ساۋالنامانىڭ ىشىندە «اقش دەگەن ءسوزدى ەستىگەندە ويىڭىزعا نە كەلەدى؟» دەگەن سۇراق تا بولعان. اتالعان سۇراققا اعىلشىن وقۋشىلارىنىڭ باسىم كوپشىلىگى «gun» (قارۋ) دەپ جاۋاپ بەرىپتى. ەلشى بارزۋننىڭ بۇل مالىمەتى زالداعى امەريكالىقتاردى ايتارلىقتاي تاڭداندىرا قويماي, ءار بۇرىشتان ساركازمگە تولى كۇلكى ەستىلىپ جاتتى.
كەشەدەن بەرى «اقش تاريحىنداعى ەڭ قاندى اتىس» دەگەن تەڭەۋگە يە بولعان, لاس-ۆەگاستاعى 59 ادامنىڭ ءومىرىن قيىپ, جۇزدەگەن جاندى جارالاعان قاتىگەز شابۋىلدان كەيىن الەمدە ۇلىبريتانيالىق وقۋشىلار سەكىلدى امەريكا دەسە كوز الدارىنا قارۋدىڭ بەينەسى كەلەتىندەردىڭ سانى ارتا تۇسكەنى انىق. قازىر پوليتسيا بەيكۇنا ادامدارعا وق بوراتقان ستيۆەن پاددوكتى قاندى قىلمىسقا نە يتەرمەلەگەنىن انىقتاۋ ۇستىندە. ميلليونداعان امەريكالىقتار قايعىعا ۇشىراعان وتباسىلارعا كوڭىل ايتىپ, قولداۋ بىلدىرۋدە. ساياساتكەرلەر, مەديا جانە ازاماتتىق قوعام بەلسەندىلەرى وسى ءتارىزدى قارۋلى شابۋىلدىڭ الدىن الۋدىڭ ءتيىمدى جولدارىن بەلسەنە تالقىلاۋدا.
وسى ورايدا سىرتتان باقىلاۋشى باسقا ەلدىڭ ازاماتتارىندا «نەگە قارۋدىڭ ەسەرسوقتاردىڭ قولىنا تيمەۋىن قامتاماسىز ەتەتىن قاتاڭ زاڭدى ءبىرجولاتا قابىلداپ, ەلدەگى قاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتپەسكە؟» دەگەن ساۋالدىڭ تۋى زاڭدى. دەگەنمەن, بۇل سۇراققا بۇگىنگىدەي ساياسي پولياريزاتسيالانعان اقش جاعدايىندا جاۋاپ بەرۋ وڭاي ەمەس. ويتكەنى قارۋ-جاراققا يەلىكتى شەكتەۋ نەمەسە رەتتەۋ تۋرالى سۇراق مەدياداعى بىرجاقتىلىقتان كونستيتۋتسيالىق قۇقىققا دەيىنگى, ساياساتكەرلەردىڭ كارەراسىنان قارۋ يندۋسترياسى لوببيىنە دەيىنگى ماسەلەلەردى قامتيدى.
اقش-تىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا ناسىلگە جانە دىنگە قاتىستى بىرجاقتىلىق بۇرىننان بار. ەگەر قىلمىستى قارا ءناسىلدى نەمەسە مۇسىلمان ازامات جاساسا, مەديا الپاۋىتتار بىردەن سول ادامنىڭ شىعۋ تەگى مەن دىنىنە نازار اۋدارىپ, تەررورلىق اكتىگە بالاپ جاتادى. ال ەگەر جاپپاي كىسى ءولتىرۋ اق ءناسىلدى بولسا, وندا وقيعاعا تەرروريزمنەن گورى پسيحولوگيالىق سيپات بەرىلەدى. كەشەگى قاندى وقيعا كەزىندە مەديا جاڭالىقتارىنان وسى ءۇردىستى تاعى بايقادىق.
اق ءناسىلدى ستيۆەن پاددوكتىڭ جاساعان اۋىر قىلمىسى اقش زاڭىنداعى انىقتاماعا سايكەس «ىشكى تەررورلىق اكت» رەتىندە سيپاتتالۋدىڭ ورنىنا «جالعىز قاسقىردىڭ ارەكەتى» دەپ باعالانۋدا. سونداي-اق پاددوكتى وزدەرىنىڭ جاۋىنگەرى دەگەن ISIS اقپارىنىڭ جالعان دەپ تەز ارادا جوققا شىعارىلۋى دا مەديانىڭ اق ءناسىلدى امەريكالىقتاردى لاڭكەسكە جاتقىزعىسى كەلمەيتىنىن كورسەتتى.
تاعى ءبىر نازار اۋداراتىن جايت, الپاۋىت ەل پرەزيدەنتىنىڭ رەاكتسياسى. وسى جولى ول قىزۋقاندىلىققا سالىنباي قازا بولعانداردىڭ وتباسىنا كوڭىل ايتۋمەن شەكتەلدى. سونىمەن قاتار ول قايعىلى وقيعاعا قاتىستى اق ۇيدەگى مالىمدەمەسىندە ءتۇبىرى «تەررور» سوزىنەن تۇراتىن سوزدەردى قولدانباي, ونى «تازا شايتاننىڭ ءىسى» دەپ ايىپتادى. ال بىلتىرعى ورلاندوداعى اتىستا ءالى پرەزيدەنت بولىپ ۇلگەرمەگەن ترامپ كوڭىل ايتۋدىڭ ورنىنا وقيعانى جەلەۋ ەتىپ يمميگراتسيالىق ساياساتتى قاتاڭداتۋعا شاقىرعان بولاتىن. پرەزيدەنت بولعاننان كەيىن دە ترامپ ەۋروپا مەن كاناداداعى تەررورلىق اكتىلەرگە دا سول سارىندا جاۋاپ بەرىپ كەلگەن.
وسى ورايدا كوكەيدەگى مىناداي سۇراق تۇر: پرەزيدەنت ترامپتىڭ لاس-ۆەگاستاعى وقيعاعا قاتىستى «ساياسي ساۋاتتى» مالىمدەمە ءبىلدىرۋى ونىڭ ءبىر جىلدا ساياسي تولىسقانىن بىلدىرە مە؟ الدە ول ءالى كۇنگە دەيىن اقش-تاعى تەررورلىق اكتىلەردىڭ كوبىن «قارا ءناسىلدى زاڭسىز يمميگرانت مۇسىلمان-تەررورشىلار» جاسايدى دەگەن جالعان اقپاراتقا سەنە مە؟
لاس-ۆەگاستاعى قايعىلى وقيعا تاعى ءبىر رەت تەررورلىق ەشبىر ۇلتقا, ناسىلگە جانە دىنگە ءتان قۇبىلىس ەمەستىگىن دالەلدەپ بەردى. وسى ءبىر اقيقاتتى مويىنداۋعا بيلىك پەن مەديانىڭ شاماسى قانشالىقتى جەتەتىن ۋاقىت كورسەتەر. الايدا ءوز تاراپىمىزدان ايتارىمىز, ءدال قازىر اقش ءۇشىن يمميگرانت پەن مۇسىلمانداردان گورى «جالعىز قاسقىرلاردىڭ» قاۋپى كوبىرەك.
ەگەر جاقىن بولاشاقتا ۇلىبريتانياداعى مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ اراسىندا جۇرگىزىلگەندەي امەريكا تۋرالى ساۋالناماعا قاتىسىپ, «اقش دەگەندە كوز الدىڭىزعا نە كەلەدى؟» دەگەن سۇراق قويىلسا, مەنىڭ وعان جاۋابىم قازىردەن دايىن جانە ول «قارۋ» ەمەس.
شالقار نۇرسەيىت,
ساياساتتانۋشى
