كاسىپكەرلىككە قولداۋ كەڭ

“نۇر وتان” حدپ, ءبىلىم جانە عىلىم مي­نيسترلىگى, “دامۋ” قورى, وبلىستار اكىمدىكتەرى اراسىندا ىنتىماق­تاستىق تۋرالى قول قويىلعان مە­مو­راندۋم شارتتارىنا وراي تۇر­عىن­داردىڭ كاسىپكەرلىك ءبىلىم دەڭگەيىن كوتەرۋگە بارىنشا جاع­داي تۋعىزىلدى. ءىس-شارالار جوسپارى ماقۇلداندى “نۇر وتان” حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ پارلامەنت ماجىلىسىندەگى فراك­تسياسى تورالقاسىنىڭ وتىرىسى ءوتتى, دەپ حابارلادى وسى پالاتانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. وتىرىستا “نۇر وتان” حدپ-نىڭ پارلامەنت ماجىلىسىندەگى فراكتسياسىنىڭ ەل پرەزيدەنتىنىڭ 2010 جىلعى 29 قاڭتارداعى “جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا مۇمكىن­دىكتەرى” اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا جۇكتەلگەن مىندەتتەردى ورىنداۋ بويىنشا ءىس-شارالار جوسپارى ماقۇلداندى. سونداي-اق تورالقا مۇشەلەرى ەل پرەزيدەنتىنىڭ “جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى” اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىن ءتۇسىندىرۋ بويىنشا 2010 جىلدىڭ 5-14 اقپانى ارالىعىندا رەسپۋبليكا وڭىرلەرىندە اتقاراتىن جۇمىستارىن دا تالقىلادى. باقىلاۋ بەكەتتەرى ىسكە كىرىستى “نۇر وتان” حدپ اقتوبە وبلىس­تىق فيليالىنىڭ پارتيا­لىق باقىلاۋ كوميسسياسى وبلىس­تىڭ مەديتسينا مەكەمەلەرىندەگى پارتيا­لىق باقىلاۋ بەكەتتەرىنىڭ تۇساۋ­كەسەرىنە ارنالعان ءماجىلىس وتكىزدى. كوميسسيا توراعاسى, وب­لىس­تىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى, اقتوبە مەملەكەتتىك پەداگوگيكا­لىق ينس­تيتۋتىنىڭ رەكتورى عالىمجان نۇرىشەۆ ەلىمىزدە ءبىرىڭ­عاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى ەنگىزىلۋىنە بايلا­نىستى مەديتسينا مەكەمە­لەرىن­دە پارتيالىق باقىلاۋ بەكەت­تەرى قۇرىلىپ, جۇمىسقا كىرىسكەنىن, بۇل باعىتتا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى قىزمەتكەرلەرىمەن بىرلەسە ارەكەت ەتۋ قاجەتتىگىن جەتكىزدى. بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە دايىندىق بارى­سى تۋرالى وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى جانىبەك نار­مۇحا­مەدوۆ حابارلاما جاسادى. ونىڭ ايتۋىنشا, وبلىستىڭ مەديتسينا مەكەمەلەرىنىڭ جاڭاشا جۇمىس ىستەۋگە ازىرلىگى ءتاۋىر كورى­نە­دى. اقتوبە قالاسىنداعى مەدي­تسينا مەكەمەلەرىندە ون پارتيا­لىق باقىلاۋ بەكەتى قۇرىلىپ جۇمىسقا كىرىسىپ كەتىپتى. وتىرىسقا قاتىسۋشىلار پار­تيا­لىق باقىلاۋ بەكەتتەرىندە بولىپ, ولاردىڭ جۇمىس ۇدەرىس­تەرى­مەن تانىستى. مۇنداي بەكەتتەر اۋدانداردا دا جۇمىس ىستەۋدە. ساتىبالدى ءساۋىرباي, اقتوبە وبلىسى. وزات تاجىريبە كوپكە ورتاق “نۇر وتان” حدپ قوستاناي قالالىق فيليالى ءىرى باستاۋىش پارتيا ۇيىمدارى جەتەكشىلەرى جانە ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارى­نىڭ–پارتيا فراكتسياسى مۇشە­لەرىنىڭ قاتىسۋىمەن سەمينار-ترەنينگ وتكىزدى. پارتيانىڭ باستاۋىش ۇيىمدارى جەرگىلىكتى جەرلەردە تىندىرىمدى جۇمىس­تار جۇرگىزىپ وتىر. اسىرەسە, قانداي سايلاۋ وكرۋگتەرىندەگى دە الەۋمەت­تىك ماسەلەلەردىڭ شەشى­مىن ىزدەگەن تۇرعىندار پارتيا­نىڭ باستاۋىش ۇيىمىن ءجيى ىزدەيدى. بۇل باسقوسۋ­دا پارتيا­نىڭ قوستاناي قالالىق فيليا­لى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىن­باسارى ب.بۇحمەتوۆ “نۇر وتان” حدپ اۋماقتىق فيليال­دارى­نىڭ, قازاقستاندىقتاردىڭ جال­پى­حالىقتىق قوزعالىسىن ۇيىم­داستىرۋدا باستاۋىش پارتيا ۇيىمدارىنىڭ ءرولى مەن ورنى تۋرالى بايانداپ بەردى. وبلىس­تىق جانە قالالىق ءماس­لي­حات­تار­داعى “نۇر وتان” حدپ فراك­تسيا­سىنىڭ مۇشەلەرى ساي­لاۋ ۋچاس­كەلەرىندەگى وزدەرى ۇيىم­داس­تىرعان قوعامدىق-ساياسي جۇمىس­تارى, باستاۋىش ۇيىم­داردىڭ جەتەكشىلەرى جەرگى­لىكتى جەرلەر­دەگى اتقارعان ىستەرى تۋرالى باي تاجىريبەلەرىن ورتاعا سالدى. وبلىستىق ماسليحاتتاعى “نۇر وتان” حدپ فراكتسيا­سى­نىڭ جەتەكشىسى, قوستاناي پەدا­گوگيكا كوللەدجىنىڭ ديرەكتورى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوك­تورى ريمما بەكتۇرعانوۆا №5 ستۋدەنتتىك سايلاۋ وكرۋگى مىسا­لىندا دەپۋتاتتار مەن پارتيا­نىڭ باستاۋىش ۇيىم­دارىنىڭ بايلانىسى جونىندە, “قوستاناي” گازەتىنىڭ رەداكتورى, قوستاناي قالالىق ءماسلي­­حاتى­نىڭ دەپۋتاتى ۆلاديمير بارانوۆ دەپۋتاتتىڭ سايلاۋ الدىنداعى باعدارلاماسى­نىڭ ورىندالۋى ءۇشىن جەرگىلىكتى جەرلەردە حالىق قالاۋلىسى مەن پارتيانىڭ باستاۋىش ۇيىمى­نىڭ بىرلەسىپ جۇرگىزەتىن جۇمىس­تارى تۋرالى, ال درۋجبا ورتا مەكتەبى­نىڭ ديرەكتورى, №19 سايلاۋ وكرۋگىندەگى پارتيانىڭ باستاۋىش ۇيىمىنىڭ جەتەكشىسى اسىل قاليەۆ “نۇر وتان” حدپ باس­تاۋىش ۇيىمىنىڭ قالىپتا­سۋى ءۇشىن قالاداعى شاعىن اۋداندار­داعى قۇرىلىمدىق, قوعامدىق كۇش­تەردى جۇمىلدىرۋ جونىندە قىزعىلىقتى اڭگىمەلەپ بەردى. ولار­­دىڭ بىرلەسە جۇرگىز­گەن جۇمىس­تارى قالانىڭ ەكونو­ميكا­لىق-الەۋمەتتىك دامۋىنا ىقپال ەتەدى. “نۇر وتان” حدپ قوستاناي قالالىق فيليالى سەمينار-ترەنينگ قورىتىندىسى نەگىزىندە پارتيانىڭ فراكتسياسى مۇشە­لەرىنىڭ–ماسليحاتتار دەپۋتات­تارىنىڭ سايلاۋ وكرۋگتەرى شەڭ­بەرىندە قۇرىلعان باستاۋىش پار­تيا ۇيىمدارى جۇمىسىن جەتىل­دىرۋى تۋرالى ادىستەمەلىك قۇرال جاساپ تاراتتى. ول ادىستە­مەلىك پار­تيانىڭ ءاربىر باستاۋىش ۇيى­مىن­داعى اكتيۆتەر جۇمىسىن تەوريالىق جانە پراكتيكالىق جاعىنان جاقسارتا تۇسۋگە جانە ەڭ باستىسى, قالا­نىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا باس­تاۋىش پارتيا ۇيىم­دارى قوسار ۇلەستىڭ قوماقتى بولۋىنا كومەكشى بولادى. ءنازيرا جارىمبەتوۆا, قوستاناي. كاسىپكەرلىككە قولداۋ كەڭ ەلىمىزدە شاعىن جانە ورتا بيز­نەستى جەتىلدىرۋگە, ساپالى دامۋىنا باعىتتالعان مەملەكەتتىك ءىس-شارا­لار اۋقىمى جىلدان-جىلعا كەڭەيىپ كەلە جاتقانى ءمالىم. سونىڭ ىشىندە ونى قارجى­لاي ەمەس قولداۋعا ۇلكەن ءمان بەرىلىپ وتىر. بۇل رەتتە “سا­مۇرىق-قازىنا” جانە “دامۋ” كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورلارى بىرىگىپ دايىنداعان “بيزنەس-كەڭەس­شى” باعدارلاما­سىنىڭ يگى ىقپالى بايقالا تۇسۋدە. ونىڭ باستى ماق­ساتىن بارلىق ايماق­تار­داعى كاسىپ­كەرلەر مەن وسى ۇمتى­لىسقا ىنتالى ازاماتتار­عا بيزنەس قۇرۋدىڭ جول­دارىن ءۇي­رەتۋ, مۇنى ءتيىمدى جۇرگىزۋ بويىن­شا ءبىلىم تولىقتىرۋ, اق­پارات­تىق كەڭەستى مولىقتىرۋ بولىپ تابى­لادى. سوعان بايلا­نىس­­تى قىس­قا مەرزىمدى وقىتۋ­لار, بىلىكتى ما­مان­­داردىڭ ارناۋلى دارىستەرى, تاقى­رىپتىق كەزدەسۋ-اڭگىمەلەر قا­زىر قالىڭ جۇرتشى­لىق­تى تارتىپ كەلەدى. وقۋ-ءادىس­تەمەلىك قۇرالدار تەگىن تاراتىلدى. ماسەلەن, بىل­تىر ءۇش ايعا جالعاس­قان “كاسىپ­كەرلىك­تىڭ جەدەل كۋرسى” اتتى ساباقتار رەس­پۋب­­­ليكا­مىزدىڭ 209 اۋدانى مەن قالاسىندا وتكىزىلدى. اتالعان شاراعا 11 مىڭنان استام ادام قاتىسىپ, بيزنەس-جوسپار ۇلگى­لەرىن جاساۋ­مەن, ­كا­­­­سىپ­­كەرلىكتى رەتتەۋشى زاڭڭامالار­مەن, سالىق ەسەپتىلىگىن دايىنداۋمەن تانىستى. نازار اۋدارتاتىن ءبىر جاي, كۋرس تىڭ­داۋشىلارىنىڭ 60 پايىزىن ايەلدەر قۇرادى. ءمۇم­كىندىكتەرى شەكتەۋلى جاندار دا بيز­نەستىك ساۋاتتىلىق­تارىن جاقسارتا الدى. مۇنىڭ الدىندا “نۇر وتان” حدپ, ءبىلىم جانە عىلىم مي­نيسترلىگى, “دامۋ” قورى, وبلىستار اكىمدىكتەرى اراسىندا ىنتىماق­تاستىق تۋرالى قول قويىلعان مە­مو­راندۋم شارتتارىنا وراي تۇر­عىن­داردىڭ كاسىپكەرلىك ءبىلىم دەڭگەيىن كوتەرۋگە بارىنشا جاع­داي تۋعىزىلدى. ءومىر كورسەتىپ وتىر­عان­­داي, مۇنداي وقىتۋلاردىڭ كوپشى­لىككە پايداسى ۇلكەن. ول ازامات­تار­دىڭ ءوز بيزنەسىن اشۋعا قىزىعۋ­شىلىعىن ارتتىرادى, كاسىپكەر­لىكتەگى كوكەيكەستى ماسە­لە­لەردىڭ وڭ شەشىمىن تابۋعا كومەك­تەسەدى. قاراعاندىدا وتكەن “بيزنەس-كەڭەسشى” باعدارلاماسى تاجىريبە, قورىتىندى جانە بولاشاق دامۋى” ءبىرىنشى رەسپۋبليكالىق سەمينار-كەڭەسى وسى باعىتتا ات­قارىلعان ءىس-شارالاردى تالداپ, الدا تۇرعان مىندەتتەردى تالقى­لاۋعا ارنالدى. جيىن­دا وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىن­باسارى راسۋل ورازعۇلوۆ, “دامۋ” كاسىپ­كەر­لىكتى دامىتۋ قورى اق باسقار­ما توراعاسىنىڭ ورىن­باسارى ءلاززات يبراگيموۆا, “حا­لىق­ارالىق بيزنەس اكادەمياسى” جشس پرەزيدەنتى اسىلبەك قوجاح­­مەتوۆ, ءۆىSام سەnتrاl ءاzىa بيز­نەس­تىك اقپارات, الەۋمەتتىك جانە مار­كە­تينگ­تىك زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ پرەزيدەنتى لەونيد گۋرەۆيچ, جوعارى وقۋ ورىن­دارىنىڭ رەكتور­لارى مەن عالىم­دارى شاعىن جانە ورتا بيز­نەستى قولداۋ ماسەلەلەرى بويىنشا جان-جاقتى سەرىكتەستىكتى جاندان­دىرۋ مەن تەرەڭدەتۋ, وسىناۋ سالاعا كومەك كور­سەتۋدى كۇشەيتۋدىڭ جاڭا ۇلگى-ادىستەرىن قولدانۋ, اۋىلدىق ايماقتار تۇر­عىن­­دارىنا كونسال­تينگتىك, تالدا­ما­لىق, ادىستەمەلىك قىزمەت ءتۇر­لەرىن كورسەتۋدى ۇلعايتۋ جايلارىن ورتاعا سالدى. “بيزنەس-كەڭەسشى” باعدارلا­ما­سىنىڭ ءاربىر ايماقتا وتكىزىلۋ تاجىريبەسى بايان ەتىلدى. ءسوز سويلەۋ­شىلەردىڭ ءبارى كاسىپ­كەرلىكتى قولداۋ ورتالىق­تارىن قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىس­تاردىڭ ورىندى ەكەنىن اتادى. ولار باسا ايتقانداي, كاسىپ­­كەرلىك قوزعا­لىس­تاعى سونى سەرپىن مەن بيزنەسكە قوعامدىق سا­نا­­داعى تۇسىنىكتىڭ تۇبەگەيلى وزگە­رىپ-جاقسارۋى مەم­لەكەت تاراپىنان جاسالىپ وتىر­عان كومەك-قول­داۋدىڭ ناتيجەلى كورىنىسى. سەمينار-كەڭەستىڭ جۇمىسىندا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ “بيز­نەس-كەڭەسشى” باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋداعى تاجىريبەلەرى تالقى­لانادى. ايقىن نەسىپباي, قاراعاندى. ۇكىمەت تاراز قالاسىنىڭ باس جوسپارىن بەكىتتى ەل ۇكىمەتى جامبىل وبلىسى­نىڭ ورتالىعى – تا­راز قالا­سى­نىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى باس جوس­پارىنىڭ جوباسىن ماقۇل­دادى. ونداعى باستى جاڭالىق – وبلىس ورتالىعىنىڭ بۇرىنعى اكىمشىلىك شەكاراسى وزگەرتىلدى. بۇل قۇجاتتى جامبىل وبلىسى­نىڭ اكىمى قانات بوزىمباەۆ ۇكىمەت مۇشەلەرى الدىندا بايان ەتتى. قالانى زامان تالابىنا ساي كوركەيتۋ ەندى ونىڭ وڭتۇستىك-باتىس بولىگىن كەڭەيتۋ ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلادى. ول ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعىنا, شارۋا قوجا­لىقتارىنا جانە مەملەكەتتىك قورعا تيەسىلى جەرلەر قالا اۋما­عىنا بەرىلەدى. ءسويتىپ, وبلىس ورتا­لىعىنا بارلىعى 5954 گەكتار جەر جاقىن اۋداندار ەسەبىنەن ەنگىزى­لەدى. شارۋا قوجالىق­تارىنىڭ جەرىن ساتىپ الۋ ءۇشىن ارنايى قارجى قاراستىرىلعان. باس جوسپارداعى ينفراقۇرى­لىم­داردى دامىتۋ تالاس وزەنىنەن وتەتىن ەكى اۆتوموبيل جانە تەمىر جولدىڭ ۇستىمەن وتەتىن ءۇش اسپالى كوپىر, سونداي-اق جاياۋ جۇرگىن­شىلەردىڭ ءۇش جەر استى جولىن, ءتورت اۆتوكولىك جول ايرىقتارىن سالۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلماق. “استا­نا”, “بايتەرەك” جانە “بارىس­حان” جاڭا شاعىن اۋدان­دارىنداعى ەلەكتر قۋاتىمەن جابدىقتاۋ ماسە­لەسى قوسىمشا ەكى ەلەكتر ستانسا­سىن, گاز جەلىلەرىن, “جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى” اق قازان­دىعىنان جىلۋ جۇيەلەرىن تارتۋ ارقىلى شەشىلەتىن بولادى. قالا شارۋا­شى­لىعىن دامىتۋ جانە جوعارىدا تىلگە تيەك ەتىلگەن شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 9,5 ملرد. تەڭگە قارجى بولىنبەكشى. باس جوسپاردا, سونداي-اق, قوسىم­شا دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ءبىلىم بەرۋ نىسان­دارىن سالۋ دا قاراس­تىرىلعان. جوبا بۇعان دەيىن وبلىس ورتا­لىعىنداعى حالىق­تىڭ جانە ونداعى قوعامدىق ۇيىمدار وكىل­دەرىنىڭ باسقوسۋلارىندا قارا­لىپ, تالقى­لانعان. سونداي-اق, وبلىس اكىم­دىگى­ن­ىڭ “تاراز قالاسى­نىڭ باس جوسپارى تۋرالى” قاۋلى­سى قابىل­دانىپ, وبلىس ءماسلي­حاتى سەسسيا­سىندا كەلىسىل­گەن. قالا شەكارا­­سىن اكىمشىلىك وزگەرتۋ ماسە­لەلەرىن شەشۋگە قاتىس­تى قۇجاتتار مەن ماتەريال­دار ءتىزىمى بارلىق ورتالىق اتقارۋشى ورگان­دارمەن كەلىسىلىپ, مەملەكەتتىك ساراپ­تاۋدان وتكەن. باس جوسپار قالانىڭ زامان تالاپتارىنا ساي گۇلدەنىپ, كور­كەيۋىنە, ەسكىرگەن ينفراقۇرى­لىم­داردىڭ جاڭارىپ, جاقسارۋى­نا ۇلەس قوسىپ, ءوڭىر ومىرىنە جاڭا ماز­مۇن مەن سەرپىن بەرەدى دەپ سەنەمىز. كوسەمالى ساتتىباي ۇلى, تاراز.