رەسپۋبليكا حالقىن سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ, سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋ جانە قورعاۋ ومىرلىك ماڭىزى بار ماسەلە ەكەنى بارىمىزگە بەلگىلى.
قوعامداعى بارلىق تىرشىلىك سالالارى ءۇشىن سۋ رەسۋرستارىنىڭ ماڭىزدىلىعىن باعالاۋ مۇمكىن ەمەس. سۋ ءومىردىڭ كوزى دەپ حالىق دانالىعى بەكەرگە ايتىلماعان.
اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋدەگى وڭ جۇمىستارعا قاراماستان, بۇگىنگى كۇنى رەسپۋبليكا حالقىنىڭ ەداۋىر بولىگى ساپالى جانە جەتكىلىكتى كولەمدە سۋمەن ءالى كۇنگە دەيىن قامتاماسىز ەتىلمەگەن.
جالپى, رەسپۋبليكا بويىنشا حالىقتى ورتالىقتانعان سۋمەن قامتۋ ءۇشىن پايدالانىلاتىن اشىق سۋ ايدىنىنداعى 1-ساناتتاعى سۋ ساپاسى 2009 جىلمەن سالىستىرعاندا سانيتارلىق-حيميالىق كورسەتكىشتەرى بويىنشا تومەندەگەن, 1989 سۋ سىناماسىنىڭ, 151-ءى نەمەسە 7,6 پايىزى تالاپتارعا جاۋاپ بەرمەيدى, ميكروبيولوگيالىق كورسەتكىشتەر بويىنشا – 4,5 پايىز.
بۇرىن قىزىلوردا وبلىسىندا سۋ ايدىندارىنىڭ لاستانۋى جوعارعى دەڭگەيدە بولعان, ماسەلەن, ول 95,8 پايىزدى قۇراعان, باتىس قازاقستان وبلىسى – 22,4 پايىز, اقمولا – 16,9 پايىز, وڭتۇستىك-قازاقستان – 8,5 پايىز.
اشىق سۋ ايدىندارىنداعى سۋدىڭ ساپاسىنا اسەر ەتەتىن سەبەپتەردىڭ ءبىرى سۋ تارتۋ جەلىلەرىندەگى اپاتتار مەن شارۋاشىلىق-تۇرمىستىق جانە ونەركاسىپ اعىستاردى تازارتپاي بۇرۋ بولىپ تابىلادى. وسىعان بايلانىستى, تازارتىلماعان اعىندى سۋلارمەن سۋ كوزدەرىن لاستاۋدى بولدىرماۋ, سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ سالاسىنا جەكە كاپيتالدى تارتۋ, پايدالانۋشى كاسىپورىندار مەن ۇيىمداردىڭ ۇتىمدى جانە پايدالى قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋ, سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ جۇيەلەرىن جەتىلدىرۋ, حالىقتى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جەر استى سۋلارىن ءتيىمدى پايدالانۋ جانە سۋ شارۋاشىلىعى سالاسىندا جوبالاۋ-ىزدەستىرۋ جۇمىستارىنىڭ ساپاسىن كوتەرۋ ماسەلەلەرى تۇبەگەيلى بولىپ تابىلادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز» اتتى حالىققا جولداۋىندا ايتىلعانداي, قازاقستان حالقىن ساپالى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋدىڭ ماڭىزدى مىندەتى بولىپ تابىلادى جانە ستراتەگيالىق تۇرعىدان ۇكىمەت پەن اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى شۇعىلداناتىن باسىم باعىتتاردىڭ بىرىنە جاتقىزىلادى.
وسىعان وراي قازاقستان ۇكىمەتىنە سۋ شارۋاشىلىعى سەكتورىنا جەكە كاپيتالدى تارتۋ ءۇشىن ءتيىمدى ىنتالاندىرۋ شارالارىن جاساۋ تاپسىرىلدى. 2020 جىلعا دەيىنگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىن دامىتۋدىڭ ستراتەگيالىق جوسپارىن جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 2011 جىلعى 28 قاڭتارداعى «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز» اتتى جولداۋىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ۇكىمەت 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان «اق بۇلاق» باعدارلاماسىن ازىرلەپ, بەكىتتى. باعدارلامانىڭ نەگىزگى ماقساتى حالىقتى ساپالى اۋىز سۋمەن جانە سۋ تارتۋ قىزمەتتەرىمەن قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى.
بۇل جاڭا باعدارلامانى ازىرلەپ ىسكە اسىرۋعا مەملەكەتتىك قۇرىلىمدار بۇرىنعىعا قاراعاندا ءبىرشاما جيناقتالعان تاجىريبەمەن كەلدى. ساراپتاۋ, تالداۋ جۇمىستارى جاقسى جۇرگىزىلىپ, 2002-2010 جىلدارعا ارنالعان «اۋىز سۋ» باعدارلاماسىن ازىرلەۋ مەن باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا كەتكەن كەمشىلىكتەر ەسكەرىلدى.
باعدارلامانىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى قالالىق جانە اۋىلدىق مەكەندەردە سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ جۇيەلەرىن سالۋ جانە قايتا جاڭارتۋ, سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ جۇيەلەرىن ءتيىمدى جانە ۇتىمدى پايدالانۋ, سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋدىڭ قولدانىستاعى نىساندارىن قايتا جاڭارتۋ جانە جاڭا نىسانداردى سالعان كەزدەرى ولارعا جۇيەلى ءتاسىلدى ەنگىزۋ, سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ سالاسىنداعى جوبالاۋ جۇمىستارىنىڭ ساپاسىن كوتەرۋ, سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ جوبالارىن ىسكە اسىرۋدا قازاقستاندىق ۇلەستى دامىتۋ بولىپ تابىلادى.
ستاتيستيكا اگەنتتىگىنىڭ 2011 جىلعى 1 قاڭتارداعى مالىمەتتەرى بويىنشا, اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردىڭ ورتالىقتانعان سۋمەن قامتاماسىز ەتىلۋى 42,5 پايىزدى قۇراعان ەدى. ەندى «اق بۇلاق» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ قورىتىندىسىندا, ياعني 2020 جىلعا تامان اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردىڭ 80 پايىزىن ورتالىقتانعان سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندە اسا اۋقىمدى مىندەت العا قويىلىپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە وسى ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ حالقى تاۋلىگىنە 24 ساعات بويى, ياعني اۋىز سۋمەن ۇزدىكسىز قامتاماسىز ەتىلەتىن بولادى.
«اق بۇلاق» باعدارلاماسىنىڭ ءبىر جاڭالىعى – بۇل جاڭا باعدارلامادا سۋ تارتۋ بويىنشا تۇتاس ءبىر ءىس-شارالار كەشەنىن جۇزەگە اسىرۋ قاراستىرىلعان. وسى بويىنشا اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە سۋ تارتۋدىڭ وقشاۋلانعان جۇيەلەرىن (سەپتيكتەر) سالۋ جانە قايتا جاڭارتۋ, سۋ تارتۋدىڭ قولدانىستاعى نىساندارىن قايتا جاڭارتۋ جانە جاڭا نىسانداردى سالۋدىڭ جۇيەلى تاسىلدەرى قولدانىلاتىن بولادى. اۋىز سۋ ءاربىر ۇيگە دەيىن جەتكىزىلەدى.
«اق بۇلاق» باعدارلاماسىندا قاراستىرىلعان وسى جۇيەلى تاسىلدەرىنىڭ اياسىندا سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تاراتۋ نىساندارىن سالۋدىڭ بەكىتىلگەن تىزبەسىنە ارنايى زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلىپ, ساراپتامادان وتكەن نىساندار جوبالارى عانا بولعاندا عانا ەنگىزىلەدى.
2009 جىلى سۋ تارتۋمەن جابدىقتالعان اۋىلدىق تۇرعىن ءۇي قورىنىڭ جالپى الاڭىنىڭ جيىنتىق ۇلەسى ورتاشا رەسپۋبليكا بويىنشا 8,8 پايىزدى قۇراعان ەدى. ەندى اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردىڭ جالپى سانىنىڭ 20 پايىزى ورتالىقتاندىرىلعان سۋ جۇيەلەرىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى.
باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋدا بيۋدجەتكە كەلەتىن اۋىرپالىقتاردى, ياعني بيۋدجەتتىك شىعىنداردى ازايتۋ ءۇشىن سىرتتان ينۆەستيتسيالار تارتۋ كوزدەلىنەدى. «اق بۇلاق» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا قاتىساتىن ينۆەستورلار حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارى, سۋ سەكتورىنداعى جۇمىس ءتاجىريبەسى بار جەكە ينۆەستورلار جانە باسقادا ارىپتەستەر بولۋى مۇمكىن.
سۋ شارۋاشىلىعى سەكتورىنىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن كوتەرۋ ءۇشىن سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ سالاسىندا تەڭدەستىرىلگەن تاريفتىك ساياسات قاجەت ەكەنى تۇسىنىكتى. بىزدەگى بۇل ساياسات سۋ شارۋاشىلىعى ۇيىمدارىنىڭ ءتيىمدى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءتاريفتى قۇرۋ جانە سالىنعان ينۆەستيتسيالاردى كەپىلدى تۇردە كەيىن قايتارۋ ماقساتىمەن ۇزاق مەرزىمدى جانە ءتيىمدى تاريفتەردى بەلگىلەۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلاتىندىعىن ايتا كەتسەك ارتىق بولماس.
«اق بۇلاق» باعدارلاماسىندا قاراستىرىلىپ وتىرعان قازاقستاندىق ۇلەستى دامىتۋ ماقساتىندا ەدسم-مەن بىرىگىپ يجتم قولدانىستاعى ءوندىرىسكە تالداۋلار جاساۋ جانە سۋ سەكتورى نىساندارىن سالۋدا پايدالانىلاتىن ماتەريالدار, تەحنولوگيالار مەن جابدىقتاردى ازىرلەۋ بويىنشا جوبالار تىزبەسىن انىقتاۋ كوزدەلگەن.
جاسالعان تالداۋ نەگىزىندە سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ بويىنشا جوبالاردى ءارى قاراي پايدالانۋ ءۇشىن ەلىمىزدە وندىرىلگەن قۇرالدارمەن جانە جابدىقتارمەن قامتۋدىڭ ءبىرتۇتاس تۇجىرىمداماسى ازىرلەنگەن. سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ سالاسىندا ەلىمىزدە وندىرىلگەن ماتەريالدار مەن جابدىقتاردى پايدالانۋدى رەتتەيتىن نورماتيۆتىك-تەحنيكالىق قۇجاتتاما قايتا قارالاتىن بولادى (قنجە, تەحنيكالىق تاپسىرما جانە ت.ب.).
«2011-2013 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» زاڭدا «اق بۇلاق» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى سۋمەن قامتۋ ءۇشىن 2011 جىلعا 41,6 ملرد. تەڭگە قارجى قاراستىرۋ كوزدەلگەن.
سونداي-اق باعدارلاما اياسىندا تۇششى جەر استى سۋلارىنىڭ كەن ورىندارىن شارۋاشىلىق اينالىمعا تارتۋ بويىنشا جۇمىستار جانداندىرىلاتىن بولادى. وسىعان وراي ارنايى مامانداندىرىلعان ۇيىمدار قۇرىلىپ, ولارداعى ماشينالاردى, قۇرال-جابدىقتاردى جاڭارتۋ جوسپارلانعان. سونىمەن قاتار 7002 اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە سۋمەن قامتۋ بويىنشا بارلىق جوبالارعا مونيتورينگ وتكىزىلەتىن بولادى.
اناربەك ورمان, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى سۋ رەسۋرستارى كوميتەتىنىڭ توراعاسى.
قوعامداعى بارلىق تىرشىلىك سالالارى ءۇشىن سۋ رەسۋرستارىنىڭ ماڭىزدىلىعىن باعالاۋ مۇمكىن ەمەس. سۋ ءومىردىڭ كوزى دەپ حالىق دانالىعى بەكەرگە ايتىلماعان.
اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋدەگى وڭ جۇمىستارعا قاراماستان, بۇگىنگى كۇنى رەسپۋبليكا حالقىنىڭ ەداۋىر بولىگى ساپالى جانە جەتكىلىكتى كولەمدە سۋمەن ءالى كۇنگە دەيىن قامتاماسىز ەتىلمەگەن.
جالپى, رەسپۋبليكا بويىنشا حالىقتى ورتالىقتانعان سۋمەن قامتۋ ءۇشىن پايدالانىلاتىن اشىق سۋ ايدىنىنداعى 1-ساناتتاعى سۋ ساپاسى 2009 جىلمەن سالىستىرعاندا سانيتارلىق-حيميالىق كورسەتكىشتەرى بويىنشا تومەندەگەن, 1989 سۋ سىناماسىنىڭ, 151-ءى نەمەسە 7,6 پايىزى تالاپتارعا جاۋاپ بەرمەيدى, ميكروبيولوگيالىق كورسەتكىشتەر بويىنشا – 4,5 پايىز.
بۇرىن قىزىلوردا وبلىسىندا سۋ ايدىندارىنىڭ لاستانۋى جوعارعى دەڭگەيدە بولعان, ماسەلەن, ول 95,8 پايىزدى قۇراعان, باتىس قازاقستان وبلىسى – 22,4 پايىز, اقمولا – 16,9 پايىز, وڭتۇستىك-قازاقستان – 8,5 پايىز.
اشىق سۋ ايدىندارىنداعى سۋدىڭ ساپاسىنا اسەر ەتەتىن سەبەپتەردىڭ ءبىرى سۋ تارتۋ جەلىلەرىندەگى اپاتتار مەن شارۋاشىلىق-تۇرمىستىق جانە ونەركاسىپ اعىستاردى تازارتپاي بۇرۋ بولىپ تابىلادى. وسىعان بايلانىستى, تازارتىلماعان اعىندى سۋلارمەن سۋ كوزدەرىن لاستاۋدى بولدىرماۋ, سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ سالاسىنا جەكە كاپيتالدى تارتۋ, پايدالانۋشى كاسىپورىندار مەن ۇيىمداردىڭ ۇتىمدى جانە پايدالى قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋ, سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ جۇيەلەرىن جەتىلدىرۋ, حالىقتى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جەر استى سۋلارىن ءتيىمدى پايدالانۋ جانە سۋ شارۋاشىلىعى سالاسىندا جوبالاۋ-ىزدەستىرۋ جۇمىستارىنىڭ ساپاسىن كوتەرۋ ماسەلەلەرى تۇبەگەيلى بولىپ تابىلادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز» اتتى حالىققا جولداۋىندا ايتىلعانداي, قازاقستان حالقىن ساپالى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋدىڭ ماڭىزدى مىندەتى بولىپ تابىلادى جانە ستراتەگيالىق تۇرعىدان ۇكىمەت پەن اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى شۇعىلداناتىن باسىم باعىتتاردىڭ بىرىنە جاتقىزىلادى.
وسىعان وراي قازاقستان ۇكىمەتىنە سۋ شارۋاشىلىعى سەكتورىنا جەكە كاپيتالدى تارتۋ ءۇشىن ءتيىمدى ىنتالاندىرۋ شارالارىن جاساۋ تاپسىرىلدى. 2020 جىلعا دەيىنگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىن دامىتۋدىڭ ستراتەگيالىق جوسپارىن جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 2011 جىلعى 28 قاڭتارداعى «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز» اتتى جولداۋىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ۇكىمەت 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان «اق بۇلاق» باعدارلاماسىن ازىرلەپ, بەكىتتى. باعدارلامانىڭ نەگىزگى ماقساتى حالىقتى ساپالى اۋىز سۋمەن جانە سۋ تارتۋ قىزمەتتەرىمەن قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى.
بۇل جاڭا باعدارلامانى ازىرلەپ ىسكە اسىرۋعا مەملەكەتتىك قۇرىلىمدار بۇرىنعىعا قاراعاندا ءبىرشاما جيناقتالعان تاجىريبەمەن كەلدى. ساراپتاۋ, تالداۋ جۇمىستارى جاقسى جۇرگىزىلىپ, 2002-2010 جىلدارعا ارنالعان «اۋىز سۋ» باعدارلاماسىن ازىرلەۋ مەن باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا كەتكەن كەمشىلىكتەر ەسكەرىلدى.
باعدارلامانىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى قالالىق جانە اۋىلدىق مەكەندەردە سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ جۇيەلەرىن سالۋ جانە قايتا جاڭارتۋ, سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ جۇيەلەرىن ءتيىمدى جانە ۇتىمدى پايدالانۋ, سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋدىڭ قولدانىستاعى نىساندارىن قايتا جاڭارتۋ جانە جاڭا نىسانداردى سالعان كەزدەرى ولارعا جۇيەلى ءتاسىلدى ەنگىزۋ, سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ سالاسىنداعى جوبالاۋ جۇمىستارىنىڭ ساپاسىن كوتەرۋ, سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ جوبالارىن ىسكە اسىرۋدا قازاقستاندىق ۇلەستى دامىتۋ بولىپ تابىلادى.
ستاتيستيكا اگەنتتىگىنىڭ 2011 جىلعى 1 قاڭتارداعى مالىمەتتەرى بويىنشا, اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردىڭ ورتالىقتانعان سۋمەن قامتاماسىز ەتىلۋى 42,5 پايىزدى قۇراعان ەدى. ەندى «اق بۇلاق» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ قورىتىندىسىندا, ياعني 2020 جىلعا تامان اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردىڭ 80 پايىزىن ورتالىقتانعان سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندە اسا اۋقىمدى مىندەت العا قويىلىپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە وسى ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ حالقى تاۋلىگىنە 24 ساعات بويى, ياعني اۋىز سۋمەن ۇزدىكسىز قامتاماسىز ەتىلەتىن بولادى.
«اق بۇلاق» باعدارلاماسىنىڭ ءبىر جاڭالىعى – بۇل جاڭا باعدارلامادا سۋ تارتۋ بويىنشا تۇتاس ءبىر ءىس-شارالار كەشەنىن جۇزەگە اسىرۋ قاراستىرىلعان. وسى بويىنشا اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە سۋ تارتۋدىڭ وقشاۋلانعان جۇيەلەرىن (سەپتيكتەر) سالۋ جانە قايتا جاڭارتۋ, سۋ تارتۋدىڭ قولدانىستاعى نىساندارىن قايتا جاڭارتۋ جانە جاڭا نىسانداردى سالۋدىڭ جۇيەلى تاسىلدەرى قولدانىلاتىن بولادى. اۋىز سۋ ءاربىر ۇيگە دەيىن جەتكىزىلەدى.
«اق بۇلاق» باعدارلاماسىندا قاراستىرىلعان وسى جۇيەلى تاسىلدەرىنىڭ اياسىندا سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تاراتۋ نىساندارىن سالۋدىڭ بەكىتىلگەن تىزبەسىنە ارنايى زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلىپ, ساراپتامادان وتكەن نىساندار جوبالارى عانا بولعاندا عانا ەنگىزىلەدى.
2009 جىلى سۋ تارتۋمەن جابدىقتالعان اۋىلدىق تۇرعىن ءۇي قورىنىڭ جالپى الاڭىنىڭ جيىنتىق ۇلەسى ورتاشا رەسپۋبليكا بويىنشا 8,8 پايىزدى قۇراعان ەدى. ەندى اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردىڭ جالپى سانىنىڭ 20 پايىزى ورتالىقتاندىرىلعان سۋ جۇيەلەرىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى.
باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋدا بيۋدجەتكە كەلەتىن اۋىرپالىقتاردى, ياعني بيۋدجەتتىك شىعىنداردى ازايتۋ ءۇشىن سىرتتان ينۆەستيتسيالار تارتۋ كوزدەلىنەدى. «اق بۇلاق» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا قاتىساتىن ينۆەستورلار حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارى, سۋ سەكتورىنداعى جۇمىس ءتاجىريبەسى بار جەكە ينۆەستورلار جانە باسقادا ارىپتەستەر بولۋى مۇمكىن.
سۋ شارۋاشىلىعى سەكتورىنىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن كوتەرۋ ءۇشىن سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ سالاسىندا تەڭدەستىرىلگەن تاريفتىك ساياسات قاجەت ەكەنى تۇسىنىكتى. بىزدەگى بۇل ساياسات سۋ شارۋاشىلىعى ۇيىمدارىنىڭ ءتيىمدى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءتاريفتى قۇرۋ جانە سالىنعان ينۆەستيتسيالاردى كەپىلدى تۇردە كەيىن قايتارۋ ماقساتىمەن ۇزاق مەرزىمدى جانە ءتيىمدى تاريفتەردى بەلگىلەۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلاتىندىعىن ايتا كەتسەك ارتىق بولماس.
«اق بۇلاق» باعدارلاماسىندا قاراستىرىلىپ وتىرعان قازاقستاندىق ۇلەستى دامىتۋ ماقساتىندا ەدسم-مەن بىرىگىپ يجتم قولدانىستاعى ءوندىرىسكە تالداۋلار جاساۋ جانە سۋ سەكتورى نىساندارىن سالۋدا پايدالانىلاتىن ماتەريالدار, تەحنولوگيالار مەن جابدىقتاردى ازىرلەۋ بويىنشا جوبالار تىزبەسىن انىقتاۋ كوزدەلگەن.
جاسالعان تالداۋ نەگىزىندە سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ بويىنشا جوبالاردى ءارى قاراي پايدالانۋ ءۇشىن ەلىمىزدە وندىرىلگەن قۇرالدارمەن جانە جابدىقتارمەن قامتۋدىڭ ءبىرتۇتاس تۇجىرىمداماسى ازىرلەنگەن. سۋمەن قامتۋ جانە سۋ تارتۋ سالاسىندا ەلىمىزدە وندىرىلگەن ماتەريالدار مەن جابدىقتاردى پايدالانۋدى رەتتەيتىن نورماتيۆتىك-تەحنيكالىق قۇجاتتاما قايتا قارالاتىن بولادى (قنجە, تەحنيكالىق تاپسىرما جانە ت.ب.).
«2011-2013 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» زاڭدا «اق بۇلاق» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى سۋمەن قامتۋ ءۇشىن 2011 جىلعا 41,6 ملرد. تەڭگە قارجى قاراستىرۋ كوزدەلگەن.
سونداي-اق باعدارلاما اياسىندا تۇششى جەر استى سۋلارىنىڭ كەن ورىندارىن شارۋاشىلىق اينالىمعا تارتۋ بويىنشا جۇمىستار جانداندىرىلاتىن بولادى. وسىعان وراي ارنايى مامانداندىرىلعان ۇيىمدار قۇرىلىپ, ولارداعى ماشينالاردى, قۇرال-جابدىقتاردى جاڭارتۋ جوسپارلانعان. سونىمەن قاتار 7002 اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە سۋمەن قامتۋ بويىنشا بارلىق جوبالارعا مونيتورينگ وتكىزىلەتىن بولادى.
اناربەك ورمان, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى سۋ رەسۋرستارى كوميتەتىنىڭ توراعاسى.
