اقيقاتىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك, مۇنىڭ الدىندا, 1990 جىلعى 24 ساۋىردە قازاق كسر جوعارعى كەڭەسىنىڭ سەسسياسىندا تاعايىندالعان پرەزيدەنتتىك لاۋازىمنىڭ يەسى بولعان نۇرسۇلتان نازارباەۆ رەسپۋبليكا ەلەكتوراتىنىڭ ەرىك-جىگەرىمەن قايتا سايلانعانعا دەيىن-اق قازاقستاننىڭ ناقتى ەگەمەندىگىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن بىرنەشە اسا ماڭىزدى مەملەكەتتىك اكتىلەرگە قول قويا الاتىنداي جەتكىلىكتى بەدەلدە بولدى. وسى جولدا ول ەڭ الدىمەن 1991 جىلعى 29 تامىزدا سەمەي يادرولىق پوليگونىن جابۋ تۋرالى جارلىق شىعارىپ, ەل-جۇرتتىڭ زور قوشەمەتىنە بولەندى. سول جىلعى 25 قازاندا پرەزيدەنت رەسپۋبليكانىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى مەن مەملەكەتتىك قورعانىس كوميتەتىن قۇرۋ جونىندە شەشىم شىعاردى. مۇنىڭ الدىندا «وداققا باعىنىستاعى مەملەكەتتىك كاسىپورىندار مەن ۇيىمداردى قازاق كسر-ءنىڭ قاراۋىنا الۋ تۋرالى» جانە «قازاق كسر-ءنىڭ التىن جانە الماس قورىن قۇرۋ تۋرالى» دەپ اتالاتىن جارلىقتار ومىرگە كەلدى. ال ەندى قالىپتاسا باستاعان جاڭا جاعدايدا رەسپۋبليكانى بارىنشا تۇراقتى باسقارۋعا ىڭعايلى ساياسي جۇيەگە كەلتىرۋ ءۇشىن پرەزيدەنتتىك بيلىك ينستيتۋتىن ەنگىزۋ ايرىقشا كەرەك بولدى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ پرەزيدەنت رەتىندە ءبىرىنشى رەت 1991 جىلعى 10 جەلتوقساندا يناۋگۋراتسيا وتكىزىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىندا كورسەتىلگەن تالاپتاردى مۇلتىكسىز ورىنداي وتىرىپ, كوپۇلتتى رەسپۋبليكا حالقىنا ادال قىزمەت ەتۋگە, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا كەپىل بولۋعا, وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتەردى ابىرويمەن اتقارۋعا انت بەردى. بۇدان كەيىنگى وتكەن شيرەك عاسىردان استام ۋاقىت مەملەكەت باسشىسىنىڭ سول انتىن تۇتاستاي جانە تولىعىمەن ورىنداپ كەلە جاتقانىن كورسەتتى. ول وسىنشا مەرزىم ارالىعىندا ەلىمىزدى الەم تانيتىن, مويىندايتىن ءارى ساناساتىن داۋلەتتى مەملەكەتتەر قاتارىنا جەتكىزدى.
قازىرگى زامانعى سينگاپۋردىڭ نەگىزىن قالاعان لي كۋان يۋ مىرزانىڭ: «ادام بۇگىنگىنى جاقسى سەزىنىپ, ەرتەڭىنە سەنىممەن قاراۋ ءۇشىن الدىمەن كەشەگىسىن, ءوز حالقىنىڭ تاريحىن ءبىلۋى كەرەك. بولىپ جاتقان وقيعالاردى ءبىلىپ وتىرۋ عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە نەگە بۇلاردىڭ ولاي ەمەس, بۇلاي بولىپ جاتقانىن ءبىلىپ وتىرۋ دا ماڭىزدى. بۇل – جەكەلەگەن تۇلعالارمەن بىرگە, تۇتاس ۇلت ءۇشىن دە كەرەكتى نارسە», دەگەنى بار. بۇل قاعيدا بىزگە ەلباسى ءۇشىن ارنالىپ ايتىلعانداي بولىپ ەستىلەدى. ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارىنان بەرگى تاريحىمەن بىرگە جاساسىپ كەلە جاتقان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى «مىڭ ءولىپ, مىڭ تىرىلگەن» قازاقتىڭ ارعى-بەرگى شەجىرەسىن كەز كەلگەن تاريحشىنىڭ دەڭگەيىندە ءبىلىپ قانا قويماي, سول بابالار ءجۇرىپ وتكەن جولداعى ونەگەلى ىستەردەن ۇلگى الا بىلەتىندىگىمەن دە ەرەكشەلەنەدى. ونىڭ بويىندا ايقىن كورىنەتىن كوشباسشىلىق قاسيەتتەر بۇرىنعى وتكەن تاريحىمىزدان دا مول حابارى بار ەكەنىن بايقاتادى. بىزدىڭشە, پرەزيدەنتتىڭ ليدەرلىك حاريزماسىنىڭ قالىپتاسۋىنا مۇنىڭ دا اسەرى از بولماعان. سوندىقتان ەلباسى ۇدايى العا ۇمتىلۋعا ۇندەيتىن باتىل باعدارلامالار مەن باعىتتاردى كۇن تارتىبىنە ەنگىزىپ, سولاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ جولدارىن جان-جاقتى قاراستىرىپ وتىرادى.
وسىنىڭ ارقاسىندا بۇگىندە ەلىنىڭ ەڭسەسى بولىپ كەلە جاتقان قازاقستان پرەزيدەنتى الەمگە جاڭالىقتى جانىنداي تۇسىنەتىن رەفورماتور باسشى رەتىندە دە كەڭىنەن تانىلدى. ەلباسىنىڭ رەفورماتورلىعىن ونىڭ « ۇلى ماقساتتاردى ءوزىنىڭ الدىنا ۇلى حالىق قانا قويا الادى» دەيتىن قاعيداسى دا ايقىن بايقاتادى. پرەزيدەنتتىڭ بۇل قاسيەتى بۇرناعى جىلى جارىققا شىققان «جاسامپاز. نۇرسۇلتان نازارباەۆ: رەسەيدەن كوزقاراس» دەگەن ۇجىمدىق جيناقتا دا انىق كورسەتىلگەن. ايتالىق, رەسەي جازۋشىلار وداعىنىڭ حاتشىسى رافاەل گۋسەينوۆ كىتاپقا ەنگەن «پرەزيدەنت» اتتى وچەركىندە جۇرت نازارىن قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ سەمەي پوليگونىن جابۋ تۇسىنداعى تاباندىلىعىنا, وداق ىدىراپ جاتقان كۇندەردەگى بارلىق ماسەلەلەردى اقىل پاراساتىمەن شەشكەن سارابدال ساياساتىنا, «بايقوڭىر» عارىش ايلاعىنىڭ مەنشىگىن انىقتاۋ كەزىندە كورسەتكەن ۇستامدى ۇسىنىسىنا اۋدارادى. قازاق ەلى باسشىسى باستاماشىسى بولعان ەۋرازيا ەكونوميكالىق وداعىن قۇرۋ يدەياسى تمد ەلدەرى اۋماعىن تۇراقتى ەتىپ ۇستاپ تۇرۋدىڭ باستى سەرىپپەسى بولدى. تاريحشى-جازۋشى لەونيد ملەچين «رەفورماتور» اتتى ماقالاسىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاق كسر مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى بولىپ تاعايىندالعاننان تاۋەلسىز قازاقستان باسشىسى بولعانعا دەيىنگى ارالىقتا ساياساتكەر رەتىندە قالىپتاسۋىنداعى نەگىزگى كەزەڭدەردى اتاپ كورسەتەدى. قاراپ تۇرساق, ەگەمەندىكتىڭ ەلەڭ-الاڭ كەزىندەگى ەكونوميكالىق قيىندىقتاردى جەڭۋ مەن ۇلتارالىق ىمىراگەرشىلىكتى ساقتاپ قالۋ جولىنداعى قىرۋار قات-قابات قاربالاس جۇمىستاردى اقىرىنا دەيىن تاباندىلىقپەن اتقارىپ شىعۋعا سول جىلدارى جيناعان اسا باي تاجىريبەسىنىڭ تيگىزگەن كومەگى از بولماعان ەكەن. ال «روسسيسكايا گازەتا» باسىلىمى باس رەداكتورىنىڭ ورىنباسارى, جازۋشى نيكولاي دولگوپولوۆ «وداقتاس» دەگەن ەسسەسىندە ەلباسىن رەسەيدىڭ ەڭ جاقىن جاناشىر دوسى رەتىندە سيپاتتاي كەلىپ, ەۋرازيالىق وداقتىڭ بولاشاققا باعىتتالعان ۇلكەن جەتىستىك بولعانىنا توقتام جاسايدى. كەلەشەكتى بولجاي ءبىلۋ اركىمنىڭ ماڭدايىنا جازىلا بەرمەگەن. بۇل تەك تاڭداۋلى جانە دارىندى تۇلعالارعا عانا ءتان قاسيەت. مىنە, مۇنداي مۇمكىنشىلىك ن.نازارباەۆتا بار. بۇعان تالاي مارتە كوز جەتكەن. سول سياقتى «ترۋد» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى ۆالەري سيمونوۆ «جەرلەس» دەپ اتالاتىن ماتەريالىندا قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ استانانى رەسپۋبليكانىڭ ورتالىعىنا اكەلۋى شىن مانىندە ونىڭ الىستى بولجاي الاتىن ناعىز ستراتەگ ەكەنىن اينىتپاي تانىتقان وقيعا بولدى دەگەن ويعا قازىق بايلايدى. ءجۋرناليستىڭ پىكىرىنشە, بۇل – ەلباسىنىڭ مىقتى ىشكى سەنىمىنەن تۋعان ءىرى قادام.
جاڭا تاۋەلسىز مەملەكەت – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ (16.12.1991) – دامۋى, بارلىق اتريبۋتتارى – ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك, مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە بيلىكتىڭ بۇكىل تارماقتارىنىڭ ءوزارا ارەكەت ەتۋ جۇيەسى – بار ۇلتتىق مەملەكەتتىلىكتىڭ قالىپتاسۋى ن.نازارباەۆ ەسىمىمەن تىعىز بايلانىستى. نازارباەۆ باسشىلىعىمەن كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىس پروتسەسى جۇزەگە استى, ول 1995 جىلدىڭ تامىزىندا ەلىمىزدىڭ نەگىزگى زاڭىن قابىلداعان بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋممەن اياقتالدى. قازاقستاندا دەموكراتيالىق ينستيتۋتتاردى قۇرۋ نازارباەۆتىڭ اسا زور ەڭبەگى بولىپ تابىلادى. ءسوز بەن ءباسپاسوز بوستاندىعى, سايلاۋ جانە سايلانۋ قۇقىعى, پارتيالار مەن قوعامدىق بىرلەستىكتەر قۇرۋ قۇقىعى, ءدىن بوستاندىعى سياقتى ازاماتتىق قوعامنىڭ مىزعىماس قۇندىلىقتارى ناق سونىڭ تۇسىندا عانا كونستيتۋتسيالىق نورمالارعا اينالدى.
نازارباەۆ باسشىلىعىمەن كەڭەستىك وكىمشىل-جوسپارلى اكىمشىلىك جۇيە بۇزىلعاننان جانە بىرەگەي حالىق شارۋاشىلىق كەشەنى كۇيرەگەننەن كەيىن الاپات داعدارىسقا تاپ بولعان قازاقستاندىق ەكونوميكانى وزگەرتۋگە باعىتتالعان اسا اۋقىمدى شارالار ازىرلەنىپ, ىسكە اسىرىلدى. ەكونوميكالىق ساياساتتى جانە دەموكراتيالىق وزگەرىستەردى ويداعىداي جۇزەگە اسىرۋعا مەملەكەتتىك قۇرىلىمنىڭ پرەزيدەنتتىك رەسپۋبليكا رەتىندەگى حالىق تاڭداعان ۇلگىسى كوپ سەپتىگىن تيگىزدى. تۇبەگەيلى ەكونوميكالىق ىرىقتاندىرۋ مەن ساياسي رەفورمالار بەلگىلەنگەن وزگەرتۋلەردى پارمەندى جۇرگىزۋگە اسىرۋعا كومەكتەستى.
ءبىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ عاسىر رەفورماتورى ەكەنىن اۋىزعا العاندا, ويىمىزعا ەڭ الدىمەن مىنا قاداۋ-قاداۋ قابىرعالى وقيعالار ورالادى. قالاي دەگەندە دە, XX عاسىردىڭ سوڭعى ون جىلىنىڭ مۇعدارىندا الەم كارتاسىنان ورىن العان جاڭا تاۋەلسىز مەملەكەت – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سودان بەرگى ونىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك, مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە بيلىكتىڭ بۇكىل تارماقتارىنىڭ ءوزارا ارەكەت ەتۋ جۇيەسى سەكىلدى بارلىق اتريبۋتتارى بار ۇلتتىق مەملەكەتتىلىككە قالىپتاسۋى تۇڭعىش پرەزيدەنت ەسىمىمەن تىعىز بايلانىستى. وسى جىلداردا قارىشتاپ دامىعان مەملەكەتىمىزدە كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىس ۇدەرىسىنىڭ جۇزەگە اسۋى, 1995 جىلعى 30 تامىزدا ەلىمىزدىڭ نەگىزگى زاڭىنىڭ بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋممەن قابىلدانۋى ن.نازارباەۆتىڭ تىكەلەي باسشىلىعىمەن اتقارىلدى. بۇعان قوسا, قازاقستاندا دەموكراتيالىق ينستيتۋتتار قۇرۋ ەلباسىنىڭ ەلەۋلى ەڭبەگى ارقىلى مۇمكىن بولدى. ءسوز بەن ءباسپاسوز بوستاندىعى, سايلاۋ جانە سايلانۋ قۇقىعى, پارتيالار مەن قوعامدىق بىرلەستىكتەر قۇرۋ قۇقىعى, ءدىن بوستاندىعى سەكىلدى ازاماتتىق قوعامنىڭ ەجەلدەن بەرگى مىزعىماس قۇندىلىقتارى وسى تۇستا كونستيتۋتسيالىق نورماعا اينالدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ىقپالىمەن قۇردىمعا كەتكەن وكىمشىل-جوسپارلى اكىمشىلىك جۇيە بۇزىلىپ, بىرەگەي حالىق شارۋاشىلىق كەشەنى كۇيرەگەننەن كەيىن ورىن العان الاپات داعدارىستان اسا كوپ شىعىنسىز شىعۋدا دا ن.نازارباەۆتىڭ كوشباسشىلىق ءرولى ايقىن كورىندى. وسى كەزدە قازاقستان ەكونوميكاسىن وزگەرتۋگە باعىتتالعان اۋقىمدى شارالار اقىرىندا ءوزىنىڭ وڭدى ناتيجەسىن بەردى. ەكونوميكالىق ساياسات پەن دەموكراتيالىق وزگەرىستەردى ويداعىداي جۇزەگە اسىرۋعا مەملەكەتتىك قۇرىلىمنىڭ پرەزيدەنتتىك رەسپۋبليكا رەتىندەگى حالىق تاڭداعان ۇلگى كوپ سەپتىگىن تيگىزدى. تۇبەگەيلى ەكونوميكالىق ىرىقتاندىرۋ مەن ساياسي رەفورمالار قولعا الىنعان وزگەرتۋلەردى قارىشتى جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەردى.
پرەزيدەنت ءوزىنىڭ مەملەكەتتى قالىپتاستىرۋ تۇرعىسىنداعى رەفورمالارىن ەگەمەندىككە قول جەتكەننەن كەيىن-اق باستاپ كەتتى. ايتالىق, ول 1992 جىلدىڭ باسىندا «قازاقستاننىڭ ەگەمەندى مەملەكەت رەتىندە قالىپتاسۋى مەن دامۋ ستراتەگياسىن» ازىرلەپ, ەلدىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتىنىڭ باعىت-باعدارىن ايقىنداپ الدى. وسىنشا قىسقا ۋاقىتتا شۇعىل جاسالعان شارانىڭ ناتيجەسى كوپ كۇتتىرگەن جوق. 1997 جىلدىڭ باسىندا ەلدە ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىق ورىن الدى, ينفلياتسيا توقتاتىلدى, ونەركاسىپ جاندانىپ, قارجى-بيۋدجەت, سالىق جۇيەسى قۇرىلدى, جەكەشەلەندىرۋ جۇرگىزىلدى, زەينەتاقى جيناقتاۋ جۇيەسى ومىرگە كەلدى, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن رەفورمالاۋ جۇزەگە استى. مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ 2006 جىلعى جولداۋىندا قازاقستاننىڭ باسەكەگە قابىلەتتى ەلۋ ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ مەجەسىن بەلگىلەپ, «قازاقستان-2030» ستراتەگياسى بويىنشا مەملەكەت دامۋىنىڭ باسىم باعىتتارىن ايقىندادى. 2006 جىلعى حالىققا جولداۋىندا قازاقستاننىڭ باسەكەگە قابىلەتتى ەلۋ ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ ستراتەگياسى بەلگىلەنگەن. بۇدان باسقا, ن.نازارباەۆتىڭ ەكونوميست جانە ساياساتكەر رەتىندەگى جەكە بەدەلى ەلدە قولايلى ينۆەستيتسيالىق احۋالدىڭ قالىپتاسۋىنا, كوپتەگەن مەملەكەتتەرمەن جانە حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىمەن پارمەندى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا سەرپىن بەردى. مۇنىڭ قاتارىندا الىستاعى اۋىلداردى دامىتۋعا, كەدەيلىكپەن كۇرەسۋگە, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن دامىتۋعا باعىتتالعان الەۋەتتى الەۋمەتتىك باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋ قولعا الىندى.
وسى جىلداردا ەلباسىنىڭ تىكەلەي باسشىلىعىمەن قازاقستاندا يندۋستريالدى-يننوۆاتسيالىق دامۋ ستراتەگياسى ازىرلەندى, ينۆەستيتسيالىق جانە يننوۆاتسيالىق قورلار قۇرىلدى. دۇنيەجۇزىلىك ساراپشىلار اراسىندا «قازاقستاندىق ۇلگى» دەگەن ۇعىم پايدا بولدى. بارىنشا قىسقا مەرزىمدە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق تۇجىرىمداماسى جاسالىپ, قالىپتاستىرىلدى. پرەزيدەنتتىڭ كوپتەگەن باستامالارى حالىقارالىق قوعامداستىق اراسىندا كەڭ قولداۋ تاپتى. بۇلاردىڭ قاتارىندا جوعارىداعى سەمەي يادرولىق پوليگونىن جابۋدان بولەك, يادرولىق دەرجاۆا مارتەبەسىنەن باس تارتۋ, جاھاندىق جانە وڭىرلىك قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى دايەكتى قىزمەت جانە تاعى باسقالارى بار. ءبىزدىڭ پرەزيدەنت, سونداي-اق تمد, كەدەن وداعى, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداعى سياقتى حالىقارالىق قۇرىلىمداردىڭ تۋىنا نەگىزگى باستاماشى بولدى. ونىڭ بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 47-سەسسياسىندا قۇرۋدى ۇسىنعان ازياداعى ءوزارا ىقپالداستىق پەن سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەسى كەيىن ءىس جۇزىندە جۇمىسقا كىرىستى. ەلباسى ءارتۇرلى مادەنيەتتەردىڭ, دىندەردىڭ, وركەنيەتتەردىڭ جۇيەلى سۇحباتتاسۋىن جولعا قويۋعا كوپ كوڭىل ءبولدى. سونىڭ نەگىزىندە استانادا الەمدىك جانە دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزدەرى تابىستى ءوتتى. ەلوردادا, سونداي-اق استانا ەكونوميكالىق فورۋمىن جىل سايىن وتكىزىپ تۇرۋ داستۇرگە اينالدى. قازاقستاننىڭ 2010 جىلى ەۋروپا قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا توراعالىق ەتۋى ەلىمىزدى الەم مويىنداۋىنىڭ ايقىن كورىنىسى بولىپ تابىلادى. 2009-2011 جىلدارعا ارنالعان «ەۋروپاعا جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى قابىلدانۋى قازاقستاننىڭ ەۋرازيا كىندىگىندەگى مەملەكەت رەتىندە ەۋروپا مەملەكەتتەرىمەن ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا ۇمتىلىسىن كورسەتەدى.
ەلىمىزدە ن.نازارباەۆتىڭ تىكەلەي باستاماشى بولۋىمەن بىرنەشە جوعارى جانە ارناۋلى ورتا وقۋ ورىندارى اشىلدى. ولاردىڭ ساناتىندا حالىقارالىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ۋنيۆەرسيتەتى, قازاقستان مەنەدجمەنت ينستيتۋتى, ەكونوميكا جانە بولجاۋ ينستيتۋتى, قوجا احمەت ياساۋي اتىنداعى قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتى, ن.ل.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى, ۇلتتىق مەملەكەتتىك زاڭ ۋنيۆەرسيتەتى, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى, قازاق ونەر ۋنيۆەرسيتەتى, استانا بالەت جانە وپەرا اكادەمياسى, نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبى بار. پرەزيدەنتتىڭ «بولاشاق» باعدارلاماسى جۇمىسىن جالعاستىرىپ جاتىر. ءال سالاداعى اسا تالانتتى بالالار ءۇشىن پرەزيدەنتتىڭ «دارىن» سىيلىعى تاعايىندالعان.
سونىمەن بىرگە نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ ەت پەن سۇيەكتەن جارالعان ادام ەكەنىن, ءوزىنىڭ حالىققا جاقىندىعىن, ولاردى قىزىقتىراتىن نارسەنىڭ ءوزىنىڭ دە ىقىلاسىن باۋراپ الاتىنىن ۇدايى تانىتۋمەن كەلەدى. ول, مىسالى, سپورتتى ءسۇيۋدى, ونىمەن اينالىسۋدى ءاردايىم ءوزىنىڭ تىكەلەي ۇلگى كورسەتۋىمەن ناسيحاتتاپ كەلەدى. ەلباسىنىڭ جاستايىنان كۇرەستىڭ ەركىن جانە كلاسسيكالىق (گرەك-ريم) تۇرلەرىمەن شۇعىلدانعانىن ءبارىمىز دە بىلەمىز. ول ۋكراينانىڭ دنەپرودزەرجينسك قالاسىندا وقىپ جۇرگەن كەزىندە ەركىن كۇرەستە زور تابىسقا جەتىپ, سپورت شەبەرى اتانعان. پرەزيدەنتتىڭ بالا كەزىنەن جانىنا سەرىك ەتكەن ونەرىنىڭ ءبىرى ات سپورتى بولعان. ال ۇلكەن تەننيستىڭ ۇيرەنۋشىسى بولىپ ويىن باستاعانىنا دا قازىر 35 جىل ۋاقىت ءوتىپتى. گولفكە العاش رەت 1996 جىلى مويىن بۇرىپتى. سول سياقتى تاۋ شاڭعىسىنا 55 جاسقا تولعاننان كەيىن ات ءىزىن سالىپتى. قازىر سپورتتىڭ بۇل ەكى تۇرىمەن دە بەلسەنە اينالىسادى. مۇنىڭ سىرتىندا سۋدا جۇزۋدەگى ماشىعىن ءاردايىم ۇشتاپ وتىرادى. وسىلاردىڭ ارقاسىندا ول ۇنەمى سەرگەك جۇرەدى.
سان قىرلى تالانتتىڭ يەسى ن.نازارباەۆ ونەردەن دە قۇر الاقان ەمەس. ول دومبىرا تارتىپ, ءان سالۋعا كەلگەندە كىم-كىمدى دە ەلەڭ ەتكىزەدى. بۇعان قوسا, شىعارعان بىرنەشە ءانى بار ەكەنى دە بەلگىلى. سونىمەن بىرگە قازىرگى قازاقستان ءانۇرانىنىڭ ءماتىنىن بۇگىنگى كۇنگە بەيىمدەپ, كەيبىر شۋماقتارىن جوندەپ شىققان تەڭدەس اۆتورى رەتىندە تىركەلگەن. پرەزيدەنت ءوزى شىعارعان اندەردىڭ سوزدەرىن ءوزى جازعان. سول اندەردىڭ قاي-قايسىسى دا تىڭداعان ادامدى تەبىرەنتپەي تۇرا المايدى.
مىسالى پرەزيدەنتتىڭ «ەلىم مەنىڭ» دەگەن انىندەگى ءوزى جازعان:
ارايلاپ تاڭىم, اسقاقتاپ تاۋىم,
ءان ويناپ كوگىم, كۇي تارتىپ كولىم.
قول جەتتى, مىنە, اڭساعان كۇنگە,
جاساي بەر, جاسا, قازاعىم مەنىڭ.
قازاقستانىم – جاسىل ورمانىم,
قۋانىشىمدى جاسىرا المادىم.
اڭساعان بابام, اڭساعان ەلىم,
بوستاندىق ەدى-اۋ اسىل ارمانىڭ, – دەگەن جولداردى تىڭداپ تۇرعانىڭدا ءون-بويىڭنىڭ شىمىرلاپ بارا جاتقانىن سەزبەي قالاسىڭ. البەتتە, مۇنداي جان-جاقتىلىق جاراتىلىستىڭ ەرەكشە جاراتقان ادامدارىندا بولادى. ال جوعارىدا سانامالاپ كورسەتىلگەن بارلىق ەرەكشە قاسيەتتەر نۇرسۇلتان نازارباەۆتى حالىقارالىق ارەناداعى اسا بەدەلدى ساياساتكەر ەتىپ كورسەتەدى. ەلباسىنىڭ پىكىرىنە الەمنىڭ جەتەكشى ەلدەرىنىڭ ليدەرلەرى, ىقپالدى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارى مەن الەمدىك بيزنەس-ەليتا وكىلدەرى ىنتا قويىپ, نازار اۋدارادى. وسىعان بايلانىستى قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياسي تابىستارىنداعى بارشا ۇلەسى ونىڭ جوعارعى بەدەلى مەن جەكە باسىنىڭ ىقپالىنىڭ ارقاسىندا بولدى دەپ تۇيىندەۋگە ابدەن بولادى.
مۇرات باقتيار ۇلى,
سەناتور, ساياسي عىلىمدار دوكتورى, پروفەسسور
