الدا-جالدا ات باسىن بۇرا قالساڭىز, ەڭسەلى ءۇيدىڭ تابالدىرىعىنان ەڭكەيىپ اتتاعان كەزدە قىشقىلتىم قىمىزدىڭ ءيىسى تاناۋىڭىزدى قىتىقتايدى, جاڭا پىسكەن باۋىرساقتىڭ ءيىسى اڭقىپ سالا بەرەدى. باس قالادا قىمىز ساتاتىن باسقا جەرلەر دە بار, ارينە. بىراق كيىز ءۇيدىڭ ىشىندە قۇراق كورپەدە قيسايىپ جاتىپ, ويۋلى توستاعاننان سارى قىمىزدى سىزدىقتاتىپ بابىمەن ىشەتىن جەر وسى عانا. قۇر قىمىز ەمەس, قۇرت-ىرىمشىگى, باۋىرساعى, باسقا دا ءداستۇرلى تاعامىمىزدىڭ ءتۇر-ءتۇرى تاعى بار.
باسقا جاقتىڭ قىمىزىن جامانداعانىمىز ەمەس, بىراق جاڭاارقانىڭ قىمىزى الدەقاشان برەندكە اينالعانىنا ەشكىم داۋ ايتپاسى اقيقات. كاسىپكەر جىگىت قىمىز بەن قۇرت-ىرىمشىكتى وسى جاڭاارقادان الدىرادى ەكەن. ءدامى ءتىل ۇيىرەدى. شىمكەنتتە تۋىپ-وسكەن ەتى ءتىرى جىگىتپەن بىرەر اۋىز تىلدەسكەننەن كەيىن تۇسىنگەنىمىز, قازىر استانا اكىمدىگى قىمىزحانا اشۋعا ءبىرشاما جاقسى مۇمكىندىك جاساپ وتىر ەكەن.
– اكىمدىكتەن رۇقسات الۋدىڭ ەش قيىندىعى بولعان جوق. كيىز ءۇي تىگەتىن جەر ءۇشىن اقى تولەمەيمىن, تەك تۇسكەن تابىستان ءتيىستى سالىق تولەسەم بولدى. كليەنت جەتەدى, اسىرەسە جۇما كۇنى ادامدار قىمىز ءىشۋ ءۇشىن كەزەككە تۇرادى. ءبىزدىڭ قىمىزىمىز ساپالى, باعاسى دا قىمبات ەمەس, – دەيدى امان.
اماننىڭ قىمىزىنان قانىپ ىشكەننەن كەيىن قايتا اينالىپ سوقپايتىندار كەمدە-كەم. كۇن سايىن بولماسا دا, اپتاسىنا ءبىر رەت كەلىپ تۇرادى. وزدەرىنىڭ ىدىستارىن اكەلىپ, قۇيىپ اكەتەتىندەر دە بار ەكەن. قارا كۇز كەلسە دە, كاسىپكەر جىگىت كيىز ءۇيىن جىعۋعا اسىعار ەمەس. سەبەبى قىس قاھارىنا مىنگەنشە جەلىسىن جينامايتىن, بيە ساۋدى جالعاستىرا بەرەتىن ادامدار اۋىلداردا از ەمەس. سۋسىن كەلىپ تۇرسا, ساۋداسىن جالعاستىرا بەرۋگە بەيىل.
جالپى, اۋىلدا بيە بايلاپ وتىرعان اعايىن بۇگىندە قالاعا قىمىز تاسۋدى بيزنەسكە اينالدىرعانى كوڭىل قۋانتادى. استانانىڭ وزىنە توڭىرەكتەگى اۋدانداردان كۇن سايىن قىمىز اعىلىپ كەلىپ جاتادى. دەسەك تە, كوپشىلىگى ونى بازار سورەلەرىنە شىعارىپ ساتاتىندارعا «كوتەرمە باعامەن» وتكىزىپ كەتەدى. ال استاناداعى بازارلاردا ەت-مايدىڭ ساپاسىن تەكسەرەتىن ورىن بولعانىمەن, قىمىزدىڭ ساپاسى تەكسەرىلمەيدى ەكەن. «ماتا داڭقىمەن ءبوز وتەدى» دەگەندەي, قىمىزدىڭ اتىن پايدالانىپ, سۋ قوسقان, ىركىت قوسقان سۋسىنسىماعىن قىمباتقا ساتاتىن جەرلەر تولىپ جاتىر. شىنى كەرەك, بابىمەن دايىندالعان, بال تاتيتىن سۋسىندى قازىر بىلەتىندەردەن سۇراستىرىپ ءجۇرىپ ازەر تاباتىن جاعدايعا جەتتىك. ال تورسىقتى توسىرقايتىن قالادا بۇرىنعىداي كۇبىدە ءپىسىلىپ, سابادا شايقالىپ, توستاعانعا قۇيىلعان سۋسىندى ەمگە تاپپايسىز. امال جوق, پلاستيك قۇتىعا قۇيىلعانىن قاناعات تۇتۋعا تۋرا كەلەدى.
قىمىزدى شەتەلدىكتەر پاتەنتتەپ العانى, ءوزىمىز دۇرىس كادەگە جاراتا الماي جۇرگەنىمىز تۋرالى بۇعان دەيىن تالاي ايتىلعان. سول سىننان قورىتىندى شىقتى ما, ايتەۋىر قازىر دۇكەن سورەلەرىندە پلاستيك قۇتىعا قۇيىلعان, سىرتىنا ءونىم تۋرالى اقپارات جازىلعان قىمىز بەن شۇباتتىڭ ءتۇر-ءتۇرى سامساپ تۇر. بىراق ۇزاق ۋاقىت ساقتالۋى ءۇشىن قۇرامىنا قوسپا ارالاستىرعان بۇل سۋسىنداردىڭ ءدامى تاڭدايعا تاتي قويمايدى. وسىندايدا قىمىزدى ءسان-سالتاناتىن جاراستىرىپ ۇسىناتىن امان ىرىسباەۆ سياقتى جىگىتتەر كوپ بولسا دەيسىڭ.
استانادا نە كوپ مەيرامحانا, ءدامحانا, اسحانا, سىراحانا, KFC كوپ. سوڭعى جىلدارى كوفەحانالار دا كوبەيىپ كەلەدى. وتكەن جىلى STARBUCKS-تىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ەلوردالىقتاردىڭ تاڭ الاكەۋىمنەن كەزەككە تۇرىپ, كوفە ءىشىپ كورمەگەندەي كيمەلەگەنىن دە كورگەنبىز. ءىرى قالالاردا تاماقتانۋ ورىندارىنىڭ قىزمەت كورسەتۋى دە جاقسارىپ كەلەدى − تازا, جىلى, تەگىن Wi-Fi... كىتاپقۇمارلارعا ارناپ الەمدىك كلاسسيكتەردىڭ تۋىندىلارى تىزىلگەن سورە ورناتىپ قويعاندارى دا بار. بىراق قىمىزحانا سيرەك. امان ىرىسباەۆتىڭ كيىز ۇيىندەگى سياقتى سۋسىندى ءسان-سالتاناتىمەن ۇسىناتىندار ءتىپتى از.
ۇلتتىق سۋسىنىن الەمدىك برەندكە اينالدىرعان حالىقتار الەمدە جەتىپ-ارتىلادى. بىراق كاسىپكەر بولۋدى كوزدەپ جۇرگەندەر ءۇشىن مىسالدى شەتەلدەن ىزدەمەي-اق, امان ىرىسباەۆتى العا تارتقانىمىز ءجون سياقتى. ونىڭ ۇستىنە قالالىق اكىمدىك كاسىپكەر بولام دەگەن ازاماتتاردىڭ جولىن اشىپ, ىڭعايلى جەردەن ورىن بەرىپ وتىر ەكەن. ء«بىز ءۇشىن اتامىزدىڭ اسى قىمىز, قىمىزبەن الشى تۇسەر اسىعىمىز» دەگەندەي, الداعى ۋاقىتتا شاھارلاردا قىمىزحانالار كوبەيسە, بۇل حالىقتىڭ دا, كاسىپكەردىڭ دە اسىعىن الشىسىنان تۇسىرەر ەدى.
ارنۇر اسقار,
«ەگەمەن قازاقستان»
