سولتۇستىك-باتىس ۋنيۆەرسيتەتى وتكىزگەن شاراعا 130-دان استام قالامگەر قاتىستى. قازاقستاندىق دەلەگاتسيانى بەلگىلى جازۋشى, قازاقستان ۇلتتىق كىتاپ پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى الىبەك اسقار باستاپ باردى. قىتاي تاراپىنان جازۋشىلار وداعىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى, شانسي جازۋشىلار قوعامىنىڭ توراعاسى حان كە, جازۋشىلار وداعىنا قاراستى «الەم ادەبيەتى» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى مۋ داو, قىتايدىڭ قازاقستانداعى بۇرىنعى ەلشىسى ياو پەيشەن جانە ۆان سياويۋي, ۆان فەنلين, دۋ ۆەنتسزيۋان, حۋن كە, ما يۋيچەن, يان چانتسزيۋن, سيان لەموۋ سياقتى كورنەكتى جازۋشىلارى, ليتەن شاۋ سياقتى تارلان تاريحشىلارى جانە سولتۇستىك-باتىس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسشىلىعى مەن پروفەسسورلارى, ستۋدەنتتەرى قاتىستى. قىتايداعى كونە وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى سانالاتىن سولتۇستىك-باتىس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى گو ليحۋن مەن «جىبەك جولى» ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشىسى لۋ شانبين قازاقستاندىق دەلەگاتسيانى جىلى قابىلدادى.
شەنسي پروۆينتسياسى ءبىلىم باسقارماسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى ۆان تسزىگۋي قىتايدىڭ «جىبەك جولى» ەكونوميكالىق بەلدەۋى» باس-
تاماسى مەن قازاقستانداعى «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنىڭ ەكى ەل اراسىنداعى مادەني بايلانىستاردى ارتتىرۋداعى ءرولىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. «بۇل قىتاي مەن قازاقستان حالقىنىڭ ارمان-مۇددەلەرىن مەيلىنشە جاقسىراق تۇسىنۋگە مۇمكىندىك بەرەدى دەپ سەنەمىن», دەدى ول.
سيمپوزيۋم بارىسىندا قازىرگى ادەبيەتتىڭ حال-احۋالى مەن وزەكتى ماسەلەلەرى ءسوز بولدى. ءتورت كۇن بويى جازۋشىلار ءوز تۋىندىلارىمەن ءبولىسىپ, زاماناۋي ادەبيەتتىڭ ءرولى, ونىڭ حالىقتار اراسىنداعى بايلانىسقا اسەرى جايىندا ءسوز قوزعاپ, وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. سونداي-اق قازاق ادەبيەتى مەن قىتاي ادەبيەتىنىڭ اراسىنداعى بايلانىس پەن ىقپالداستىق تۋرالى اڭگىمەلەسىپ, الداعى جوسپارىمەن ءبولىستى. سيمپوزيۋم ناتيجەسىندە ەكى ەل جازۋشىلارىنىڭ اراسىندا جاڭا مادەني بايلانىس ورنادى, الداعى ارىپتەستىككە جول اشىلدى. ايتالىق, ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق مەملەكەتتىك كىتاپ پالاتاسى مەن سولتۇستىك-باتىس جىبەك جولى ۋنيۆەرسيتەتى ءوزارا ارىپتەستىك تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويدى. مەموراندۋمدا ەكى جاقتىڭ جازۋشىلارى ءۇشىن دە ماڭىزدى ءارى پايدالى بولعان سيمپوزيۋمدى تۇراقتى تۇردە وتكىزىپ وتىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. اتالعان شارانى الداعى جىلدا دا جالعاستىرۋ تۋرالى ۇسىنىستار قىزۋ قولداۋ تاۋىپ, ەكى ەل جازۋشىلارىنىڭ ادەبي شىعارمالارى جارىق كورىپ وتىراتىن ۆەب-سايت اشىلاتىن بولدى. سونداي-اق اۋدارما ماسەلەسىن قولعا الۋ دا ماڭىزدى بولماق. ويتكەنى وسى ۋاقىتقا دەيىن قازاق جازۋشىلارىنىڭ اراسىنان قىتاي تىلىنە اۋدارىلعانى از. ەرتەرەكتە ابايدىڭ قارا سوزدەرى, م.اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى» ەپوپەياسى, س.مۇقانوۆتىڭ «بوتاگوز» رومانى, كەيىنگى كەزدە م.ماقاتاەۆتىڭ ولەڭدەرى, ر.وتارباەۆتىڭ اڭگىمەلەر مەن پوۆەستەر جيناعى, ن.كەلىمبەتوۆتىڭ ء«ۇمىت ۇزگىم كەلمەيدى» اتتى شىعارماسى, مۇحتار شاحانوۆ پەن شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ «قۇز باسىنداعى اڭشىنىڭ زارى» اتتى سۇحباتى اۋدارىلعان. ال قىتاي جازۋشىلارىنان قازاق تىلىنە كونفۋتسي, لۋ سين, با تسزين سىندى ۇلكەن جازۋشىلاردىڭ تۋىندىلارى ءتارجىمالاندى. الايدا بۇل كىتاپتاردىڭ بارلىعى ورىس ءتىلى ارقىلى اۋدارىلعانى بەلگىلى. تۇپنۇسقادان اۋدارىلعانى – نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى مو ياننىڭ شىعارمالارى عانا. قازىرگى كەزدە قىتاي جازۋشىلارىنىڭ شىعارمالارىن قازاق تىلىنە تۇپنۇسقادان تىكەلەي اۋدارۋعا مۇمكىندىك تۋدى. سول سياقتى قازاق جازۋشىلارىنىڭ شىعارمالارى دا ميللياردتان اسقان وقىرمانى بار قىتاي تىلىنە اۋدارىلىپ جاتسا, ادەبيەتتەگى جاڭا كوكجيەكتەر اشىلار ەدى.
ەكى ەلدىڭ جازۋشىلارى وسى سياقتى ماسەلەلەر توڭىرەگىندە كەڭىنەن اڭگىمەلەستى. ساپالى اۋدارماشىلار دايىنداۋ ماسەلەسى دە نازاردان تىس قالعان جوق. قازىر زاماناۋي قىتاي جازۋشىلارىنان ءبىردى-ەكىلى اۋدارما جاساپ جۇرگەندەر بار. ولاردىڭ كەيبىرى وقىرمان تاراپىنان جىلى پىكىرگە يە بولىپ تا جاتىر. الايدا بۇل اۋدارمالار سىنشىلاردىڭ تەزىنەن ءوتىپ, ادەبي ورتادا تولىق مويىندالعان اۋدارمالار ەمەس. قۋانارلىعى, ەلىمىزدە قىتاي ءتىلىن جەتىك مەڭگەرگەن, قىتايدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقىعان قالامگەرلەر بارشىلىق. اۋدارما ماسەلەسىندە قىتايداعى قازاق دياسپوراسىندا تۇرىپ جاتقان قالامگەرلەردىڭ, اتامەكەنگە ورالعان قازاق جازۋشىلارىنىڭ كومەگىنە جۇگىنۋ دە ورىندى بولماق. اۋدارىلعان شىعارمالاردىڭ تارالىمى دا باستى ماسەلەلەر قاتارىندا قاراستىرىلدى. «جىبەك جولى ادەبيەتى» تاقىرىبىندا جاڭا, كەسەك تۋىندىلاردى شىعارۋ ماقساتىندا ەكى ەلدىڭ دە جازۋشىلارىن «نۇرلى جول» ەكونوميكالىق ساياساتىن ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» ۇرانىمەن ۇشتاستىرىپ جازا بىلگەن جازۋشىلاردى ىنتالاندىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. قىتاي-قازاق جازۋشىلارى شىعارمالارىنىڭ جىل سايىنعى جيناعىن شىعارۋ قولعا الىنباق.
ەجەلدەن ۇزدىكسىز قارىم-قاتىناستا بولعان قىتاي مەن قازاقستان اراسىنداعى مادەني بايلانىستار ەجەلگى «جىبەك جولىن» قايتا جاڭعىرتىپ جاتقان ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى التىن كوپىر بولارى انىق. دەمەك «جىبەك جولىندا» ادەبي شىعارمالار كەرۋەنى كوش تۇزەيدى دەگەن ءسوز.
بانۋ داۋلەتباەۆا
الماتى
