قوسشى ەلدى مەكەنىنىڭ بۇيىرىندەگى اۋماعى التى گەكتاردى الىپ جاتقان «التىن تاعا» بازارى وبلىستا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ «سوعىمعا دايىندىققا» قاتىسۋعا كەلىسىم بەرىپتى. تەك ساۋدا سورەلەرى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار قاساپحانا, شۇجىق تسەحى جانە توڭازىتقىش كامەراسى بار بازار بۇگىنگى تاڭدا اياعىنان نىق تۇرىپ كەلەدى. مۇندا مەملەكەتتىك ۆەتەرينارلىق زەرتحانا دا جۇمىس ىستەيدى. سونداي-اق كوكونىس پەن جەمىس-جيدەك ساقتايتىن قويماسى, مال بورداقىلاۋعا ارنالعان 15 مال قوراسى دا بار. ەندى ەلوردا تۇرعىندارى ۆەتەرينارلىق تەكسەرىستەن وتكەن سوعىمدى تومەن باعامەن ساتىپ الا الادى. بازار باسشىسى ءارى قۇرىلتايشى ايدار نىعمەتوۆ وسىدان ەكى جىل بۇرىن بازاردى ساتىپ الۋداعى سەبەبىن بيزنەستەرىن ارتاراپتاندىرۋمەن بايلانىستىردى. بۇل جەردە, سويىسقا نەگىزىنەن قازاقتىڭ اقباس سيىرى بورداقىلانۋدا. جاڭا جىلعا دەيىن تولىق قۋاتىنا كوشەتىن بازاردا 120 جۇمىس ورنى قۇرىلىپ, جەكە شارۋا قوجالىقتارىمەن كووپەراتيۆتەنۋ ماسەلەسى دە كۇن تارتىبىنە شىعارىلىپ وتىر.
اقمولا وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى مۇرات بالپان وبلىسقا قاراستى 17 اۋدان استانا قالاسىنىڭ ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋى اۋماعىنا كىرەتىندىگىن ايتادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ناقتى جوبالار قولعا الىنىپتى. اتاپ ايتقاندا, 2017 جىلى قۇنى 10,5 ميلليارد تەڭگەلىك 12 جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. بۇگىنگى تاڭدا سونىڭ 7-ءۋى تولىق ىسكە قوسىلسا, قالعان 5-ءۋى جىل سوڭىنا دەيىن اياقتالادى دەپ كۇتىلۋدە. سونىڭ ءبىرى – تسەلينوگراد اۋدانىندا ەشكى وسىرۋمەن بايلانىستى جوبا. ەمدىك قاسيەتى بار ەشكى ءسۇتى ۇلكەن سۇرانىسقا يە ەكەن.
جوبا بويىنشا ىسكە قوسىلعان كاسىپورىندار ءوز ونىمدەرىن تۇتىنۋشى سۇرانىسى بويىنشا سۇرلەنگەن ەت نەمەسە ىستالعان ەت, شۇجىق, ءسۇت پەن ءسۇت ونىمدەرى كۇيىندە ۇسىنادى. ماسەلەن, جوعارىدا ايتىلعان «التىن تاعا» بازار كەشەنى «سوعىمعا دايىندىق» جوباسى بويىنشا 200 جىلقى, مىڭعا تارتا ءىرى قارا مال جانە 3 مىڭداي قوي بورداقىلاپ, قاجەت بولسا, ءوز ونىمدەرىن كەز كەلگەن كۇيدە تۇتىنۋشىسىنا جەتكىزىپ بەرە الادى ەكەن. بازار باسشىسى يران مەن قىتايعا ءوز ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋدى كوزدەپ وتىرعانىمەن دە بولىسە كەتتى. قورعاس حالىقارالىق ساۋدا ورتالىعىنا اپتا سايىن 1,5-2 توننا شۇجىق جەتكىزۋگە دايىن ەكەن.
بۇل ورايدا قولجەتىمدى باعاعا ساپالى ءونىم ۇسىنۋ ماقساتىندا اقمولا وبلىسى ەلوردادا «اقمول» ساۋدا جەلىسىن اشۋدى كوزدەپ وتىر. بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا قاراي استانانىڭ شاعىن اۋداندارىندا 3 ساۋدا نۇكتەسى اشىلسا, كەلەسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ولاردىڭ قاتارىن جيىرماعا جەتكىزۋ جوسپارلانۋدا.
استانا قالاسىنىڭ ەت جانە ەت ونىمدەرىنە دەگەن سۇرانىسى جىلىنا 78 مىڭ توننانى, ال ءسۇت جانە ءسۇت ونىمدەرىنە 300 مىڭ توننانى قۇرايدى ەكەن. وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى باسشىسىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, جىل سوڭىنا دەيىن استانا قالاسىنا 25 مىڭ توننا ەت جانە 102 مىڭ توننا ءسۇت پەن ءسۇت ونىمدەرى جەتكىزىلەتىن بولادى. بۇل اتالعان ونىمدەرگە دەگەن قاجەتتىلىكتىڭ 33-34 پايىزى عانا. ال 2021 جىلعا قاراي ونى 48 پايىزعا جەتكىزۋ جوسپارلانعان.
ءتىپتى جەڭسىك اس سانالاتىن قويان ەتى دە استانالىقتاردىڭ سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرىپ وتىر ەكەن. ءوزىمىز ارنايى بارىپ كورگەن «استانا ميكرو» اسىل تۇقىمدى شارۋاشىلىق» جشس رەسەيدەن, ودان قالسا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنان قويان اكەلىپ, سانىن كوبەيتىپ وتىر. قازىر مۇندا «كەڭەستىك شينشيللا», «كۇمىس», «اق الىپ» تۇقىمدى قويانداردىڭ سانى 1520-عا جەتىپتى. مۇمكىندىك بولسا ەكى ەسەگە دەيىن كوبەيتۋ جوسپاردا بار كورىنەدى. اتالعان سەرىكتەستىكتىڭ باس مال دارىگەرى مەيرام ابىشەۆتىڭ ء«ىرى قارا مالدىكىمەن سالىستىرعاندا, قويان ەتى قىمباتتاۋ. تۇراقتى تۇتىنۋشىلارىمىز ارقىلى عانا پايدا تاۋىپ وتىرمىز. ولاردىڭ اراسىندا استانا قالاسىنداعى بىرقاتار مەيرامحانالار مەن ءدامحانالار, ساۋدا ورىندارى جانە دۇكەندەر بار», دەدى ول. جالپى, جىل سايىن 4 توننادان استام قويان ەتى وندىرىلەدى ەكەن.
استانانىڭ ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋى باعدارلاماسى اياسىندا بيىل پايدالانۋعا بەرىلگەن «ايان» ساۋدا تاڭباسىمەن ءونىم شىعاراتىن ماكارون فابريكاسىنا دا باس سۇقتىق. اتالعان كاسىپورىن تاۋلىگىنە 200 توننا ۇن وڭدەي الادى. سونىمەن قاتار جارمانىڭ 11 ءتۇرىن شىعارادى. يتاليالىق جەلىمەن جابدىقتالعان فابريكا جوعارى ساپالى ونىمدەرىن استانا قالاسى مەن قاراعاندى وبلىسىنىڭ وساكاروۆ اۋدانىنا جەتكىزىپ تۇراتىن بولادى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقمولا وبلىسى
