شاراعا «نۇر وتان» پارتياسى پارلامەنت ماجىلىسىندەگى فراكتسياسىنىڭ جەتەكشىسى گۇلميرا يسيمباەۆا, ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ۆلاديمير بوجكو, ءماجىلىس دەپۋتاتتارى, «يندۋستريالىق دامۋ» باعىتىنداعى پارتيالىق كوميسسيانىڭ مۇشەلەرى, ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەك, ۆيتسە-مينيسترلەر, بىرقاتار ۆەدومستۆونىڭ وكىلدەرى, ساراپشى ماماندار, «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى جانە تاۋار وندىرۋشىلەر مەن كاسىپورىنداردىڭ رەسپۋبليكالىق قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىلارى قاتىستى. تىڭداۋعا, سونداي-اق, بەينەبايلانىس ارقىلى ەلىمىزدىڭ بارلىق ءوڭىرى تىكەلەي قوسىلدى.
وتىرىستى اشقان «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ەلباسىمىزدىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ شيكىزاتتىق ەمەس سەكتورىن دامىتۋدا اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزگەنىن اتاپ ءوتتى. تەك سوڭعى 7 جىلدىڭ ىشىندە ەلىمىزدە 500-گە جۋىق جاڭا ءونىم تۇرلەرىن ءوندىرۋ ءىسى قولعا الىنعان. بۇگىندە «نۇر وتان» پارتياسى ءوزىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا ناقتى كورسەتىلگەن بازالىق سالالار مەن يننوۆاتسيانى دامىتۋ مىندەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋ باعىتىندا جۇمىستار جۇرگىزۋدە. سونىڭ ناتيجەسىندە 2021 جىلى ەلىمىزدە ءتۇرلى-ءتۇستى مەتاللۋرگيا ەكسپورتى 20 پايىزعا وسەدى دەپ كوزدەلۋدە. سونىمەن قاتار, مۇناي-گاز سالاسىندا باسەكەگە قابىلەتتىلىك ارتىپ, ەنەرگيامەن قامتاماسىز ەتەتىن كاسىپورىنداردىڭ اياسى كەڭەيمەك. بۇل مىندەتتەردىڭ بارلىعى 2015 جىلدان باستاپ ەكىنشى بەس جىلدىعى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا دا ەنگىزىلگەن.
باعدارلاما شەڭبەرىندەگى وسىنداي باسىمدىقتارعا توقتالىپ وتكەن مۇحتار قۇل-مۇحاممەد: «ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا 1000-نان استام جاڭا كاسىپورىن سالىندى. ونى جۇزەگە اسىرۋعا 5 تريلليون تەڭگەدەن اساتىن قاراجات ءبولىندى. ەلىمىزگە بۇكىل دۇنيەجۇزىنە تانىمال اسا ءىرى كومپانيالار كەلىپ, ميللياردتاعان دوللار ينۆەستيتسيا سالدى جانە ەڭ وزىق تەحنولوگيالاردى اكەلدى. ءدال وسى جاڭا كاسىپورىندار مۇناي باعاسى ءۇش ەسەگە تومەندەگەن كەزدە ەل ەكونوميكاسىنىڭ تۇراقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتىپ وتىر. ەندەشە, ءبىز ەلباسى تاپسىرمالارىنىڭ ۋاقىتىندا ورىندالۋىن قاتاڭ باقىلاۋعا الۋىمىز كەرەك», – دەدى.
ال يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋ جايىمەن تانىستىرعان ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەكتىڭ اتاپ وتۋىنشە, نەبارى 7,5 جىلدىڭ ىشىندە يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنىڭ اياسىندا ەلىمىزدە جالپى سوماسى 5,1 تريلليون تەڭگەنى قۇرايتىن 1060 جوبا قولعا الىنىپ, 100 مىڭنان استام تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلعان. تەك وسى جىلدىڭ وتكەن 8 ايىندا عانا 489,8 ملرد. تەڭگەنى قۇرايتىن 32 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ, 3,9 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلدى. «مەملەكەتتىك باعدارلاما جۇزەگە اسىرىلا باستاعاننان بەرى وڭدەۋ ءوندىرىسىنىڭ ءوسۋ قارقىنى داعدارىسقا دەيىنگى 2008 جىلمەن سالىستىرعاندا 25,2 پايىزعا كوبەيىپ, كەن ءوندىرۋ سالاسىنىڭ ءوسۋ قارقىنىن باسىپ وزدى. ەلىمىزدە وندەۋ سالاسى بويىنشا 26 جاڭا سەكتور قۇرىلدى. ناتيجەلى جۇمىسپەن جانە ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە تۇراقتى ەكونوميكانى قامتاماسىز ەتەتىن جاڭا يندۋستريالى بازا پايدا بولدى», – دەدى جەڭىس قاسىمبەك.
مينيستر, سونداي-اق, بىرقاتار سالالار ەلىمىزدى وتاندىق ونىمدەرمەن قامتاماسىز ەتىپ قانا قويماي, ولاردى سىرتقى رىنوكقا ەكسپورتتاپ جاتقانىنا دا توقتالدى. ونىڭ حاباردار ەتۋىنشە, وسى جىلعى قاڭتار-ماۋسىم ايلارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ەكسپورتقا شىعارىلعان ونىمدەرى 7,5 ميلليارد دوللاردى قۇراعان. بۇل وتكەن جىلدىڭ اتالعان مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 28 پايىزعا ارتقانىن كورسەتەدى.
بۇگىندە قازاقستان ونەركاسىپ ونىمدەرى الەمنىڭ 110 ەلىنە ەكسپورتتالادى. كەيبىر تاۋار تۇرلەرى بويىنشا ولاردى وتكىزۋدىڭ جاڭا نارىعى اشىلعان. «ازيا-اۆتو» كومپانياسى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءبىرىنشى جىرتىسىندا وزدەرى وندىرگەن 672 اۆتوكولىكتى قىتاي مەن باە ەلدەرىنە جونەلتتى. «قىتايلىق ارىپتەستەرمەن بىرلەسە قۇراستىرىلعان قوستانايداعى اۆتوكولىكتەر تاجىكستانعا ەكسپورتتالا باستادى, – دەدى ج.قاسىمبەك. – سونىمەن بىرگە, اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارى العاش رەت رەسەي نارىعىنا جول تارتتى. ال لوكوموتيۆتەر ەكسپورت ازەربايجان مەن تاجىكستاندا جولعا قويىلدى. بۇل ەلدەرگە 40-قا جۋىق لوكوموتيۆ ەكسپورتتالدى».
سايلاۋالدى باعدارلامانىڭ بارلىق 12 باعىتىن, سونىڭ ىشىندە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسىن «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ پارتيالىق كوميسسياسى ورتالىق جانە جەرگىلىكتى دەڭگەيدە ۇنەمى باقىلاپ, تۇراقتى تۇردە مونيتورينگ جۇرگىزىپ كەلەدى. پارتيالىق مونيتورينگتىڭ ناتيجەلەرى جونىندە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ارمان قوجاحمەتوۆ بايانداپ بەردى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, الەمدىك ەكونوميكاداعى داعدارىس جاعدايى قازاقستانداعى جوبالاردىڭ دا جۇزەگە اسىرىلۋىنا كەرى اسەرىن تيگىزۋدە. وتكىزۋ نارىعىنىڭ قىسقارۋى, ينۆەستيتسيالار ءۇشىن كۇرەستىڭ كۇشەيۋى, جەتەكشى ەكونوميكالارداعى ءوسۋ قارقىنىنىڭ باياۋلاۋى ەكونوميكالىق دەڭگەيدە ءارتۇرلى كەدەرگىلەرگە اكەلىپ سوقتىرۋدا. سوندىقتان ا.قوجاحمەتوۆ بۇل جاعدايدا جەدەل ساراپتاما جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, ءتيىستى شارالاردى قولعا الۋ كەرەكتىگىن ايتتى.
پارتيالىق تىڭداۋ بارىسىندا نۇروتاندىق دەپۋتاتتار مەملەكەتتىك ورگان باسشىلارىنىڭ نازارىن بىرقاتار وزەكتى ماسەلەلەرگە دە اۋداردى. اتاپ ايتقاندا, حالىق قالاۋلىلارىن ەىدۇ ەلدەرىمەن سالىستىرعانداعى وڭدەۋ سالاسىنداعى ەڭبەك ونىمدىلىگى, وتاندىق كاسىپورىنداردىڭ تەحنولوگيالىق جاڭعىرۋى, ەلباسى قول قويعان سەرىكتەستىك تۋرالى حالىقارالىق كەلىسىمدەردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى, بىرلەسكەن قازاقستاندىق-قىتايلىق كاسىپورىنداردى قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمدەردىڭ ورىندالۋى, ارنايى ەكونوميكالىق جانە يندۋستريالىق ايماقتاردىڭ تيىمدىلىگى, قازاقستاننىڭ كولىك-تاسىمال الەۋەتى جانە باسقا ماسەلەلەر تولعاندىرادى.
جيىندى قورىتىندىلاي كەلىپ, «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىستاردىڭ جاسالعانىنا توقتالدى. ناقتى ايتقاندا, بۇگىنگە دەيىن ءتورت باستى ينديكاتوردىڭ ۇشەۋى جۇزەگە اسىرىلعان. ەلىمىزدە جاڭا ونەركاسىپتىك ونىمدەر ءوندىرىلىپ, زاماناۋي تەحنولوگيالار اكەلىندى جانە قوسىمشا جۇمىس ورىندارى اشىلدى. الايدا, بۇل جەتىستىكتەرگە توقمەيىلسۋگە بولمايتىنىن, قايتا بۇدان دا كۇردەلى جوبالاردى قولعا الىپ, باتىل قيمىلداۋىمىز كەرەكتىگىن ايتقان مۇحتار قۇل-مۇحاممەد: «نۇر وتان» پارتياسى ەلباسى تاپسىرمالارى مەن بارلىق پرەزيدەنتتىك باعدارلامالاردىڭ ورىندالۋىنا پارتيالىق باقىلاۋ جۇرگىزۋدى جالعاستىرا بەرەدى», – دەدى.
ءاليسۇلتان قۇلانباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
