بۇعان دەيىن اقتوبە قالاسىندا جولاۋشىلار تاسىمالىنا ەلەكتر قۋاتىنىڭ كۇشىمەن قوزعالاتىن تروللەيبۋستار دا قولدانىلىپ كەلگەن ەدى. الايدا كەيىنگى كەزدە تروللەيبۋستاردىڭ قوزعالىس كەستەسىنەن الىنىپ تاستالۋى اۆتوبۋستارعا دەگەن قاجەتتىلىكتى كۇرت كوبەيتىپ جىبەردى.
قالا اكىمى ءىلياس يسپانوۆتىڭ مالىمدەۋىنە قاراعاندا, وبلىس ورتالىعىندا 52 اۆتوبۋس باعىتى بەلگىلەنگەن. اتالعان باعىتتاعى قوعامدىق كولىكتەر شاعىن, ورتا جانە ۇلكەن سىيىمدىلىقتاعى 465 اۆتوبۋستى بىرىكتىرەدى. ايتسە دە قوعامدىق كولىكتەر قالا تۇرعىندارىنىڭ تالاپ-تىلەكتەرىن قاناعاتتاندىرا الماي وتىر.
بۇل قالا تۇرعىندارى مەن كەلۋشىلەر سانىنىڭ بۇعان دەيىنگى كەزبەن سالىستىرعاندا اجەپتاۋىر كوبەيە تۇسكەنىن كورسەتەدى. ارينە, بۇل ماسەلەدە جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك ورگاندارى قيمىل-قوزعالىسسىز وتىر دەۋگە بولماس. كەرىسىنشە, تۇيتكىلدى رەتتەۋ جولدارى قاراستىرىلعان. سوعان سايكەس بۇگىندە «لياز» ماركالى 40 اۆتوبۋس ساتىپ الىندى. ال الداعى جىلى تاعى دا وسىنداي 80 اۆتوبۋستى قالا قوزعالىسى كەستەسىنە قوسۋ كوزدەلگەن. سول كەزدە قوعامدىق كولىكتەردىڭ قوزعالىسىنا قاتىستى اقتوبەلىكتەر تاراپىنان تۇسەتىن ارىز-شاعىمدار مەن وكپە-رەنىشتەر دە سايابىر تابۋى ءتيىس.
قالاداعى قوعامدىق كولىكتەر تۋرالى اڭگىمە قوزعاعان كەزدە ۇمىت قالدىرۋعا بولمايتىن تاعى ءبىر ماسەلە بار. بۇل اۆتوبۋستار مەن تروللەيبۋستاردىڭ ءجۇرۋ كەستەلەرى مەن ارالىق ۋاقىتتارى جانە وسى ءتارتىپتى قوعامدىق كولىكتى جۇرگىزۋشىلەردىڭ ساقتاۋى بولىپ تابىلادى. مىنە, جوعارىدا ايتىلعانداي, قوعامدىق كولىكتى ۇنەمى پايدالاناتىن قالا تۇرعىندارىنىڭ ورىندى وكپە-رەنىشتەرىن تۋعىزىپ جۇرگەن كورىنىستەر دە وسى.
اقتوبە قالاسىنداعى قوعامدىق كولىكتى كۇن سايىن پايدالاناتىن تۇرعىن رەتىندە بۇل ماسەلەنىڭ ورىندى ەكەنىنە, ونىڭ شىندىقپەن استاسىپ جاتقانىنا كۋامىز. بۇعان كوپشىلىكتىڭ كوزى ۇيرەنگەن. قالالىق اۆتوبۋس قاتىناستارىنىڭ كەستەسى تاڭعى ساعات 6.00-دەن كەشكى 23.00-گە دەيىنگى مەرزىمگە ەسەپتەلىپ كەلگەن. ال اقتوبەدەگى تاسىمالداۋشى كومپانيالار بۇل ءتارتىپتى بەلدەن باسىپ ءجۇر. اسىرەسە, كۇزگى جانە قىسقى كەزەڭدەردە ءتۇن ۇزارىپ, قاراڭعىلىق ەرتە تۇسەدى. ءبىر قىنجىلارلىق جايت, سول كەزدە اۆتوبۋستاردىڭ ءجۇرىسى دە باسەڭدەي باستايدى.
سوندا قالاي؟ تاسىمالداۋشى كومپانيالار ءوز وكىلدەرىنە باقىلاۋ جاسامايتىن بولعانى ما؟ ولارعا ءاي دەيتىن اجە, قوي دەيتىن قوجا تابىلماعانى ما؟ اقتوبە قالاسىندا «جولاۋشىلاردى تاسىمالداۋ ورتالىعى» جشس اتتى جاڭا وندىرىستىك قوعامدىق كاسىپورىن قۇرىلىپ, جۇمىس ىستەي باستادى. جاڭا قۇرىلىمنىڭ باستى مىندەتى – اۆتوبۋستاردىڭ پاركتەن شىعۋ جانە كىرۋ ۋاقىتىن, سونىمەن بىرگە ايالدامالارعا توقتايتىن ارالىق مەرزىمدەرىن باقىلاۋ.
ەكىنشى ءبىر ايتا كەتەرلىك ماسەلە, اقتوبە قالاسىنداعى شاعىن, ورتا جانە ۇلكەن سىيىمدىلىقتاعى بىرقاتار اۆتوبۋستاردا جولاقىسى تولەنسە دە, جۇرگىنشىلەردىڭ قولىنا بيلەت بەرمەيتىن كورىنىستەر كەزدەسەدى. مۇنداي جاعدايدا جولاقى پ ۇلى جەكەمەنشىك كومپانيالار يەلەرىنىڭ قولىندا كەتەدى. ءارى بۇل كەرەعارلىق جولاۋشىلار تاسىمالداۋ قىزمەتىنەن تۇسەتىن سالىق مولشەرىنىڭ ازايا تۇسۋىنە دە اسەر ەتەدى. سوندىقتان قوعامدىق كولىك قوزعالىسىن باقىلاۋدى قولعا العان «جولاۋشىلار تاسىمالداۋ ورتالىعى» جشس نورماتيۆتىك تالاپتاردىڭ ساقتالۋىنا دا كوڭىل اۋدارسا قۇبا-قۇپ.
بۇگىندە اقتوبە شەتەلدىك قوناقتار مەن تۋريستەردىڭ, وسى قالادا وتكىزىلەتىن حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ءارتۇرلى جيىندارعا قاتىسۋشىلاردىڭ ءجيى كەلەتىن شاھارىنا اينالىپ كەلەدى. وسىنداي ساتتە ولاردىڭ نازارى ەڭ الدىمەن ايالدامالارعا اۋاتىنى تابيعي جايت. سوندىقتان قالا اكىمدىگى تاراپىنان ايالدامالاردىڭ اجارىن اشا تۇسۋگە, ونىڭ ءساندى دە ساۋلەتتى كوز تارتارلىقتاي بولۋىنا كوڭىل بولىنە باستاعانى قولداۋعا تۇرارلىق ءىس. الداعى ۋاقىتتا اشىلاتىن جاڭا ايالدامالار جەكە كاسىپكەرلەر قاراجاتى ەسەبىنەن اتقارىلماق. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ايالداما – مادەنيەتتى, ۇلگىلى ءارى اقىلدى قالا اتانۋدىڭ ءبىر كورىنىسى بولۋعا ءتيىس دەگەن بيىك سانا-سەزىم العا شىعىپ كەلەدى. بۇل ءسوز جوق, يگى نىشان.
اقتوبەدە رەسپۋبليكا قالالارى اراسىنداعى ەڭ تومەنگى جول اقى مولشەرىنىڭ ءبىرى تىركەلگەن. ياعني جولاقى قۇنى – 55 تەڭگە.
ايتسە دە, بيىل وڭىردەگى جولاۋشىلار تاسىمالدايتىن جەكەمەنشىك كومپانيالار جەتەكشىلەرى بۇل باعانىڭ وتە تومەندىگىن, ءوزىن-ءوزى اقتامايتىنىن, اۆتوپاركتەردى جاڭعىرتۋعا جانە جانارماي شىعىندارىن وتەۋگە جەتپەيتىنىن كولدەنەڭ تارتقانى بەلگىلى. بۇل ماسەلە اقتوبە وبلىستىق اكىمدىگىنىڭ القا ماجىلىسىندە دە تالقىلاندى. وسى ارادا قالالىق جولاقى قۇنىنا قاتىستى ماسەلەنىڭ سوڭعى نۇكتەسىن ءوڭىر باسشىسى بەردىبەك ساپارباەۆ قويىپ: «تاريف كوتەرىلمەيدى. ويتكەنى سىزدەر ورىنسىز تالاپ قويىپ وتىرسىزدار. ماماندار مەن ساراپشىلاردىڭ ەسەپتەۋىنشە, قالالىق جولاقى قۇنىن كوتەرۋ ءۇشىن ازىرگە ەشقانداي نەگىز جوق. ودان دا بۇعان دەيىن بوساڭسىتىپ جىبەرگەن ءوز قىزمەتتەرىڭىزدى دۇرىس جولعا قويىپ, قالا تۇرعىندارىنىڭ الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتەرىڭىزدى كوتەرگەندەرىڭىز ءجون», دەگەن بولاتىن.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە
