اۆتوردىڭ ايتۋىنشا, ءبىزدىڭ ونەرتابىستارىمىز بەن عىلىمداعى جاڭالىقتارىمىزدىڭ تىزىمىنەن گورى, بىلمەيتىنىمىز تۋرالى ءبىلىم تەزىرەك ۇلعاياتىنداي اسەر قالدىرادى. بەلگىلىنى بەيمالىم بەلگىلى باسىپ وزىپ جاتىر. بىراق ءدال وسى بەيمالىم نارسە عىلىمدى العا جىلجىتۋدا. ءبىز نەنى بىلەتىنىمىزدى بىلەمىز, نەنى بىلمەيتىنىمىزدى دە بىلەمىز, وعان قوسا «بەلگىلى بەيمالىم جانە بەيمالىم بەلگىسىز, ياعني بىلمەيتىنىمىزدى بىلمەيتىن دە جاعداي بار» ەكەنىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك.
ءبىلىم – شەكسىز. بىراق ونى ءتۇسىنۋ, ءتۇيسىنۋ بارىسىندا شەكتەۋلەر بولۋى مۇمكىن. ەكىنشى جاعىنان ءبارىن ءبىلۋدىڭ دە قاجەتى جوق. كەيبىر ءبىلىم قاجەت ەمەستەي كورىنگەنىمەن, باسقا تۇسىنىكتەر مەن قاعيدالاردى ۇعىنۋ ءۇشىن ءومىردىڭ ءبىر ساتىندە ءوز سەپتىگىن دە تيگىزىپ جاتادى. ءبىز ءبارىن بىلە المايمىز, ءبىزدىڭ بىلەتىنىمىزدىڭ دالەلدەنگەن شەگى بار ەكەن. بىراق ءبىر زاماندارى وسىدان ارتىق ءبىلىم جوق, ەندى اشاتىن جاڭالىق تا قالمادى دەگەن كەزدەر بولعان. سوعان قاراماستان عىلىم مەن ءوندىرىس دامىپ, بۇگىنگە دەيىن تولاستاماي جەتىلە تۇسۋدە, ءارى قاراي دا دامي بەرەدى.
ادام بارلىق نارسەنى بىلە الماسا دا, قالاعان نارسەسىنىڭ ءبارىن ۇيرەنە الادى. بۇل دا شىندىق. بۇعان دالەل رەتىندە 10 000 ساعات ەرەجەسىن الايىق. نەگىزى, الەمدىك دەڭگەيدەگى چەمپيون نەمەسە پيانيست بولۋ ءۇشىن كۇنىنە 4 ساعات دايىندىق جاساۋ كەرەك دەلىنەدى. سوندا ءبىر سالادا جوعارى دەڭگەيلى شەبەر بولۋ ءۇشىن كۇنىنە 4 ساعاتتان نەمەسە اپتاسىنا 20 cاعاتتان كەم دەگەندە 10 جىل ەڭبەكتەنۋ قاجەت. 10 000 ساعات ەرەجەسىنە قارسىلار دا بار. ولار ءوز ويىنىڭ دالەلى رەتىندە ەگەر داعدى دۇرىس قالىپتاسپاسا, ال ءسىز سول قاتە داعدىنى قايتالاي بەرسەڭىز, ودان ماشىعىڭىز جاقسارا تۇسپەيتىنىن ايتادى.
سوندىقتان بولىنگەن ساعاتتان گورى جاتتىعۋ مەن جۇمىستىڭ ساپاسىنا كوپ كوڭىل بولگەن ءجون ەكەنىنە نازار اۋدارادى. مىسالى, اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنۋشىلەر بىردەن «مەن قاشان وسى تىلدە سويلەيمىن نەمەسە ءبىر دەڭگەيدى قانشا ۋاقىتتا اياقتايمىن؟», دەگەن سۇراۋلى ماقسات قويادى. مۇنداي سۇراق قويۋشىلارعا قانشا ۋاقىتتا ناتيجەگە جەتەتىنى ماڭىزدى, بىراق ولار ناتيجەگە جەتۋ ءۇشىن ءوز تاراپىنان كۇش-جىگەر, ءتارتىپ, جۇيەلىلىك پەن تاباندىلىقتىڭ قاجەت ەكەنىن ۇمىتىپ كەتەدى. قانشا ۋاقىت قاجەت ەكەنىن ەستىگەندە, مىسالى, ءتىلدى بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە ۇيرەنۋ ءۇشىن كەم دەگەندە 1 جىل كەرەك, بۇل ولارعا تىم ۇزاق ۋاقىت سياقتى, سوندىقتان ءتىپتى ءتىل ۇيرەنەمىن دەگەن ويلارىنان دا باس تارتۋلارى مۇمكىن.
بىراق ءبىلىم تامشىلاپ اققان سۋ سياقتى, ءسىز قانداي دا ءبىر ءتىلدى مەڭگەرۋ ءۇشىن سول ءتىلدىڭ تامشىلارىن ۇزاق ۋاقىت وزىڭىزگە جيناقتاۋىڭىز قاجەت. بۇل تامشىلار بەلگىلى مەجەسىنە جەتكەندە, ءسىز دە ناتيجەنى كورەسىز. مىسالى, 50 ساعات مەجەسىن شاڭعى تەبۋدى ۇيرەنۋشىلەرگە نەمەسە كولىك جۇرگىزۋدى ۇيرەنۋشىلەرگە قويادى. ياعني, وسى 50 ساعات ىشىندە ءسىز بەلگىلى داعدىنى مەڭگەرەسىز, ال ءارى قاراي ونى شىڭداۋ ءوز قولىڭىزدا. بىراق ءسىز ماقساتتى تۇردە جاتتىقپاساڭىز, ۇيرەنگەن قيمىلداردى عانا قايتالاۋدان ەش پايدا بولمايدى. ياعني ءسىز داعدىڭىزدى جەتىلدىرە تۇسپەيسىز, سىزدە العا جىلجۋ بولمايدى. ال ناعىز ماماندار ۇيرەنۋدى ەشقاشان توقتاتپايدى, ولار ۇيرەنگىسى كەلگەن ارەكەتتى دۇرىس نەمەسە كەمشىلىكسىز جاساعانشا قايتالاپ, سول ارەكەتتى ءمىنسىز قىلۋعا تىرىسادى. بۇل بارلىق سالاعا دا قاتىستى.
وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, ماتەماتيك ماركۋس ديۋ سوتويدىڭ تاعى ءبىر قىزمەتى بار, ول – «عىلىمدى كوپشىلىككە تاراتۋ پروفەسسورى». بۇل قىزمەتتى 1985 جىلى كاسىپكەر چارلز سيموني تاعايىنداعان ەكەن. اتالعان قىزمەتتى اتقاراتىن ادام ءبارىن ءبىلۋى ءتيىس دەپ ويلايتىن ادامدار وعان تەلەفون سوعىپ, عىلىمعا قاتىستى كەز كەلگەن سۇراقتى قوياتىن كورىنەدى. بىزگە دە وسىنداي قىزمەت اتقاراتىن ءبىر ەمەس, ءتىپتى ون ەمەس, جۇزدەگەن, مىڭداعان ادام كەرەك ەكەنى ءسوزسىز. سوندا عانا عالىم وزىنە ىڭعايلى جانە تۇسىنىكتى ءبىلىم شەگىنەن سىتىلىپ شىعىپ, عىلىمنىڭ بەيمالىم نۋ ورمانىنان بەلگىسىز سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەپ, كوپشىلىككە تۇسىنىكتى تىلمەن جەتكىزۋگە تىرىساتىن بولار. كوپ ساۋالدىڭ شەشىمى دە سونداي شەكسىز ىزدەنىستەن تۋار, بالكىم...
