قازاقستان • 25 قىركۇيەك, 2017

رەفورمالاردى بايىپتى جۇرگىزۋ قاجەت

337 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

پارلامەنت سەناتىندا «ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ جاي-كۇيى, پروبلەمالارى جانە زاڭنامالىق رەتتەۋ پەرسپەكتيۆالارى» تاقىرىبىنا ارنالعان پارلامەنتتىك تىڭداۋ ءوتتى. سەنات پەن ءماجىلىس دەپۋتاتتارى, ۇكىمەت مۇشەلەرى مەن مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىسقان القالى جيىندا پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءسوز سويلەدى. 

رەفورمالاردى بايىپتى جۇرگىزۋ قاجەت

ول ءوز سوزىندە ەلىمىزدە مينە­رالدى رەسۋرستاردى وندىرۋگە قاراعاندا, ادامنىڭ باسەكەگە قابىلەتتى بولۋى ۇلتتىڭ تابىستى دامۋىنىڭ نەگىزگى فاكتورى بولىپ تابىلاتىنىن, سوندىقتان دا قازاقستاندىقتار, اسىرەسە وسكەلەڭ ۇرپاق ءححى عاسىردا قاجەت بولاتىن تالاپتاردى جان-جاقتى مەڭگەرۋلەرى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار ول الدىمىزدا ستراتەگيالىق ماڭىزى بار مىندەت – لاتىن گرافيكاسىنا كوشۋ ماسەلەسى تۇرعانىن ايتا كەلىپ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاق ءتىلىن لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋ – جاھاندىق عىلىم مەن ءبىلىم جۇيەسىنە كىرىگۋگە, رۋحاني تۇ­تاستىعىمىزدى قامتاماسىز ەتەتىن بىرەگەي قادام» دەگەن ءسوزىن ەسكە سالدى.

«بۇل جۇمىستى ءبىز ويلاستىرا وتىرىپ, ساتىلى جانە جيناقى تۇردە جاساۋىمىز كەرەك. بىراق ۇزاققا سوزۋ دا قاجەت ەمەس. ەڭ باستىسى – ءبىزدىڭ قاتەلەسۋگە قۇقى­عىمىز جوق», دەدى ق.توقاەۆ.

پارلامەنت جوعارعى پالا­تاسىنىڭ توراعاسى ورتا ءبىلىم ساپاسىنا, مەكتەپتەردەگى وقىتۋ جۇيەسى ءالى كۇنگە دەيىن جاقسى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋگە عانا ارنالۋىنا, ال ساپالى ءبىلىم بەرۋ ماسەلەسى ەكىنشى ساتىدا قالىپ كەلۋىنە قاتىستى بىرقاتار سىن ايتتى.

«ەلىمىزدە ورتا ءبىلىم بەرۋ سالاسى ءجيى رەفورمالار جۇر­گىزىلەتىن سالالاردىڭ قاتارىنا جاتادى. سوڭعى جىلدارى مەك­تەپ­تەرىمىز ۇنەمى رەفورمالار جۇر­گىزۋ رەجىمىندە جۇمىس ىستەۋدە. سوعان قاراماستان بۇل سالا زامان تالابىنا ساي جاڭعىرتىلدى دەپ ايتا المايمىز. جۇرگىزىلگەن رەفورمالاردىڭ تيىمدىلىگى كورى­نەتىن ناتيجەلەرگە ءالى دە قول جەتكىزگەن جوقپىز. مەكتەپتەگى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە جاسالعان جاڭا­لىقتار كوپ جاعدايدا قوعام­دى ايتارلىقتاي تولعاندىرادى», – دەدى سەنات توراعاسى. ول سونداي-اق بۇل سالاداعى رەفورمالاردىڭ ۇزدىكسىز جۇرگىزىلۋىن توقتاتا تۇرۋ قا­جەت شىعار دەگەن پىكىرىن دە ايتتى. 

ەلىمىزدى تسيفرلى نۇسقاعا ك­و­شى­رۋ ستراتەگياسىنىڭ ماق­سات­تارىنا سايكەس كەلەتىن «كۇن­دەلىك» ەلەكتروندى باعدار­لاما­سىن ىسكە اسىرۋعا قولداۋ بىل­دىرگەن قاسىم-جومارت تو­قاەۆ مۇعالىمدەردىڭ كاسىپتىك مارتەبەسىن كوتەرۋ قاجەتتىگى تۋرالى دا ايتتى. ءبىلىم بەرۋ سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسى ەڭ تومەنگى (رەسپۋبليكالىق ورتاشا دەڭگەيدىڭ 66 پايىزى) دەڭگەيدە تۇرعانىن اتاپ وتكەن ول ەكونوميكاداعى شىنايى قالىپتاسقان جاعدايلاردى جان-جاقتى ەسكەرە وتىرىپ, ۇكى­مەتتى مۇعالىمدەردىڭ تابىسىن كو­تەرۋ تۋرالى ماسەلەنى قاراس­تىرۋعا شاقىردى.

«كاسىبي دەڭگەيى جوعارى جانە الەۋمەتتىك تۇرعىدا بەلسەندى قولداۋ تاپقان مۇعالىم – ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە تابىسقا جەتۋدىڭ باستى كەپىلى. مۇعالىمدەردى مەم­لەكەتتىك ناگرادالارمەن جانە سىيلىقاقىلارمەن مەيلىنشە بەل­سەندى ىنتالاندىرىپ, ولار­دىڭ ەڭبەگىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ قاجەت», دەدى. 

ق.توقاەۆ پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ جاستاردىڭ ءبىلىم­دى بولۋى باستى قۇندىلىققا اي­نالىپ, قازاقستاندىقتارعا رۋحاني جاڭعىرۋداعى باستى باعىت­تاردىڭ ءبىرى رەتىندە ء«بىلىمنىڭ سالتانات قۇرۋى كەرەكتىگىن» اي­رىقشا اتاپ ءوتتى.

ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆ 2016-2019 جىل­دارعا ارنالعان ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىمدى دامىتۋدىڭ مەم­لەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ بارىسى تۋرالى دەپۋتاتتاردى حاباردار ەتتى.

«ەلىمىزدە 2019 وقۋ جىلىنان 0 سىنىپتى ەنگىزۋ ناقتىلانعان. ول – 0+11, ياعني ون ەكى جىلدىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە كوشۋگە ار­نالعان جوسپار. بۇل بەس جاستاعى بالالاردىڭ 100 پايىز ءبىرىنشى سىنىپقا دايىندالۋىنا جاعداي جاسايدى دەپ سەنىممەن ايتۋعا بو­لادى. ال ەندى الىپپەنىڭ جايىنا كەلسەك, بۇگىندە 0 سىنىپقا ار­نالعان بازالىق وقۋلىق جالپى دايىن. قازىر سىناقتان وتۋدە», دەدى مينيستر. 

سونىمەن قاتار ول بىل­تىر­عى جىلى باستالىپ كەتكەن جاڭارعان ءبىلىم بەرۋ ماز­مۇنىنا كەزەڭ-كەزەڭىمەن كوشۋ جۇرگىزىلەتىندىگىن دە ايتتى. وسى جىلى قوسىمشا 2, 5, 7 سىنىپ­تار كوشسە, كەلەسى ەكى جىلدا جاڭار­عان مازمۇنعا بار­لىق سىنىپ تو­لىقتاي وتەدى. مينيستر جاڭارعان مازمۇننىڭ ءمانى تەك ءبىلۋ ەمەس, ءبىلىمدى ومىردە قول­دانا ءبىلۋ ەكەن­دىگىن العا تارتتى. 

جالپى, پارلامەنتتىك تىڭداۋ اياسىندا اقمولا مەن پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى, يۋنەسكو-نىڭ الماتىداعى بيۋروسىنىڭ ديرەكتورى جانە يۋنەسكو-نىڭ قازاقستانداعى, قىرعىزستانداعى جانە تاجىكستانداعى وكىلى, دۇ­نيە­جۇزىلىك بانكتىڭ ورتالىق ازيا ايماعى جونىندەگى الەۋمەتتىك سەكتورىنىڭ اعا ۇيلەستىرۋشىسى سىندى حالىقارالىق دەڭگەيدەگى سالا ماماندارىمەن قاتار, وڭىر­­لىك جەرلەردەگى ءبىلىم بەرۋ وشاق­تارىنىڭ بەلدى قىزمەت­كەر­لەرى, مەكتەپ پەن اتا-انالار ارا­سىنداعى بايلانىستى رەتتەيتىن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار وكىلدەرى ءسوز سويلەپ, بايانداما جاسادى.

ال تالقىلاۋ بارىسىندا ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن زاڭنامالىق تۇرعىدا رەتتەۋدى جەتىلدىرۋ ماسە­لەلەرى بويىنشا مۇددەلى پىكىر الماسۋ ورىستەپ, وعان حالىق قالاۋ­لىلارى بەلسەندى قاتىستى. جيىنعا جەتەكشىلىك ەتكەن الەۋ­مەتتىك-مادەني دامۋ جانە عىلىم كوميتەتىنىڭ توراعاسى بىر­عانىم ءايتىموۆا تالقىلاۋدىڭ ماڭىزى مەن ناتيجەلى بولعانىن ايتا كەلە, سەنات سايتىندا ونلاين-رەجىمدە العاش رەت ۇيىم­داستىرىلعان پارلامەنتتىك تىڭ­­داۋ قورىتىندىسى بويىنشا مەم­لەكەتتىك ورگاندار مەن مۇد­دەلى تاراپتارعا ارنالعان ۇسى­نىس­تار قابىلداناتىندىعىن مالىم­دەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار