بابالار رۋحىنا تاعزىم ادال نيەتپەن بولعانى ابزال

ەلىمىز ەگەمەندىك العاننان بەرى ەجەلگى ەسكەرتكىشتەر ەڭسە كوتەرە قايتا جاڭعىرتىلىپ, تاۋ تۇلعالار تاس تۇعىرلارعا اسقاقتاي كوتە­رىل­گەندىگى بارشاعا ايان. باعزى زامانداردا جازىل­عان كونە قولجازبالار الىس-جاقىن شەتەلدەردىڭ مۇراعات­­تارىنان اكەلىنىپ, كيەلى قورعانداردان ىزدەستىرىلىپ الىنعان اسىل جادىگەرلەر ۇلت رۋحانياتىنىڭ قازىناسىن تو­لىقتىرا ءتۇستى. رەسەي پاتشالىعىنا قارا­عان تۇستا كونە ءجادى­گەرلەر سۇراۋسىز الىنىپ كەتكەندىگى ءمالىم. بۇعان كەڭەس كەزىندە ءجۇر­گىزىل­گەن ارحەولوگيالىق قازبالاردان تابى­ل­عان ءشى­لىك­تىنىڭ التىن جاۋ­ھارلارى دالەل. سول زاماندا كورمەگە اكەتىلگەن قاسيەتتى تايقازان دا ەرمي­تاج قورىندا قان­شاما جىلدار شاڭ باسىپ جاتتى. ەل تاۋەل­سىزدىگىنىڭ باستالار تۇسىندا ۇلت زيالى­لا­رى­نىڭ پارمەنىمەن وسى اسا قۇندى جادىگەر قا­سي­ەتتى تۇركىستانعا قايتا ورالدى. تۇركى مادە­نيە­تى­نىڭ اسىل قازىناسى كۇلتەگىن ەسكەرتكىشىنىڭ كو­شىر­مەسى استانا تورىنە اكەلىندى. ۇلتتىق رۋحا­نيات­تىڭ داۋىرلەۋىنە ەلباسىنان باستاپ قوعام قايراتكەرلەرى مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرىنىڭ «مادەني مۇرا» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋداعى زور ۇلەسىن حالىق باعالاپ وتىر. وسىنداي وركەنيەت ءۇردىسى مادەنيەت مينيسترلىگىنە قاراستى ەلىمىزدىڭ بارلىق مادەنيەت وشاقتارىندا جالعاسىن تابۋدا. 2000 جىلى مادەنيەتتى قولداۋ جىلى شى­عىس قازاقستانداعى تارباعاتاي تاريحي-ولكە­تانۋ مۇ­را­جايىندا كەشەندى مادەني شارالار جۇزەگە اسىرىلدى. سونىڭ ءبىرى, مۇراجايدان تىس جۇ­مىستار رەتىندە ۇيىم جوسپارىمەن بەلگىلەنگەن وسى ءوڭىردىڭ ۇلى با­باسى, قازاق شەجىرەسىندەگى بەلگىلى تۇلعا تولە­گەتاي ءسۇيىنىش ۇلىنىڭ سىر بويىنداعى كونە كەسەنەسىن عىلىمي تۇرعىداعى زەرتتەۋ بولدى. تاريحي تۇلعا موڭعول شاپقىن­شى­لىعى زاما­نىن­دا التايدان تارباعاتاي, جە­تىسۋعا اۋعان جۇرتتى سىر بويىنا قونىستان­دىرىپ, كەيىننەن جوشى يەلەنگەن ۇلىستىڭ وزگەنت ءوڭىرىن بيلەگەنى قىتاي جازبا دەرەكتەرىندە ساقتال­عان. سىر وڭىرىنە يسلام ءدىنىنىڭ تارا­لۋىنا قىلىشتى اتامەن يىق­تاسا قولداۋ كور­سەت­كەنى جونىندە اڭىزدار بار. ولار­دىڭ كەسەنە­لەرىنىڭ قاتار تۇرعىزىلۋىنىڭ سىرى وسىدان بولسا كەرەك. وسىنداي تاريحي دەرەكتەر مەن ءاپ­سانالاردى عىلىمي تانىمدى­لى­ق­پەن زەردەلەۋ ولكەتانۋ ەنشىسىندەگى مىندەتتەر. 2000 جىلدىڭ مامىر ايىنىڭ باسىندا وسى ماقالا اۆتورلارىنىڭ ءبىرى قىزىلوردا وبلىسى جا­ڭاقورعان اۋدانىنداعى تاريحي كەشەنگە ىسساپارمەن بارىپ, ەسكەرتكىشتىڭ جاي-كۇيىمەن تانى­سىپ, دەرەكتەر جيناقتاپ قايتتى. الىس­تان بار­عان زەرتتەۋشىنى قارسى العان جەرگىلىكتى اكىمدىك باس­شىلارى قارت ولكەتانۋشى شايداربەك ءاشى­موۆ­­تى جانىنا قوسىپ, كولىك­پەن قامتاماسىز ەتىپ, ۇلكەن قولداۋ كورسەتتى. دەگەنمەن, ەسكەرت­كىش­تەردىڭ ساق­تالۋى سىن كوتەرمەيتىن جاعدايدا ەدى. ەلگە ورالعان ولكەتانۋشى, ياعني وسى ماقالا اۆتورلا­رى­نىڭ ءبىرى زەرتتەۋ جازبالارىن مۇرا­جاي قو­رىنا وتكىزىپ, بۇعان دەيىنگى جازىلعان تاريحي دايەك­تەردى ىزدەستىرىپ, قايتا جاڭعىرتۋ ماسە­لەسىن كوتەردى. بۇل يگى باستاماعا ءبىرىنشى بولىپ شى­عىس قازاقستان وبلىستىق مادە­نيەت باسقارماسى­نىڭ باسشىلىعى قولداۋ كورسەتىپ, جىلدىق جوس­پارعا ەنگىزدى. ەجەلگى وزگەنت شا­ھارىنا جاقىن جىبەك جولىنىڭ بويىنا تۇر­عىزىلعان تولەگە­تاي-قىلىشتى كونە كەسەنەلە­رىنىڭ قابىرعالارى 1970 جىلعا دەيىن ساقتالىپ تۇرعان. بۇل ەسكەرتكىشتى وسى جىلدارى بەلگىلى ساۋلەتشى-عالىم ەسكەندىر بايتەنوۆ زەرتتەپ, باستاپقى كورىنىسىن قال­پىنا كەلتىرگەن سىزبا­سىن جاساعان. بۇل دەرەكتى ساۋلەتشى شىعىس قا­زاقستان وڭىرىندەگى كەسەنەلەردى زەرتتەي ءجۇرىپ, 1993 جىلى مۇراجايعا كەلگەن كەزىندە ايتقان. جوعارىدا اتالعان ىسساپارعا دا وسى دەرەك سەبەپ بولعان. مادەنيەتتى قولداۋ جىلى مۇمكىن­دىگىمەن باستالعان وسى زەرتتەۋ, كەيىننەن كونە كەسەنەنى جاڭعىرتۋ باستاماسىنا ۇلاستى. 2001 جى­لى قازان ايىندا ماقالا اۆ­تورلا­رى­نىڭ سوڭ­عىسىنىڭ قۇرىلتايشىلىعىمەن «تولە­گە­تاي ۇرپاقتارى» جەكە قورى ۇيىمداستى­رىل­دى (شقو ادىلەت باسقارماسى زاڭدى تۇلعانى مەملەكەتتىك تىركەۋ تۋرالى كۋالىك, №13433-1917ق-ر). 2002 جىلى 18 مامىر – حالىق­ارالىق مۇرا­جاي كۇنى «تۋعان جەر تاريحىنا تاعزىم» مەرەكەلىك باعدارلاماسىندا قور تۇساۋكەسەرى وتكىزى­لىپ, جيىنعا شاقىرىلعان قوناقتار مەن اۋدان تۇرعىندارى, بارلىعى بەس جۇزگە جۋىق ادام قا­تىستى. سول جىلدىڭ 9 جەل­توقسانىندا وتكەن قور­دىڭ كەزەكتى ءماجى­لىسىندە قامقورشىلىق كەڭە­سى­نىڭ قول­دا­ۋى­مەن كونە كەسەنەنىڭ قايتا جاڭ­عىر­تىلۋ ءما­سەلەسى جولعا قويىلدى. قور قۇرىل­تاي­شى­سىنىڭ ۇي­عارۋىمەن باستامانىڭ العاشقى كە­زەڭىندە قى­زىلوردا وبلىسى جا­ڭاقورعان اۋدا­نى­نا بارىپ, اۋداننىڭ سول كەزدەگى اكىمى ءناجى­مەددين مۇسا­باەۆقا جولىعىپ, ەسكەرتكىشتى قايتا جاڭعىرتۋ جونىندە قولداۋ ال­ىندى. استاناداعى ءبىر توپ ازا­ماتتاردىڭ باسقو­سۋىندا جاڭا­قور­عان­دا اس وتكىزۋ بەلگىلەندى. 2002 جىلعى اسقا دايىن­دىق بارى­سىندا «ءتو­لە­گەتاي ۇرپاقتارى» جەكە قورىنىڭ قۇ­رىلتاي­شىسىنىڭ ۇيعارۋىمەن جاڭا­قورعاندا وكىلدىك اشىپ, جاڭعىرتۋ جۇمىسىن باستاۋ جوس­پار­لاندى. قوردىڭ جارعىسىنا سايكەس وكىلدىك ەرەجەسى ازىرلەندى. 2002 جىلى 18 جەل­توق­ساندا جا­ڭاقورعاندا وتكەن اسقا ءجۇز ەلۋدەي تولەگەتاي ۇرپاقتارى ەلىمىزدىڭ ءار تۇپكىرىنەن كەلىپ قاتىس­تى. استان كەيىنگى ءبىر توپ ازاماتتار جي­نالعان وتىرىستا قىزىل­وردالىق ولجاباي سا­پار­باي ۇلى وزگەشە «بەل­سەندىلىك» تانىتتى. ءوزى­نىڭ ەكىۇشتى پىكىرىن ايتا كەلە, وكىلدىكتى قى­زىل­وردا قالاسىندا اشۋدى ۇسىندى. وتىرىس بارى­سىندا وزىمەن بىرگە زاڭگەر, قارجىگەر ەرتىپ كەلگەنىن مالىمدەپ, ءما­سەلەنى شەشۋدى جەرگىلىكتى جەرگە بۇرا تارتىپ وتىردى. وسى سەبەپتەرمەن وتى­رىس ناتيجەسىز اياقتالىپ, اسقا جينالعان قارجىنى ولجاباي اقساقال كوپشىلىك­تىڭ كوزىنشە جا­نىن­داعى سەرىك تاشىمبەتوۆكە گازەتكە وراتىپ ال­ىپ كەتتى. بۇل قاراجات جاڭاقورعاندا اشىلماق بول­عان وكىل­دىك­تىڭ ەسەپ-شوتىنا «تولەگەتاي ۇر­پاق­تارى» قورى تاراپىنان ورنالاستىرىلۋى ءتيىس بولاتىن. وسى­لايشا شىعىسقازاقستاندىق مادە­ني­ەت قىزمەتكەرى كوتەرگەن يگى باستامانى قىزىل­وردالىق ىشكى ىستەر قىزمەتىنىڭ ارداگەرى «مەنشىكتەپ» الدى. العاشقى استان جينالعان قارجى­نىڭ دەمەۋىمەن بىرقاتار قالالاردى ۇشاقپەن ارالاپ جيىن وتكىزە باستاعان ارىن­دى اقساقالدىڭ جولىن بوگەمەدىك. ءبىز اتا-با­با­مىزدان قالعان ءجون-جو­سىق­­تى ساق­تاپ, ءوزىمىز قۇرعان ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­نىڭ قىز­مەتىن توق­تاتىپ, جەرگىلىكتى ازا­ماتتارعا جول بەردىك. ويتكەنى, ول 2003 جىلى ناۋرىز ايىن­دا قى­زىل­وردا قالاسىندا «تولە­گە­تاي» قو­عام­دىق قو­رىن قۇرىپ العان بولاتىن. ار­تىنان ەمىن-ەركىن ەكى جىل جۇرگەن ولجاباي ساپارباي ۇلى باس­تا­مانى قايرانعا قال­دىر­عا­نىن ەستىپ-بىلدىك. ولجاباي ساپارباي­ ۇلىنىڭ وسىنداي ارە­كەت­تەرى سال­دارىنان باستاما, ياعني كەسەنەلەردى جاڭ­­عىرتۋ ءىسى ەكى جارىم جىلعا كەشىكتىرىلدى. سون­دىق­تان, 2005 جىلى ءساۋىر ايىندا اقسا­قالدى قول­­داۋ­شى­لا­رىمەن بىرگە جاڭاقور­عانعا وتىرىس­قا شاقى­رىپ, ۇزاق داۋ-دامايدان كەيىن, بەرگىسى كەل­مەسە دە العاشقى باس­تامامىزدىڭ تىزگىنىن قاي­تا قولى­مىزعا ال­دىق. كەيىنگى ايعاقتا دەرەك بو­لۋى ءۇشىن تۇركىستاندىق اعايىندار وتىرىس­تى بەينە­تاسپاعا ءتۇسىرىپ الدى, قازىردە قو­لىمىزدا ساقتاۋلى. يگى باستاما تىزگىنى «تولەگەتاي ۇرپاق­تا­رى» جەكە قورى ۇيىمداستىرۋىنا الىن­عان­نان كەيىن, 2005 جىلدىڭ 1 شىلدەسىندە جەرگىلىكتى قاريا­لار­دان باتا الىنىپ, كونە كەسەنەنى جاڭعىرتۋ ءۇشىن قىزۋ جۇمىستار باس­تالىپ كەتتى. ۇيىم­داستىرۋ جۇ­مى­سى وتە اۋقىمدى بول­دى, تۇركىس­تان, حيۋا, شىم­ك­ەنت, قىزىلوردا قالالارىنان شەبەرلەر شاقى­رىلدى. تاياۋ جەردەگى سايرام مەن سوزاقتان جۇمىسشىلار قامتىلدى. «ءتو­لە­گەتاي ۇرپاق­تا­رى» قورىنىڭ شوتىنا جوبانىڭ باس دەمەۋشىلەرى: داۋلەت تۇرلىحانوۆ, باۋىر­جان وسپانوۆ, جانات ءدۇز­باەۆ سىندى ەلىمىزگە بەلگىلى ازاماتتار تاراپىنان كولەمدى قاراجات تۇسە باستادى. وسىن­داي قارجى ۇلەسىن جۇزدەن استام دەمەۋشى بولعان تىكەلەي ۇرپاقتارى ەسەلەي ءتۇستى. تاعى باسقا ابزال ازاماتتار بەلسەندىلىك كورسەتتى. كەسەنەلەردى جاڭعىرتۋ كەزەڭىندە ۇلى بابالار تۋرالى تانىم­دىق جازبالار جازۋ تۋرالى زيالى قاۋىمعا ۇسى­نىس بەرىلدى. حالىق جازۋشىسى قابدەش جۇ­ما­دىلوۆ «ميلليونداي ۇرپاعى بار ۇلى بابا» اتتى ماقالا (قازاق تاريحى, 2004 ج.), جاس تا­ريح­شى تۇر­سىنحان زاكەن ۇلى «سىر بوي­ىنداعى ءتو­لە­گەتاي كەسەنەسى» تاقىرىبىندا مازمۇندى تاريحي زەرتتەۋ جازدى. كەيىنگى جىلى ەلىمىزگە بەلگىلى اقىن نەسىپبەك ايت­ ۇلىنىڭ «تولە­گەتاي» پوە­ماسى جا­رىق كوردى. اقىندار ابۋباكىر قايران, ادىلعازى قاي­ىربەكوۆ, جانات اسكەربەكقىزى ءوز تولعاۋ­لارىن ارنادى. ءبىز بۇل ماقالانى ۇلى بابانىڭ جەر بەسىگىن قايتا جاڭعىرتۋداعى پارىزىمىزدى ءدا­رىپتەۋ ءۇشىن ەمەس, ەلىمىزدىڭ باس گازەتى – «ەگەمەن قا­زاق­ستان­دا» 2011 جىلى 10 قىركۇيەكتە جاريا­لان­عان ول­جاباي ساپارباي ۇلىنىڭ «بابا ارۋا­عىنا تاع­زىم» ماقالاسىنداعى جالعان اقپارات­تاردىڭ اقي­­قاتىن اشۋعا باعىتتاپ وتىرمىز. بۇل اقساقال بۇدان بۇرىن دا قىزىلوردا وبلىستىق «سىر بويى» گازەتىنە دە وسى مازمۇنداس بەت ۇيىم­داس­تىر­عان بولاتىن. وندا دا كەسەنەلەردى جاڭعىرتۋ­عا ۇيىتقى بولۋشى دەپ ءوزىن كورسە­تۋىنە ءمان بەرمەگەن ەدىك. ەندى, مىنە ەلىمىزدىڭ باس گازەتىنىڭ جارناما بەتىنە دە قول سالىپ وتىر. بەلگىلى حالىق تەرمەسىندە: «جاقسىلار جاق­سىمىن دەپ ايتا ال­مايدى, جاماندار جاق­سىمىن دەپ ايقايلايدى», دەگەن ءسوز وسىندايدا ايتىلسا كەرەك. ءتورت جىل بويى ەڭبەكتەنگەن قۇرى­لىس­شىلاردىڭ ازىق-ت ۇلىگىن قىزىلوردا, شىم­كەنت, تۇركىستان, شيەلى, تەمىرلان, ساۋران­داعى اعايىندار قامتاماسىز ەتىپ وتىردى. و.ساپارباي ۇلى بۇل قايىرىم­دى­لىق ىستەن جار­تىلاي عانا حاباردار بولعاندى­عىنان, ءوزىنىڭ ماقالاسىندا قۇرىلىسقا جەتكىزىلگەن ازىق-ت ۇلىكتىڭ ۋاقىتىن ەكى جىلعا كەم, ال قۇ­رىلىستىڭ باستالۋىن ءبىر جىلعا كەيىن كور­سەتكەنى – ونىڭ يگىلىكتى ءىستىڭ سىرتىندا بول­عا­نى­نىڭ دالەلى. دەمەك, ولجاباي ساپار­باي­ ۇلىنىڭ «بابا ارۋاعىنا تاعزىمى» شىندىقتان الىس. بىرىنشىدەن, ءوزىن يگى باستا­ماشى قاتار­ىن­دا كور­سەت­كەن. ەكىنشىدەن, «سەمەيدە اشىلعان «تولەگەتاي ۇرپاقتارى» دەيتىن قوردىڭ كەسەنە تۇرعىزۋعا قاۋقارى جوق», – دەپ اتالعان ۇكى­مەتتىك ەمەس ۇي­ىم­­نىڭ جار­عىلىق ماقساتىنا نۇقسان كەلتىرگەن. ءدۇيىم ەلدىڭ كوز الدىندا كونە كەسەنەلەردىڭ قايتا جاڭعىرتىلۋىن ۇيىمداستىرعان «تولە­گە­تاي ۇرپاقتارى» جەكە قورىنىڭ ىزگىلىكتى قىزمەتىن تولىق اياقتاعانىنا ءۇش جىل وتكەننەن كەيىن وسىلايشا ءسوز ساپتاۋى و.ساپارباي ۇلىنا نە پايدا بەرمەك؟ ءۇشىنشى­دەن, 2001 جىلى استا­ناعا شاقىرتىلىپ, ەلگە تانىمال ابزال كىسى رەتىندە ءالى اشىلماعان قوردىڭ پرەزيدەنتتىگىنە تاعاي­ىن­دالا سالۋى. بۇل حالىق اراسىندا ايتىلاتىن «ءالى تۋماعان قىسىراقتىڭ قىمى­زىن ىشكەن» دەيتىن اجۋاعا ساياتىن كۇپىرلىك ءسوز. ال ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­دار تۋرالى ەرەجەدە قوردىڭ باسشىلىق ورگان­دارى سايلانۋىنىڭ مەملەكەتتىك تىركەۋدەن كەيىن عانا جۇزەگە اساتىندىعى زاڭدىلىق تۇر­عى­دا جازىلعان. دەمەك, بۇل ايتقانى دا ەشقانداي قيسىنعا جاناسپايدى. ول ءوزىن تىزگىندى مىقتى ۇستايتىن كىسى دەپ كورسەتۋدى دە ۇمىتپاعان. وسى­لايشا ءوزىن-ءوزى ماداقتاۋدىڭ ءوڭىن اينال­دىرىپ, باسقا ادامنىڭ ايتقانى دەپ سىلتەمەلىك ايلاسىن قولدانا بىلگەن. ەندى دايەكسىز ءارى جال­عاندىقپەن قۇرالعان ماقالانىڭ زاڭ بۇرما­لاۋشىلىق تۇسى­نا دالەل كەلتىرەيىك. و.ساپار­باي ۇلى ءوز ماقالا­سىنىڭ تاقىرى­بى­نا قاباتتاس­تىرىپ كەسەنەنىڭ «تولەگەتاي ۇر­پاقتارى» قورى­نىڭ تاپسىرىسىمەن ازىرلەن­گەن جوبا كورىنىسىن ورنالاستىرعان. بۇل سۋرەت «تولەگەتاي ۇرپاق­تارى» قورى 2005-2008 جىلدار ارالىعىندا تولەگەتاي-قىلىشتى كەسەنەلەرىن تاريحي-ءساۋ­لەتتىك كەشەنگە اي­نالدىرىپ, ونىڭ سالتاناتتى اشىلۋ قۇرمە­تىنە ۇلى بابالار رۋحىنا ارناپ 2008 جىلى 25 قازاندا جاڭا­قور­عان مەن ءتۇر­كىستاندا وتكىزىلگەن استىڭ شاقىرۋ-باعدار­لاماسىنىڭ مۇقاباسىنان ۇرلانىپ الىن­عان. و.ساپار­باي ۇلى ەشقانداي شىمىرىكپەستەن وسى جو­بانىڭ اۆتورىن جانداربەك مالىبەكوۆ دەپ بادىرايتىپ, جالعان جازعان. جوبانىڭ ناق­تى اۆتورى كەزىندە قورقىت, اباي, قوبى­لان­دى ەسكەرتكىشتەرىن جوبالاعان قر ەڭبەك ءسى­ڭىرگەن ءساۋ­لە­شىسى, شىعىس ەلدەرى حالىق­ارالىق ساۋلەت اكادە­ميا­سىنىڭ اكادەميگى بەك يبراەۆ. وسى ماقالا­نىڭ اۆتورلارىنا, ياعني جوبا جەتەكشىسى مەن ساۋلەتشىسىنە شىعارما­شىلىق تۋىندىلارى ءۇشىن 2010 جىلدىڭ 3 قىركۇيەگىندە قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى ءادى­لەت مينيسترلىگى زياتكەرلىك مەنشىك قۇقىعى كوميتەتىنىڭ №1413 كۋالىگى بەرىلگەن. دەمەك, و.ساپارباي ۇلى جال­عاندىققا بارىپ وتىر. وسى­لايشا شىن­دىق­تىڭ اۋىلىنان الشاقتاعان ىشكى ىستەر ارداگەرىنە نە جورىق؟ سوندىقتان ونداي ادامنىڭ جوباعا ەش­قانداي قارىم-قاتىناسى بول­ماسا دا, قر تاريحي جانە مادە­ني ەسكەرت­كىش­تەرىنىڭ جەرگىلىكتى ماڭىزى بار مەملەكەتتىك تىزىمىنە ەنگەن شقو وب­لىستىق مادەنيەت باسقار­ما­سى قولداعان جانە تاربا­عاتاي تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايى مەن «ءتو­لە­گەتاي ۇرپاقتارى» جەكە قورى بىرلەسىپ ات­قار­عان قوعامدىق ىسكە زاڭسىز قول سۇعۋى زاڭ­دىلىق تۇرعىسىنان ايقىندالۋى ءتيىس. كە­سە­نەلەردىڭ جاڭ­عىرتىلۋى كەزەڭىندە ءبىر كۇن توبە­سىن كورسەت­پەگەن, قۇرىلىسقا ءبىر كەسەك كىرپىش, قۇرىلىس­­شىلارعا ءبىر ءتۇيىر نان اپار­ما­عان ولجاباي ساپارباي ۇلىنىڭ «دايىن اسقا تىك قاسىق» بولىپ جاھانعا جار سالۋىن, ءبىر توپ ازامات­تار­دى ۇگىت­تەپ, حالىقارالىق قور قۇرۋ ارەكەتىمەن ءابى­گەرگە ءتۇسۋى جونسىزدىكتىڭ ءبىر كورى­نىسى دەپ تۇسىنەمىز. ەڭ ورەسكەلى سول, يگىلىكتى ءىستى يەمدەنگەن اق­ساقال ماقالاسىنىڭ سوڭىندا «ءبىز ماقساتى­مىزعا جەتتىك!» دەيدى. سويتە تۇرا, بىرگە جەتتىك دەپ سەمەيلىك «تولەگەتاي ۇر­پاق­تارى» قورىن ەكىنشى قاتارعا قوسىمشالايدى. بۇل جالعان سوزدەردى تىزبەكتەپ جازعاننان جا­ڭىل­­عانى ما, الدە شىندىقتىڭ وتكىر ءجۇ­زىنەن قاي­­مىققانى ما؟.. ونى قوس ماقالانى سالىس­تى­رىپ وقىعان كوزى قاراقتى وقىرمان كوڭى­لىنە ءتۇي­ىپ, اجىراتىپ الار دەگەن ويدا­مىز. سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە كەلسە دە مەملەكەتتىك «مادەني مۇرا» باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسقان ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­نىڭ ىسىنە ون جىل بويى ورىنسىز ارالاسۋىن دوعارما­عان اقساقالدى سوت تورەلىگىنە جۇگىن­تىپ, توق­تاۋ سالىنۋىنا ارە­كەتتەنەتىن بولا­مىز. شى­عار­ماشىلىق ىسىمىزگە ور­ىنسىز كيلىككەندەردەن اۋلاق بولۋدى قالاي­مىز. ءبىز مادەنيەت پەن ونەر سالاسىنداعى اتقا­رىل­عان يگىلىكتى ىسكە قولداۋ كورسەتكەن اق نيەتتى ازا­ماتتارعا ريزا­شىلىعىمىزدى بىلدىرەمىز. ءتو­لەگەتاي اسىندا تاراتىلعان «جاڭعىرعان جەر بەسىك» جيناعىندا ىزگىلىكتى ءىستىڭ ناقتى كەيىپكەرلەرى – «تولەگەتاي ۇرپاقتارى» قورى دەمەۋ­شىل­ە­رى­نىڭ جاسامپاز ۇلەستەرى تۋرالى جاريالان­عا­نى, تەلەارنالار مەن ءباسپاسوز ارقىلى ەلگە تەگىس حابارلانعانى ءمالىم. ۇلى بابالار رۋحىنا تاعزىم ادال نيەتتەن بولعانى ابزال. بەك يبراەۆ, اكادەميك, ساۋلەتشى, قونىسبەك اقجاسار, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت قايراتكەرى.