دەگەنمەن حح عاسىردىڭ سوڭى مەن ءححى عاسىردىڭ باسىنداعى الەمدىك دەرجاۆالار اراسىنداعى قاراما-قايشىلىقتار, ولاردىڭ ءتۇرلى ايماقتارداعى ىقپالدارىن ارتتىرۋعا دەگەن ساياساتتارى, حالىقارالىق كەڭىستىكتە جەكە شەشىمدەر قابىلداپ, ۇيىمنىڭ قارارلارى مەن شەشىمدەرىنە قۇلاق اسپاۋى بۇۇ-نىڭ بەدەلى مەن ىقپال ەتۋ تەتىكتەرىنە كەرى اسەرىن تيگىزگەن بولاتىن. سوڭعى 20 جىلدا كەيبىر مەملەكەتتەر ءتۇرلى جەلەۋمەن, بۇۇ مىنبەرىندە تالقىلاماستان جانە ونىڭ شەشىمىنسىز باسقا ەلدەردىڭ تەرريتورياسىنا باسىپ كىرىپ, اسكەري قيمىلدار جاساپ, مەملەكەتتىك بيلىكتى قۇلاتۋعا دەيىن بارۋدا.
بۇدان ۇيىمنىڭ ىقپال ەتۋ مۇمكىندىكتەرى ازايىپ, ءتۇرلى ەلدەر الدىنداعى بەدەلى تومەندەۋدە. بۇل جاعداياتتار ءوز كەزەگىندە ۇيىمنىڭ قىزمەتىن ۋاقىت تالابىنا ساي رەفورمالاۋ قاجەتتىگىن كورسەتەدى. راسىندا, ۇيىمنىڭ داعدارىسقا ۇرىنعانى سوڭعى جىلداردا انىق اڭعارىلۋدا. كوپتەن بەرى ونىڭ باسقارۋ جانە قۇرىلىمدىق جۇيەسىندە ۋاقىت تالابىنا ساي وزگەرىستەردىڭ بولماۋىنان, بۇۇ ءوزىنىڭ ساياسي ءرولىن السىرەتكەندەي. احۋال وسىلايشا جالعاسا بەرەتىن بولسا, ۇيىممەن ەسەپتەسەتىندەر سانى دا ازايا تۇسەتىنى ءسوزسىز. وسى ورايدا بۇۇ-نى رەفورمالاۋعا قاتىستى تۇشىمدى ۇسىنىستار قاجەت بولدى. بۇل ماسەلەدە قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇۇ-نىڭ بيىك مىنبەرىنەن ءوزىنىڭ ىلگەرى نيەتىنەن تۋىنداعان ىلكىمدى ويلارىن ءبىلدىرىپ, حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ ريزاشىلىعىنا بولەنگەنىن ايىرىقشا اتاپ ءوتۋىمىز كەرەك.
ەقىۇ, يىۇ, شىۇ, اوسشك سياقتى قىزمەتتەرى قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى ساقتاۋعا باعىتتالعان بەلدى حالىقارالىق ۇيىمدارعا تابىستى توراعالىق ەتىپ, ولاردىڭ قىزمەتىن جاڭا ساتىعا كوتەرىپ, عالامدىق جانە ايماقتىق دەڭگەيدەگى قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ باعىتىندا ناقتى ۇسىنىستار مەن ءىس-قيمىلدار جاساپ كەلە جاتقان ەلىمىزدىڭ پرەزيدەنتى بۇۇ-نىڭ 70 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان سامميتىندە ونىڭ قىزمەتىن ساياسي جانە ەكونوميكالىق باعىتتاردا جەتىلدىرۋگە قاتىستى تىڭ باستامالار كوتەرىپ, ونى ىسكە اسىرۋ تەتىكتەرىن جاريالاعان بولاتىن. وندا نەگىزىنەن ۇيىمنىڭ لاڭكەستىك پەن ەكسترەميزمگە قارسى كۇرەسىن كۇشەيتىپ, مەملەكەتتەردى ز ۇلىمدىققا قارسى بىرىكتىرۋ, ونىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك كەڭەسىن جاھاندىق دامۋ كەڭەسىنە اينالدىرۋ, جاھاندىق ستراتەگيالىق باستاما - 2045 جوسپارىن ازىرلەۋ سەكىلدى ماڭىزدى ۇسىنىستار ايتىلعان-دى. سونداي-اق, ەلباسى بۇۇ-نىڭ دامۋىنا جاڭا قارقىن بەرۋ ماقساتىندا, جىل سايىن ءاربىر مەملەكەت ءوز قورعانىس بيۋدجەتىنىڭ 1 پايىزدىق مولشەرىن بۇۇ-نىڭ تۇراقتى دامۋ ماقساتتارى ءۇشىن قۇرعان ارنايى قورىنا اۋدارىپ, ونىڭ شتاب-پاتەرىن ازيا ايماعىنا كوشىرۋ سياقتى ماڭىزدى ويلارىن دا حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ نازارىنا ۇسىنعان ەدى. بۇدان بولەك, بۇۇ-نىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى ەلىمىزدىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى رەتىندەگى جەتى نەگىزگى باسىمدىقتارىنىڭ بىرىندە اتاپ كورسەتىلگەن.
تاياۋدا بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 72-سەسسياسىندا بۇۇ قىزمەتىن جەتىلدىرۋگە قاتىستى ارنايى ءىس-شارا ءوتىپ, ونىڭ قىزمەتىن رەفورمالاۋعا قاتىستى ۇسىنىستار جاسالىپ, ارنايى دەكلاراتسيا قابىلداندى. دەكلاراتسيادا باس حاتشىنىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ, بۇۇ بۇكىل جۇيەسىنىڭ ەسەپ بەرۋىن جانە اشىقتىعىن ارتتىرۋ, ۇيىمدى قارجىلاندىرۋدا ەلدەردىڭ ۇلەسىن تەڭەستىرۋ, مەنەدجمەنت ساپاسىن كوتەرۋ, بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋدى جەتىلدىرۋ, سياقتى ت.ب. ماسەلەلەر قامتىلعان. سونىمەن قاتار, قۇجاتتا مۇشە مەملەكەتتەر مەن بۇۇ حاتشىلىعى اراسىنداعى ارىپتەستىك قاتىناستار مەن سەنىمدى نىعايتۋ ماڭىزدىلىعى ايتىلعان.
جالپى, دەكلاراتسيانى قولداعان ۇيىمعا مۇشە 128 مەملەكەتتىڭ قاتارىندا ءبىزدىڭ ەلىمىز دە بار. بۇۇ-نى رەفورمالاۋ بويىنشا قابىلدانعان بۇل قۇجاتتا كوزدەلگەن ماسەلەلەر قازاقستاننىڭ وسى سالاداعى نەگىزگى كوزقاراستارىنا, ەلباسىنىڭ ۇسىنىستارىنا تولىق سايكەس كەلەدى. بۇل دەكلاراتسيا ۇيىمداعى داعدارىستىق جاعدايدى توقتاتۋعا, 72 جىل بۇرىن سان-فرانتسيسكودا باستالعان ءۇردىستى جانداندىرا تۇسۋگە جول اشاتىنى ءسوزسىز. دەكلاراتسيا بۇۇ-عا مۇشە 193 مەملەكەتتىڭ باسشىلارىنىڭ بارىنە «ساعاتتارىن تەڭەستىرۋگە» جانە ۇيىمنىڭ بولاشاقتاعى ماڭىزدى باسىمدىقتارىن انىقتاۋعا بىرەگەي مۇمكىندىكتەر بەرمەك.
قازاقستان بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە 2017-2018 جىلدارداعى تۇراقتى ەمەس مۇشەسى رەتىندە ۇيىم قىزمەتىن ءتۇرلى باعىتتارى بويىنشا مۇمكىندىگىنشە جەتىلدىرۋگە, مەملەكەتتەر اراسىنداعى قاراما-قايشىلىقتار مەن تەكەتىرەستەردى بارىنشا بەيبىت, ديپلوماتيالىق جولمەن, تاۋەلسىزدىك جىلدارى جيناقتالعان بىتىمگەرلىك تاجىريبەسىن بارىنشا قولدانا وتىرىپ شەشۋگە كۇش سالاتىن بولادى.
