وسى كونفەرەنتسيانىڭ شەڭبەرىندە مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىنداعى استانا وڭىرلىك حابى قازاقستاننىڭ مىسالىندا مەملەكەتتىك باسقارۋ مەن قىزمەت كورسەتۋلەردى باعالاۋعا ارنالعان سەمينار وتكىزگەنىن بۇدان بۇرىن جازعان بولاتىنبىز. بۇدان ەكى جىل بۇرىن بۇۇ قابىلداعان «ورنىقتى دامۋ ماقساتتارى» اتتى جوسپاردى ورىنداۋدىڭ نەگىزگى سالالارىنىڭ ءبىرى – حالىققا مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ دەپ بەلگىلەنگەن. ال ونىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتكىشتەرىن باعالاۋ جۇمىسى دا جوعارى دەڭگەيدە بولۋى كەرەك. بۇل قاتاردا قازاقستاندىق تاجىريبە كوپتەگەن ەلدەرگە ۇلگى بولا الاتىندىعى سەميناردا ايقىن كورىندى.
كونفەرەنتسيا جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋعا ەۋروپانىڭ ادام ەۆوليۋتسياسىنىڭ دامۋىن زەرتتەۋ قوعامى دا اتسالىسقان. بۇل قوعام ادامنىڭ بيولوگيالىق دامۋىمەن قاتار مادەني دامۋىن دا زەرتتەيتىن جان-جاقتى عىلىمي ورتالىق.
كونفەرەنتسيانىڭ اشىلۋىندا بۇۇ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ ەۋروپا مەن تمد بويىنشا باس بيۋروسىنىڭ ديرەكتورى دجەيxان سۇلتانوعلى سويلەپ, ورنىقتى دامۋدىڭ ماقساتتارى عالامدىق جاپپاي دامۋدى كوزدەيتىنىن ايتتى. «بۇل ەشكىمنىڭ دە ارتتا قالماۋىن قامتاماسىز ەتۋدى بىلدىرەدى. سونىڭ ىشىندە كەدەيشىلىكتى جويۋ, مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە تاعى باسقا ماڭىزدى ماقساتتار بار. ەڭ باستىسى ءبىز جالپىعا ورتاق پروگرەسكە جول اشۋىمىز قاجەت.
ءبىز مەملەكەتتەر اراسىنداعى دامۋدىڭ ارتۇرلىلىگىن ازايتىپ, دامۋدىڭ الۋان ءتۇرلى كەدەرگىلەرىن كەمىتىپ, وسى ماقساتقا جەتۋىمىز كەرەك. ول ءۇشىن وزىق, ۇلگىلى تاجىريبەلەردىڭ جەتىستىگىن ۇيرەنىپ, ونى بارىنە ورتاق ەتۋىمىز كەرەك. قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ ءبارى وزىق ۇلگىلەردى وزىنە ەنگىزۋى شارت. سوندا ورنىقتى دامۋدى جاپپاي قامتاماسىز ەتەتىن بولامىز. بارلىق ەلدەردىڭ ۇكىمەتتەرى سوعان ىڭعايلانىپ, ءوز باعدارلامالارىن سوعان ۇيلەستىرگەنى دۇرىس. ال مەملەكەتتىك باسقارۋ مەن قىزمەت كورسەتۋدىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋ ارقىلى ءبىز ناقتى قانداي ماقساتتارعا جەتكەنىمىزگە كوز جەتكىزەتىن بولامىز. ونى ءتىپتى ءاربىر مەملەكەتتىڭ xالىق الدىنداعى ەسەبى دەپ تۇسىنۋگە دە بولادى», دەدى ول. سونىمەن قاتار بيۋرو باسشىسى وسى سالاداعى ۇزدىك قىزمەتتەرى ءۇشىن نورۆەگيا مەن استانا وڭىرلىك حابتارىنىڭ جۇمىسىنا جوعارى باعا بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. «ال استانا حابىنىڭ كەشەگى سەمينارى ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدى قولداۋ باعىتىنداعى وزىق مىسالداردىڭ ءبىرى بولدى», دەدى ول.
كونفەرەنتسيانىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا تۇركيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى احمەت يىلدىز دا قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەپ, ۇيىمنىڭ كوتەرىپ وتىرعان ماسەلەسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ءسوز ەتتى. مەن افريكا ەلدەرىنە جاساعان ساپارىمدا ءبىر ەلدەردىڭ سۋدان تارىعىپ, ءشول قىسىپ وتىرعانىن كورەمىن, ال كەيبىر ەلدەردە كەرىسىنشە, سۋ باسىپ, تاسقىن ءجۇرىپ جاتادى. سولاردى رەتتەۋ حالىقارالىق ۇيىمنىڭ شارۋاسى عوي. ەكولوگيالىق اپاتتاردى بولدىرماۋ جونىندەگى پاريج كەلىسىمى دە سوعان ۇندەيدى, ال كەيبىر ەلدەر باسشىلارىنىڭ سونى ۇقپايتىنىنا تاڭ قالاسىڭ. ءبىز «ۇلكەن جيىرمالىققا» توراعالىق ەتەتىنىمىزدى پايدالانىپ, وسى ماسەلەنى الەمدىك قوعامداستىقتىڭ تالقىلاۋىنا ۇسىنۋ نيەتىمىز بار, دەدى ول ءوزىنىڭ سوزىندە.
قورىتا ايتقاندا, بۇۇ-نىڭ ورنىقتى دامۋ ماقساتىن كوزدەيتىن جوسپارىنىڭ ورىندالۋى جولىندا مەملەكەتتىك باسقارۋ مەن مەملەكەتتىك قىزمەتتى جەتىلدىرۋ ءىسى جونىندەگى تالقىلاۋلار مەن ۇسىنىستار مامانداردىڭ نازارىن اۋداردى. ولاردىڭ قورىتىندىسى تۇجىرىمدالىپ, بارلىق مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ قاراۋىنا ۇسىنىلادى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان» –
ىستانبۇلدان
