ناقتىراق ايتساق, حح عاسىردىڭ باسىندا پاتشالىق رەسەيدە بولعان توڭكەرىسشىل قوزعالىستاردىڭ اسەرىنەن قوعام جاڭا فورماتقا اۋىسىپ, بودان حالىقتاردىڭ ەركىندىككە دەگەن اڭسارى وياندى. وسى تۇستا قازاق وقىعاندارى باس قوسىپ, ەل بولۋدىڭ قامىنا كىرىستى. سونىڭ ءبىر دالەلى – 1917 جىلى 5-12 جەلتوقساندا ورىنبوردا وتكەن ءىى جالپىقازاق قۇرىلتايى.
جيىندى ۇيىمداستىرۋشىلار كۇن تارتىبىنە قازاق اۆتونومياسىن قۇرۋ جانە ونىڭ ۇكىمەتىن قالىپتاستىرۋ ماسەلەسىن قويىپ, ونى اسا ۇقىپتىلىقپەن تالقىلادى. الاششىل ارىستاردىڭ بۇل باستاماسى كەڭەستىك بولشەۆيكتەردىڭ بيلىككە كەلۋىمەن اياقسىز قالدى. بىراق بۇل ۇلت كوسەگەسىن كوگەرتۋ جولىنداعى ۇمتىلىسقا بۇگىنگى تاريحشىلار «ازاتتىقتىڭ العاشقى اڭسارى» دەگەن باعا بەرىپ ءجۇر.
وسى ورايدا, جوعارىداعى ازاتتىق اڭساعان ارىستارىمىزدىڭ جانكەشتى ەڭبەگىن ەسكە الۋ ماقساتىندا – وتكەن جۇما كۇنى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ-ءدىڭ عىلىمي كىتاپحاناسىندا «الاش قوزعالىسى مەن الاشوردا ۇكىمەتى: باستاۋى, قىزمەتىنىڭ نەگىزگى كەزەڭدەرى جانە وتان تاريحىنداعى ورنى» اتتى رەسپۋبليكالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيا ءوتتى.
ماڭىزدى باسقوسۋدى ۇيىمداستىرۋشىلار – «قوعامدىق كەلىسىم» قورى مەن ءدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام مينيسترلىگىنىڭ «ازاماتتىق باستامالاردى قولداۋ» ورتالىعى. شاراعا ج.مالىبەكوۆ, د.قامزابەك ۇلى, س.اقق ۇلى, ا.مۇساعاليەۆا, ز.قابىلدينوۆ, م.تايجان, س.بايدالى, ق.كەمەڭگەر, س.نەگيموۆ, ك.ءىلياسوۆا باستاعان الاشتانۋشىلار مەن وتانشىل-ەلشىل ازاماتتار قاتىسىپ الاش قوزعالىسىنىڭ باستالۋى مەن ونىڭ ساياسي پارتياعا اينالۋى, كەيىنگى قۋعىن-سۇرگىن جىلدارىنداعى الاش ارىستارىنىڭ تاعدىرى ت.ب. تاقىرىپتار بويىنشا شاعىن باياندامالار جاسادى.
نەگىزگى بايانداماشىلاردىڭ ءبىرى «اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ حاتشىسى ءسابيت بايدالى ەلباسى تاراپىنان كوتەرىلىپ وتىرعان رۋحاني جاڭعىرۋ يدەياسىنىڭ ءبىر سالاسى – الاش قۇندىلىعىندا جاتىر, سوندىقتان بۇل ءىستى جاستاردى وتانشىلدىققا تاربيەلەيتىن يدەولوگيانىڭ وزەگىنە اينالدىرۋ كەرەك دەسە, ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى زيابەك قابىلدين سوڭعى جىلدارى «الاشتانۋ» تاقىرىبى ەلىمىزدە كەڭ قانات جايىپ كەلە جاتقانىنا توقتالدى. وعان دالەل رەتىندە زيابەك ەرمۇقان ۇلى ءوزى باسقارىپ وتىرعان ينستيتۋت قابىرعاسىندا عىلىمي-زەرتتەۋ ىسىمەن شۇعىلدانىپ جۇرگەن 12 ماگيسترانتتىڭ 6-ۋى, 3 دوكتورانتتىڭ 2-ءۋى اتالمىش تاقىرىپ نەگىزىندە عىلىمي ەڭبەك جازىپ جاتقانىن جەتكىزدى.
كونفەرەنتسيا سوڭىندا الاش قوزعالىسى مەن قازاقستانداعى ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە بايلانىستى ستۋدەنتتەر اراسىندا جاريالانعان ەڭ ۇزدىك عىلىمي ماقالا اۆتورلارى انىقتالىپ, ولارعا ارنايى تاعايىندالعان ماراپات تابىس ەتىلدى.
بەكەن قايرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتى تۇسىرگەن
ورىنباي بالمۇرات,
«ەگەمەن قازاقستان»
