وڭىردەگى «جاس عالىمدار» كەڭەسىنىڭ مالىمەتىنشە, بايقاۋعا 30-دان استام جاس عالىم قاتىسىپتى. بارلىق جاستاردىڭ وزدەرىن عىلىمعا دەگەن, عىلىمي ورتاعا دەگەن قىزىعۋشىلىقتارى, ىزدەنىستەرىن ارقىلى كورسەتە بىلگەن. قورىتىندى ساتتە س.تورايعىروۆ اتىنداعى پمۋ PhD دوكتورى, «كاسىپتىك وقىتۋ جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ» كافەدراسىنىڭ اعا وقىتۋشىسى يرينا چيدۋنچي «جاس دارىگەر» اتالىمىندا ۇزدىك اتانىپ, ءبىرىنشى دارەجەلى ديپلوممەن ماراپاتتالدى. يرينا وڭىرىمىزدەگى تۇزدى كولدەرىندەگى ارتەميا سالينا اتالاتىن شايانداردى زەرتتەگەن ەكەن. عىلىمي تىلمەن ايتساق, ارتەميا (Artemia salina) – تۇزدى سۋدىڭ ومىرتقاسىز, شايان ءتارىزدى جاندىگى. اششى سۋلاردا عانا ءومىر سۇرەتىن ول ميكروورگانيزمدەر مەن جانە بالدىرلارمەن قورەكتەنەدى. ارتەميانىڭ سۋ جيەگىنە شىعارىلعان جۇمىرتقاسى وتە جوعارى باعالانادى. بالىقتىڭ قورەگى, بەلوك. قىتايلىقتار ودان ادام اعزاسىنا بيو قوسىمشالار, كوسمەتيكالىق ونىمدەر جاسايدى ەكەن. ەكىنشى ورىندى «كاسىپتىك وقىتۋ جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ» كافەدراسىنىڭ اعا وقىتۋشىسى شىنار ارىنوۆا يەلەندى. شىنار جوباسىندا «سۋ رەسۋرستارىنىڭ ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىگىن» زەرتتەدى. كەلەسى جۇلدەگەر– حيميا جانە حيميالىق تەحنولوگيالار كافەدراسىنىڭ وقىتۋشىسى دياس تولەگەنوۆ «سۋلفاتتى ەرىتىندىلەردەن مىرىش الۋ ءادىسىن كورسەتىپ,» «ۇزدىك شەبەر» نوميناتسياسىن الدى.
جالپى, ءبىزدىڭ وڭىردەگى كولدەردىڭ بارلىعىندا دەرلىك ارتەميا سالينا قۇرت شاياندار بار. ءبىز دە ءتىلشى رەتىندە بۇل جايىندا زەرتتەپ جازىپ ءجۇرمىز.
2011 جىلى وبلىستاعى ارتەميا سالينا قۇرتى بار 17 تۇزدى كول كونكۋرسقا قويىلىپ, تابيعات پايدالانۋشىلارعا جالعا بەرىلەدى.وبلىستاعى بالىق ينسپەكتسياسىنىڭ مالىمەتىنشە, سول جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بۇل كولدەرگە بيولوگيالىق-ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ ءۇشىن 16 ميلليون تەڭگە قاراجات ءبولىنىپتى. كونكۋرستىڭ قورىتىندىسىندا وسكەمەندەگى بالىق شارۋاشىلىعىن زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ التاي فيليالى كولدەرگە زەرتتەۋ جۇرگىزەدى.
فاريدا بىقاي
«ەگەمەن قازاقستان»
پاۆلودار
سۋرەتتى تۇسىرگەن: رۋفينا تورپيششەۆا
