وسى ومىرشەڭ باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ جىلدارىندا رەسپۋبليكامىزدىڭ قايتا وڭدەۋ ونەركاسىبى سالاسىندا جۇزدەگەن جاڭا ءوندىرىس ورىندارى اشىلىپ قانا قويماي, سونىمەن بىرگە ەل ەكونوميكاسى ءۇشىن مۇلدە جاڭا ءوندىرىس سالالارى اشىلدى. يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى ەلىمىزدىڭ قايتا وڭدەۋ ونەركاسىبى سالاسىن دامۋدىڭ جاڭا باسپالداقتارىنا كوتەرىپ, ونى ونەركاسىپتى دامىتۋدىڭ لوكوموتيۆىنە اينالدىردى. ماسەلەن, 2015-2016 جىلدار ارالىعىندا قايتا وڭدەۋ ونەركاسىبى سالاسىندا وسى باعدارلاما اياسىندا جالپى قۇنى 1,7 تريلليون تەڭگەنى قۇرايتىن 258 ءىرى جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ, 21 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى قالىپتاستى. سونىمەن بىرگە تەك ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ جەتى ايى ىشىندە جالپى قۇنى 490 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن 32 ءىرى جوبا ىسكە قوسىلىپ, 4 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى.
ءۇيد باعدارلاماسىن ءىس جۇزىنە اسىرۋ ماقساتىندا قازاقستاننىڭ يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى جاسالىپ, بەكىتىلگەن بولاتىن. يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى ەكى بولىمنەن تۇرادى. ءبىرىنشىسى – وڭىرلىك كارتالار, وندا وبلىستاردى دامىتۋعا ءبىرىنشى كەزەكتە قاجەتتى نىساندار شوعىرلاندىرىلعان. ەكىنشى – رەسپۋبليكالىق كارتا. مۇندا ورتالىق اتقارۋشى ورگاندار مەن مەملەكەتتىك حولدينگتەر تىكەلەي باقىلاۋعا العان يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ جوسپارىنىڭ نەگىزگى نىساندارى توپتاستىرىلدى. قازاقستاننىڭ يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا ەنگىزىلگەن ءىرى جوبالاردى پايدالانۋعا بەرۋ ناتيجەسىندە ەل ەكونوميكاسى دامۋدىڭ جاڭا بيىك بەلەستەرىنە كوتەرىلدى. يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى شەڭبەرىندە ەكى بەسجىلدىققا نەگىزدەلگەن باعدارلامانىڭ العاشقى بەسجىلدىعىندا قۇنى 3 تريلليون تەڭگە بولاتىن 770 جوبا ىسكە قوسىلدى. ونىڭ ىشىندە 65 جوبا شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن جۇزەگە استى. العاشقى بەسجىلدىقتا ىسكە قوسىلعان ءوندىرىس وشاقتارى 4 تريلليون تەڭگەنىڭ ءونىمىن ءوندىردى. 75 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلدى. يندۋستريالاندىرۋدىڭ العاشقى بەسجىلدىعىندا پايدالانۋعا بەرىلگەن نىساندار شىعاراتىن ونىمدەردىڭ 23 پايىزى ەكسپورتقا باعىتتالعان.
ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن يندۋستريالاندىرۋدىڭ ەكىنشى بەس جىلدىعىنىڭ اياسىندا جالپى قۇنى تريلليون تەڭگەنى قۇرايتىن جۇزگە جۋىق كاسىپورىن ىسكە قوسىلادى. ولار وتاندىق ەكونوميكانى جاڭا دەڭگەيگە شىعاراتىن يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنا جوعارى مۋلتيپليكاتيۆتى تيىمدىلىك اكەلمەك. وسى رەتتە ءۇيد باعدارلاماسى شەڭبەرىندە بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن پايدالانۋعا بەرىلەتىن بىرقاتار ءىرى جوبالاردى تىلگە تيەك ەتەيىك. اتاپ ايتقاندا, ەكىباستۇز قالاسىنداعى «پرومماشكومپلەكت» جشس-ءنىڭ بازاسىندا ىسكە قوسىلاتىن تەمىر جول ۆاگوندارىنىڭ دوڭعالاقتارىن شىعاراتىن ءىرى ءوندىرىس وشاعى پايدالانۋعا بەرىلمەك. بۇل قازاقستاندا تەمىر جول دوڭعالاقتارىن جانە جولداردى اۋىستىرۋدىڭ تەتىكتەرىن جاساپ شىعاراتىن العاشقى ءىرى زاۋىت بولىپ تابىلادى. ورتالىق ازيادا ونىڭ بالاماسى جوق. قازاقستان دامۋ بانكىنىڭ قارجىلاندىرۋى نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جوبانىڭ جالپى قۇنى 50 ميلليارد تەڭگەدەن اسادى. كاسىپورىن تولىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەي باستاعان كەزدە 400 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلىپ, شىعارىلاتىن ءونىمنىڭ 40 پايىزى ىشكى سۇرانىستى, ال قالعان 60 پايىزى يران, ازەربايجان, رەسەي جانە تۇرىكمەنستان ەلدەرىنە ەكسپورتقا شىعارىلاتىن بولادى.
قاپشاعاي قالاسىندا «روللتون» جانە «BIGBON» ساۋدا ماركالارىنىڭ بىردەن-ءبىر يەسى, الەمگە ايگىلى ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن وندىرەتىن Mareven Food Holdings كومپانياسى جالپى قۇنى 6,4 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن ازىق-ت ۇلىك جانە جارتىلاي فابريكاتتار شىعاراتىن زاۋىت قۇرىلىسىن سالىپ, پايدالانۋعا بەرمەك. سونىمەن بىرگە بۇل زاۋىتتىڭ جەكە لوگيستيكاسى جانە ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىن ساقتايتىن ينفراقۇرىلىمدىق قويما جۇيەلەرى سالىنادى. 900 مىڭ قوراپ دايىن ءونىم شىعاراتىن زاۋىت قازاقستاننىڭ ىشكى سۇرانىسىن تولىق قاناعاتتاندىرىپ, ونىمدەرىن كورشىلەس وزبەكستان, تاجىكستان, تۇرىكمەنستان, قىرعىزستان جانە موڭعوليا ەلدەرىنە ەكسپورتتايتىن بولادى.
يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى اياسىندا «Maker» جشس – قاراعاندى ماشينا جاساۋ-قۇيۋ زاۋىتى «برك-ليزينگ» كومپانياسىنىڭ قولداۋىمەن كاسىپورىندى تۇبەگەيلى جاڭعىرتۋ جۇمىسىن قولعا الدى. بۇل جوبانىڭ قۇنى 60 ميلليون اقش دوللارىن قۇرايدى. ءوندىرىستى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى اياقتالعاننان كەيىن زاۋىتتىڭ ءونىم شىعارۋ الەۋەتى ءۇش ەسەگە دەيىن ارتادى. «پاۆلودار» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ اۋماعىندا «سيبينۆەستگرۋپپ» ااق (رەسەي) جانە LVG GmbH كومپانياسى (گەرمانيا) سياقتى ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن اليۋميني قوسىندىلارىن شىعاراتىن ءىرى ءوندىرىس وشاعى پايدالانۋعا بەرىلەدى.
جىلىنا 36 مىڭ توننا ءونىم شىعاراتىن زاۋىت قۇرىلىسىنا 4,5 ميلليارد تەڭگە جەكەمەنشىك ينۆەستيتسيا تارتىلىپ وتىر. بۇل جاڭا ءوندىرىس ورنى «پاۆلودار» اەا اۋماعىندا اليۋميني كلاستەرىن جاساۋدىڭ باستاماسى بولىپ تابىلادى.
يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىنىڭ ەكىنشى بەسجىلدىعىندا باسقا دا بىرقاتار ءىرى جوبالار جۇزەگە اسىرىلادى. ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, جىل سوڭىنا دەيىن جىلىنا 200 مىڭ توننا تۇتاس شىنى قابىرعالار شىعاراتىن زاۋىت, جىلىنا 5 مىڭ توننا سينتەتيكالىق توقىما ءجىپ جانە 15 مىڭ قۋما مەتر توقىما بۇيىمدارىن شىعاراتىن زاۋىت ىسكە قوسىلادى. سونىمەن بىرگە الەۋەتى جىلىنا 30 ميلليون تابلەتكا جانە 90 ميلليون كاپسۋل ءدارى شىعاراتىن فارماتسەۆتيكالىق زاۋىت جانە جالپى قۇنى 32,9 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن ءبىر رەت پايدالاناتىن مەديتسينالىق بۇيىمدار شىعاراتىن زاۋىت ىسكە قوسىلادى. وسى ءىرى جوبالاردىڭ ىسكە قوسىلۋى ناتيجەسىندە مىڭداعان جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ دا كوزدەلىنۋدە.
ءۇيد باعدارلاماسىمەن نەگىزدەلگەن قازاقستاننىڭ جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتى حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ جانە دۇنيە ءجۇزىنىڭ بەدەلدى بيزنەسمەندەرىنىڭ جوعارى باعاسىنا يە بولۋدا. ماسەلەن, رەسەيدىڭ www.odnako.org پورتالى «قازاقستان ەليتاسى الەمدىك داعدارىستان كوپ بۇرىن رەسپۋبليكانىڭ ىشكى رىنوگىن دامىتۋعا, يمپورتتى الماستىراتىن ونىمدەر ءوندىرىسىن قۇرۋعا جانە يندۋستريالاندىرۋعا بەتبۇرىس جاسادى. قازاقستاندىق يندۋستريالاندىرۋدىڭ اۆتورى – نۇرسۇلتان نازارباەۆ. ونىڭ باستاماسىمەن قازاقستاندى دامىتۋدىڭ مىنانداي جوسپارلارى قابىلدانىپ, جۇزەگە اسىرىلۋدا: «ستراتەگيا-2010», «ستراتەگيا-2020», «ستراتەگيا-2030» جانە «ستراتەگيا-2050» سيياقتى تاياۋ مەرزىمدەرگە ارنالعان جانە ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيالىق جوسپارلارى قابىلداندى. سونىمەن بىرگە «ستراتەگيا-2020» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا رەسپۋبليكادا 13 سالالىق, 16 ايماقتىق جانە 9 فۋنكتسيالىق دامۋ باعدارلامالارى قابىلدانىپ, جۇزەگە اسىرىلۋدا. وسىنداي ومىرشەڭ جوسپارلاردىڭ ناتيجەسىندە رەسپۋبليكادا بۇرىن-سوڭدى بولماعان ءوندىرىس سالالارى, اتاپ ايتقاندا, ۇشاق جانە تىكۇشاق جاساۋ, لوكوموتيۆ قۇراستىرۋ زاۋىتتارى ىسكە قوسىلدى», دەپ اتاپ كورسەتەدى.
قازاقستاندىق يندۋستريالاندىرۋدى دامىتۋ ينستيتۋتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى مارات ءيدريسوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە يندۋستريالاندىرۋ ءۇردىسى باستالعانعا دەيىن ەكونوميكاداعى قايتا وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ۇلەسى 7 پايىز بولسا, يندۋستريالاندىرۋ اياسىندا وسى سالاعا تارتىلعان تىكەلەي شەتەل ينۆەستيتسياسىنىڭ ناتيجەسىندە 2016 جىلى ول 14 پايىزعا ارتتى. ال ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, قايتا وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ۇلەسى 20 پايىزدىق مەجەگە جەتەتىن كورىنەدى. وسى رەتتە اتاپ كورسەتەتىن ماسەلە, قازاقستاندىق يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىنىڭ بەدەلى تۇراقتى ارىپتەستەرىمىز نيدەرلاند, اقش, فرانتسيا, ۇلىبريتانيا, يتاليا ەلدەرىنىڭ بيزنەس وكىلدەرىنىڭ اراسىندا عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە ازيا مەملەكەتتەرىندە دە, ونىڭ ىشىندە قىتايدا جوعارى باعاعا يە بولۋدا. ەلىمىزدە قىتاي ينۆەستيتسياسىنىڭ تىكەلەي قارجىلاندىرۋىمەن جالپى قۇنى 26 ميلليارد اقش دوللارىن قۇرايتىن 50-دەن استام ءىرى جوبا جۇزەگە اسىرىلماق. سوڭعى كەزدە بۇل ومىرشەڭ باعدارلاماعا جاپونيا جانە وڭتۇستىك كورەيا ينۆەستورلارىنىڭ دا نازارى اۋعان.
ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە جاپپاي جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىن تەرەڭ سارالاعان ادام ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋدا ونىڭ قانشالىقتى تىڭ سەرپىن بەرگەندىگىن انىق اڭعارسا كەرەك. اقيقاتىن ايتساق, 2020 جىلعا دەيىنگى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى ەلىمىزدىڭ XXI عاسىرداعى قايتا ورلەۋ ءداۋىرىنىڭ بەرىك تۇعىرى بولماق.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
