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ تۇلەكتەرىنە دە قاتىستى بولعانى ءجون دەپ ەسەپتەيمىز.
– اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ماماندىعىنا گرانتتاردىڭ كوپتەپ بولىنەتىندىگىنە قاراماستان, جوعارى ءبىلىمدى كادرلارعا تاپشىلىق بايقالاتىنى ايتىلدى. بۇل جاعدايدى ءسىز قالاي تۇسىندىرەر ەدىڭىز؟
– ءيا, 2014-2016 جىلدارى ماماندارعا جانە عىلىمي كادرلارعا دەگەن جالپى قاجەتتىلىك 6 456 ادامدى قۇراعانى كورسەتىلدى. كادر تاپشىلىعى نەگىزىنەن عالىم-اگرونوم, ۆەتەرينار دارىگەر, زووينجەنەر, ينجەنەر-مەحانيك, ينجەنەر-تەحنولوگ, ەكونوميست, بۋحگالتەر سياقتى ماماندىقتار بويىنشا سەزىلەدى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, اوك سۋبەكتىلەرىنىڭ 80 پايىزى ماماندارعا ءزارۋ. 13 مىڭنان استام زاڭدى تۇلعالاردىڭ – اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەر مەن باسشىلىق قۇرامىندا قىزمەت اتقاراتىن مامانداردىڭ 12 پايىزىنىڭ عانا اگرارلىق جوعارى جانە اياقتالماعان جوعارى ءبىلىمى بار. ماماندى ساپالى دايىنداۋ ءۇشىن زاماناۋي ۇلگىگە كوشۋ قاجەت. ياعني ءبىلىم بەرۋ يننوۆاتسياعا باعدارلانعان كاسىبيلىك داعدى مەن كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا باعىتتالۋى ءتيىس. بولاشاق ماماندار اگروبيزنەستە يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار مەن جاڭا ءبىلىمدى ۇتىمدى پايدالانا ءبىلۋى قاجەت. بۇل ماقساتتا ۋنيۆەرسيتەتتە بارلىق ماماندىققا اگروبيزنەستى ۇيىمداستىرۋ, كاسىپكەرلىك قىزمەتتى باسقارۋ, جوبالاردى باسقارۋ ىسپەتتى پاندەر ەنگىزىلدى. اگروبيزنەستى ستراتەگيالىق زەرتتەۋ ورتالىعىندا ستۋدەنتتەر اگروقۇرىلىمداردا بيزنەس-جوسپار ازىرلەۋدى ۇيرەنەدى. بۇل ديپلوم جۇمىستارىنا جەكە ءبولىم بولىپ ەنگىزىلەدى. ياعني ءبىلىم الۋشى ناقتى ەكونوميكا ماسەلەلەرىن شەشۋگە ىقپال ەتەدى جانە ناتيجەسى ءتيىمدى بولسا, كەيىن جۇمىسقا ورنالاسۋىندا قيىندىق بولمايدى. جوعارى وقۋ ورنىنىڭ مىندەتى – جاقسى ءبىلىم بەرۋمەن بىرگە, ءبىلىم الۋشىنىڭ قابىلەتى مەن تالانتىن اشۋعا باعىتتالعان. ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەردىڭ بولاشاقتا بيزنەسمەن بولۋىنا ىقپال ەتەتىن ورتا جاساۋدا. دايىندىقتىڭ ءۇش دەڭگەيى – ديپلوم جۇمىسى ماگيسترلىك جۇمىسقا, ءارى قاراي دوكتورلىق جۇمىسقا جالعاسادى. سوندا ناقتى عىلىمي ناتيجەگە قول جەتكىزۋگە بولادى.
ديپلومدىق جۇمىس ناتيجەسىندە وندىرىسكە ەنگىزىلەتىن نۇسقاۋلىق دايىندالادى جانە ستارتاپ جوبالار قۇرۋ جۇمىسى وسىعان باعىتتالعان. كافەدرالاردا عىلىمنىڭ بارلىق باعىتى بويىنشا 70 ستارتاپ ىسكە اسىرىلۋدا. اتاپ ايتقاندا, دروندى قولدانۋ ارقىلى اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىن قاشىقتىقتان بارلاۋعا ارنالعان «Flyworx», تالداۋ جانە ماركەتينگتىك زەرتتەۋگە باعىتتالعان «GreenPoint Marketing», قالالىق تيپتەگى يننوۆاتسيالىق جىلىجايلاردى ىسكە قوسۋ ءۇشىن «UrbanGreen», جەدەل ۆەتەرينارلىق كومەك كورسەتۋدە «ايبوليت» جوبالارى. ستۋدەنتتەرىمىز نيدەرلاندتىقتارمەن بىرگە ەكسپو-2017 كورمەسىنە يننوۆاتسيالىق جوبالار ۇسىندى. كورمە بارىسىندا شەتەلدىك كومپانيالارمەن كەلىسىمشارتتارعا قول قويىلدى.
بارلىق وڭىردە مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگىن دامىتىپ كەلەمىز. مىسالى, الماتى, اقتوبە, شىعىس قازاقستان, جامبىل, قىزىلوردا, قاراعاندى, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا قاناتقاقتى جوبالار انىقتالدى. ءار اۋدانداعى ءىرى اگروقۇرىلىمداردا, قايتا وڭدەۋ كاسىپورىندارىندا, كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىندا اگروماماندار دايىنداۋدىڭ بارلىق باعىتى بويىنشا وقۋ-عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىقتار اشىلدى. وسى 500 قاناتقاقتى شارۋاشىلىقتا 7 ايعا دەيىنگى مەرزىمدە تاجىريبەدەن وتەدى. ۋنيۆەرسيتەت ءبىلىم, عىلىم جانە ءوندىرىستىڭ ءوزارا ارەكەتتەستىگىنىڭ يننوۆاتسيالىق مودەلىن قالىپتاستىرا الدى. ماسەلەن, «بايسەركە اگرو» وقۋ-عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىعىندا اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىن ءوسىرۋ-ءوندىرۋ بارىسىندا وتاندىق عالىمدار ۇسىنعان يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار قارقىندى ەنگىزىلۋدە. ءبىلىم الۋشىلار وسى ورتالىقتا تاجىريبەنىڭ بارلىق تۇرىنەن وتەدى. وسىنداي عىلىمي نەگىزدەگى جۇمىستار باسقا دا ۇيىمدارمەن جۇرگىزىلۋدە.
تاجىريبەلىك دايىندىقتى كۇشەيتۋ ءۇشىن ۋنيۆەرسيتەتتە ستۋدەنتتىك ۆەتەرينارلىق, جەرگە ورنالاستىرۋ, مەحانيكا-
لاندىرۋ, وسىمدىكتەردى قورعاۋ, گيدرومەليوراتيۆتىك جۇمىستار بويىنشا جاساقتار ەڭبەك ەتەدى. ەڭبەك نارىعىندا باسەكەگە قابىلەتتى, سۇرانىسقا يە, كرەاتيۆتى ويلاي بىلەتىن, يننوۆاتسيالىق باعدارلانعان ماماندار دايىنداۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعان. ءبىز بۇل ءۇشىن دامىعان عىلىمي-ءبىلىم ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋ جانە جوعارى بىلىكتى, قۇزىرەتتى كادرلىق الەۋەتكە يە بولۋ كەرەكتىگىن جاقسى تۇسىنەمىز. ويتكەنى مامان جۇمىس بەرۋشىنىڭ تالابىنا ساي بولىپ, ەڭبەككە بىردەن كىرىسىپ كەتۋى, ياعني شارۋاشىلىق ونى وقىتىپ ۇيرەتۋگە ۋاقىت پەن قارجى جوعالتپاۋى قاجەت.
– قازۇاۋ – يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا مامان دايىنداۋدىڭ بازالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى. بۇل باعىتتا قانداي جۇمىس اتقارىلۋدا؟
– ءيا, قازۇاۋ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىندا ونەركاسىپتىڭ ەكى, ياعني تاماق جانە حيميا سالالارى بويىنشا كادر دايىنداۋدى قامتاماسىز ەتەتىن 10 وقۋ ورنىنىڭ ءبىرى. وسى رەتتە «نۇرلى جول» ورتالىعى اشىلىپ, «تەحنولوگيالار مەن ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى ساپاسىنىڭ يننوۆاتسيالىق عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى» قۇرىلعانىن ايتا كەتكەن ءجون. ال 2015-2016 جىلدارى جاڭا 4 زەرتحانانى زاماناۋي قوندىرعىلارمەن جابدىقتاۋ ءۇشىن ۇكىمەتتەن 642,5 ملن تەڭگە ءبولىندى. قۇرىلعان زەرتحانالار مامان دايىنداۋدىڭ بارلىق دەڭگەيى بويىنشا ازىق-ت ۇلىك شيكىزاتى, ءونىم ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگى تەحنولوگياسى, وسىمدىك جانە مال ونىمدەرى شيكىزاتىن وڭدەۋدىڭ جاڭا تەحنولوگيالارىن ازىرلەۋ, ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى تەحنولوگيالارىنىڭ دامۋىنا ىقپال ەتۋ جانە تاماق, قايتا وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ جاڭا تەحنولوگيالارىن ازىرلەۋدى قامتاماسىز ەتۋ, سونداي-اق توپىراق, سۋ جانە شيكىزاتتىڭ ەكولوگيالىق ساپاسىن انىقتاۋ بويىنشا تالداۋ جۇرگىزۋ باعىتتارىن قامتيدى. زەرتحانالار ەكسپەريمەنتتىك جانە عىلىمي زەرتتەۋلەردى جوعارى ناقتىلىقپەن جانە ءوندىرىس جاعدايىنا جاقىن ورىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مىسالى, «جاسىل بيوتەحنولوگيا جانە جاسۋشالىق ينجەنەريا» زەرتحاناسىندا زەرتتەۋلەر تاماق ونىمدەرىندەگى كسەنوبيوتيكتەردى انىقتاۋ ادىسىمەن جۇرگىزىلەدى. بۇل جەردە ميكرواعزانى يدەنتيفيكاتسيالاۋ جانە جانۋارلاردى گەنوتيپتەۋ بويىنشا مىندەتتەر شەشىلەدى. جانۋارلار مەن وسىمدىك اۋرۋلارىنا دياگنوستيكا جاساعاننان كەيىنگى قورىتىندىلار ءار قۇرلىقتاعى 34 اگروتەحنولوگيالىق ورتالىققا, شەتەلدىك سەرىكتەستەرگە دياگنوزدى ناقتىلاۋ ءۇشىن جىبەرىلەدى. اسىل تۇقىمدى مالداردىڭ, اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارى سۇرىپتارىنىڭ بانكىن قۇرۋ جانە الىنعان ناتيجەلەردى ءتيىمدى پايدالانۋ ءۇشىن تسيفرلى بيوينفورماتيكا زەرتحاناسىن اشۋ جوسپارلانۋدا. بۇل اۋرۋدى انىقتاۋ جانە ەمدەۋ بويىنشا جەدەل شەشىم قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
قازىرگى ۋاقىتتا اتالعان يدمب زەرتحانالارى اككرەديتتەۋ راسىمىنەن وتۋدە. وسى شارالاردىڭ وڭ اسەرىن ۋنيۆەرسيتەت قىزمەتكەرلەرى قىزمەت ەتەتىن زەرتحانالاردى قوسىمشا جابدىقتاۋ ءۇشىن جالپى سوماسى 441 ملن تەڭگەنى قۇرايتىن ينۆەستيتسيالىق جوبا ازىرلەنگەنىنەن, مايلى داقىلداردى, جەمىس-جيدەك پەن كوكونىس داقىلدارىن ءوندىرۋ مەن وڭدەۋ بويىنشا زەرتحانالار اشۋ جۇمىستارىنان كورەمىز. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كوميسسياسىنىڭ 2018 جىلعا ارنالعان جوسپارىندا بۇل ماقساتقا 1,2 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات بولىنبەك.
جاقىندا پارلامەنتتە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا بولىنگەن قارجىنى ءتيىمدى قولدانۋ ناتيجەسىن تەكسەرۋگە ارنالعان وتىرىس بولدى. جاڭا يننوۆاتسيالىق لابوراتوريالار مەن ونىڭ اككرەديتتەۋدەن ءوتۋى, تۇلەكتەردىڭ ۇشجاقتى كەلىسىمشارتپەن جۇمىسقا ورنالاسۋى بويىنشا ۋنيۆەرسيتەتىمىز ۇزدىك وندىققا ەندى.
2010 جىلدان باستاپ ءبىز العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ۇلتتىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىن ترانسفورماتسيالاۋ ۇدەرىسىنە كىرىستىك. ترانسفورماتسيالانۋ اياسىندا اگرارلىق عىلىم, ءبىلىم جانە ءوندىرىس ينتەگراتسياسىن كۇشەيتۋ, اگرارلىق كەشەنگە يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, ەڭبەك نارىعىندا سۇرانىسقا يە ماماندار دايىنداۋ ءۇشىن 2015 جىلى اوك يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردىڭ حالىقارالىق زەرتتەۋ ينستيتۋتى قۇرىلدى. اگروحاب قۇرامىندا قازاقستان-بەلارۋس اگروينجەنەرلىك يننوۆاتسيالىق ورتالىعى قىزمەت ەتۋدە. بۇگىندە ورتالىق قۇرىلىمىندا ۋنيۆەرسيتەت بازاسىنداعى كورسەتىلىم الاڭى مەن «اگروۋنيۆەرسيتەت» وقۋ-وندىرىستىك شارۋاشىلىعى بازاسىنداعى وندىرىستىك-سىناۋ القابى (پوليگون) بار. كورسەتىلىم الاڭىندا 80-نەن اسا زاماناۋي تەحنيكا, تەحنيكالىق قۇرال-جابدىقتار جيناقتالعان. بۇل بىلىمگەرلەردىڭ «ەگىستىكتەن تۇتىنۋشىعا دەيىن» سيپاتىنداعى تەحنولوگيالىق تىزبەكتى تولىق زەرتتەۋىنە, اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكاسىندا جۇمىس ىستەۋدىڭ, تەحنولوگيالىق ۇدەرىستەردى باسقارۋدىڭ تاجىريبەلىك داعدىلارىن يگەرۋىن, كىرىس پەن شىعىس ەسەبىن جۇرگىزۋىنە, ناقتى ءوندىرىس جاعدايلارىندا عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن ورىنداۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى.
– ءسىز جەتەكشىلىك ەتەتىن وقۋ ورنى ورتالىق ازيا اگروتەحنولوگيالىق ءسامميتىن ۇيىمداستىرىپ كەلەدى. 2017 جىلدىڭ 8 جەلتوقسانىندا الماتى قالاسىندا وتەتىن كەزەكتى باسقوسۋدىڭ ماقساتى مەن جۇمىس باعىتتارى تۋرالى ايتىپ وتسەڭىز.
– ءسامميتتىڭ نەگىزى ماقساتى – وتاندىق اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ يننوۆاتسيالىق دامۋىنا ىقپال ەتۋ. بيىلعى سامميت اۋىل كاسىپكەرلەرىنىڭ عالىمدارمەن كەزدەسۋىنە جانە وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلاۋىنا نەگىزگى الاڭ بولماق. بۇگىندە اگروونەركاسىپ كەشەنىندە ءونىمدى جيناۋ, ساقتاۋ جانە قايتا وڭدەۋگە قاتىستى زاماناۋي يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار قولدانىلادى. اگرارلىق نارىقتى تەرەڭ تالداۋ ءۇشىن جەر سەرىكتەرى مەن باسقا دا زەرتتەۋ قۇرالدارىن پايدالانا وتىرىپ قول جەتكىزگەن زەرتتەۋ ناتيجەلەرى باستى نازارعا الىنادى. ويتكەنى دەرەكتەر كولەمىنە, ونى تسيفرلىق وڭدەۋگە جانە شەشىمدەر قابىلداۋدا سۇيەنۋگە بولاتىن ناقتى قورىتىندىلارعا قاجەتتىلىك جىل سايىن وسۋدە. اگروحاب قىزمەتكەرلەرى ۋنيۆەرسيتەتتەگى جاڭا تەحنولوگيالار مەن ءبىلىمدى جەدەل ترانسفەرتتەۋگە ارنالعان تسيفرلى تالداۋ ورتالىعى جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىمەن تانىستىرادى. ماسەلەن, ءوندىرىستى روبوتتاندىرۋ – ءىرى فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتار ءۇشىن وزەكتى ماسەلە.
وسىلايشا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بارلىق قىزمەتى ەڭبەك نارىعىندا ساپالى ماماندار دايارلاۋعا جانە اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ سىرتقى نارىقتاعى باسەكەگە قابىلەتتىلىگى مەن تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
اڭگىمەلەسكەن
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان»
