ەلباسى تاپسىرماسىنا وراي ەلىمىزدە «تسيفرلى قازاقستان» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ قارقىندى تۇردە قولعا الىندى. قازىر باعدارلاماعا بايلانىستى ءتورت نەگىزگى باعىت بار: ءبىرىنشىسى – اۋىل-ايماقتى كەڭ جولاقتى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتىپ, ەلىمىزدىڭ ترانزيتتىك مۇمكىندىكتەرىن ارتتىرۋ, ەكىنشىسى – بارلىق سالادا تسيفرلى تەحنولوگيانى ەنگىزۋ, ءۇشىنشىسى – مەملەكەتتىك ورگاندار جۇمىسىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ بولسا, ءتورتىنشىسى – IT مامانداردى دايارلاۋ.
ماڭىزى زور مەملەكەتتىك باعدارلاما بيلىك پەن حالىق اراسىنداعى بايلانىستىڭ ساپالىق دەڭگەيىن جاقسارتىپ, تسيفرلى تەحنولوگيانى ەنگىزە وتىرىپ, قوعامنىڭ ءبىر-بىرىمەن تىكەلەي بايلانىستى بارلىق سالاسىنىڭ دامۋىنا جول اشادى. سونداي-اق الەۋمەتتىك سالاداعى وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋگە دە سەپتىگى تيەدى. ماسەلەن, قازىر حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ وتە ماڭىزدى. اتالعان جوباداعى «ە-حالىق» جۇيەسى ءبىرىنشى كەزەكتە وسى ماسەلەنى شەشپەك. بۇل جۇيەدە بارلىق اقپارات جيناقتالادى. قانشا ادامنىڭ جۇمىسى بار, قانشاسى الەۋمەتتىك تولەمدەر الادى, جۇمىسسىز جۇرگەنى نەمەسە ءوزىن جۇمىسپەن قامتىعان ادامدار سانى قانشا – وسىنىڭ بارىنە بايلانىستى تولىق ماعلۇمات بولادى. اسىرەسە جۇمىسسىز جۇرگەن اۋىل تۇرعىندارى بۇل جوبانىڭ جەمىسىن كورەتىن كۇن الىس ەمەس. ولار قولجەتىمدى اقپارات جوق بولعاندىقتان, امالدىڭ جوقتىعىنان, جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىن جاعالاۋعا, ءتىپتى قايتا-قايتا بارۋعا ءماجبۇر بولۋشى ەدى. اۋىلى اۋدان ورتالىعىنا جاقىن بولسا ءبىر ءسارى, ال شالعايداعى ەلدى مەكەننىڭ جۇمىسسىز تۇرعىندارىنىڭ ءارى-بەرى جۇرۋگە كەيدە شاما-شارقى دا كەلە بەرمەيدى. ءبىر بارادى, ەكى بارادى, ويلاعانى ورىندالماعان سوڭ قولىن ءبىر سىلتەيتىنى ايدان انىق. «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسىنىڭ «ە-حالىق» جۇيەسىنە كوشكەننەن كەيىن جۇمىسسىز قاراپايىم ادامداردىڭ قولى ۇزارادى. ولار جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنا سابىلىپ بارماي-اق تۇرعىلىقتى مەكەنجايى بويىنشا جۇمىسسىز رەتىندە جەرگىلىكتى اكىمدىكتە تىركەلەتىن بولادى. سونىمەن بىرگە, قانداي مەملەكەتتىك قولداۋ تۇرلەرىنە قۇقىعى بار, سول تۋرالى دا اكىمدىكتەن جان-جاقتى اقپارات الۋعا مۇمكىندىگى بار.
ايتا كەتۋ كەرەك, «تسيفرلى قازاقستان» جوباسى تەك IT سالاسىنا عانا قاتىستى دەپ تۇسىنەتىندەر كوپ. ءتىپتى دە ولاي ەمەس. بۇل باعدارلاما بارلىق سالاعا تىكەلەي قاتىستى. ويتكەنى «تسيفرلى قازاقستان» ەلىمىزدىڭ ءبىر-بىرىمەن تىعىز بايلانىستى بۇكىل سالاسىنىڭ جۇمىسىن جاڭا ساپالى دەڭگەيگە كوتەرەدى دەگەن ءۇمىت بار. باعدارلاما بويىنشا 2020 جىلعا دەيىن IT سەكتورىنىڭ ىشكى جالپى ونىمدەگى ۇلەسىن 5 پايىزعا جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. وعان دا كوپ ۋاقىت قالعان جوق. سول مەرزىمگە دەيىن 150 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلماق.
حالىقتى ەڭبەكپەن بارىنشا قامتۋ ارقىلى قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ باسقا سالالارىنىڭ دامۋىنا جول اشىلادى. وسى جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە باسەكەگە قابىلەتتى ماماندار شوعىرى ىرىكتەلەدى. قاجەت بولسا, ولاردى قايتا وقىتۋ مەن دايارلاۋدان وتكىزەدى. ال باسەكەگە قابىلەتتى ماماندار دايارلاۋ ارقىلى ەلىمىز بويىنشا ەڭبەك ونىمدىلىگىن 37 پايىزعا جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. دەمەك, قازاقستاننىڭ ەكونوميكاسى وركەندەپ, ءوندىرىس پەن سىرتقا ءونىم شىعارۋ كولەمى ايتارلىقتاي ارتادى دەگەن ءسوز.
«ە-حالىق» جۇيەسى قوردالانعان كوپ ماسەلەلەردىڭ ءتۇيىنىن تارقاتۋعا سەپ بولادى دەپ كۇتىلۋدە. ماسەلەن, «اۋىلدىق وكرۋگتە قانشا ادام جۇمىسسىز, قانشا جالدامالى جۇمىسكەر بار, قانشا ادام ءوزىن ەڭبەكپەن قامتىعان؟» دەگەن ساۋال قويىلار بولسا, ءدال قازىر ءارتۇرلى اقپارات الار ەدىڭىز. ويتكەنى,ەڭبەك نارىعىنداعى جاعداي كۇن سايىن وزگەرىپ وتىر. اقپاراتتىڭ الا-قۇلا بولماۋى مەن ەسەپ-قيساپتى جۇيەلەندىرۋگە تسيفرلى تەحنولوگيا عانا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن بىرگە «ە-حالىق» جۇيەسىندە تۇرعىنداردىڭ بارلىق تىرشىلىگىنە بايلانىستى اقپارات جيناقتالادى. ايتالىق, «قازاقستانداعى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ قانشاسى ءۇي جانىنداعى باۋ-باقشالىق تەلىمدى يگەرىپ, وتباسى داستارحانى ءۇشىن قانشا ازىق-ت ۇلىك دايىندايدى؟» دەگەن ساۋالعا ستاتيستيكالىق ءدال دەرەك تابا الماي قينالعانىمىز بار. ەندى وسىنداي اقپاراتتى دا «ە-حالىق» جۇيەسىنەن تابۋىڭىزعا بولادى. ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ قورىن جيناقتاۋ مەن حالىقتى نىسانالى توپتار بويىنشا جۇمىسپەن قامتۋدىڭ ناقتى شارالارىن ايقىنداۋعا, ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان ازاماتتاردىڭ ناقتى ەسەبىن جاساۋ مەن ءار وتباسىنداعى جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتار جايلى دەرەكتەردى دۇرىستاۋعا دا باعدارلامانىڭ ۇلكەن كومەگى بولماق. سونداي-اق, تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە. ول – ىشكى ەڭبەك كوشى. جاسىراتىنى جوق, بۇل قازىرگى تاڭداعى كوكەيكەستى ماسەلەنىڭ ءبىرى. ونى دا رەتتەۋ مەن ۇيلەستىرۋ, ءتيىستى اقپاراتتاردى ۇدايى جاڭارتۋ جۇزەگە اساتىن بولادى. بۇل ەكى قولعا ءبىر كۇرەك تابا الماي وتىرعان تۇرعىندار ءۇشىن ايتارلىقتاي كومەك. كوپشىلىكتىڭ جاڭا جۇيەگە ۇركە قاراماۋى, ءۇشىن ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا رەسپۋبليكانىڭ بىرقاتار وبلىستارىندا بولىپ, «ە-حالىق» جۇيەسىنە بايلانىستى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدى. جۇرت جاڭا جۇيەنى دۇرىس قابىلداپ وتىر.
كوپشىلىكتىڭ بۇل جۇيەگە بايلانىستى الاڭدايتىنى – مالىمەتتەردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە بايلانىستى. اقپاراتتىق جۇيەدەگى مالىمەتتەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جەكە كانالدار جۇيەسى جاسالاتىن بولادى. ارينە, مۇنىڭ ءبارى قاراجاتقا كەلىپ تىرەلەدى. وبلىستىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن وسىعان قارجى ءبولۋ جونىندەگى جۇمىس جۇرگىزىلدى. سوندىقتان جۇيەدەگى اقپاراتتاردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە تۇرعىنداردىڭ الاڭداماۋىنا بولادى.
سونداي-اق – «ە-حالىق» جوباسى قازاقستاننىڭ ەڭبەك نارىعىن تالداۋ مەن مونيتورينگ جۇرگىزۋگە كومەكتەسەدى. حالىقتىڭ ناقتى سانىن انىقتاۋ مەن ىشكى جانە سىرتقى كوشى-قونعا مونيتورينگ جۇرگىزۋگە, الەۋمەتتىك ءالسىز ساناتقا جاتاتىن جانە جۇمىسسىز جۇرگەن, ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان ادامدار مەن بارلىق مەملەكەتتىك اقپاراتتىق جۇيەلەر مالىمەتىن جانداندىرۋعا, تۇرعىنداردىڭ تۇرمىسى مەن تابىسىنا بايلانىستى دالمە-ءدال دەرەكتەر تۇزۋگە «ە-حالىق» باعدارلاماسى جول اشادى دەگەن سەنىم بار.
«ە-حالىق» جۇيەسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى –بىرىنشىدەن, قازاقستانداعى ءاربىر ازاماتتىڭ الەۋمەتتىك مارتەبەسىن انىقتاۋ, ەكىنشىدەن, جەرگىلىكتى باسقارۋ ورگاندارىنىڭ مۇددەلەرى مەن قاجەتتىلىكتەرىن ساراپتاۋ, ارقىلى اتقارۋشى بيلىكتىڭ جالپىمەملەكەتتىك ساياساتىن جۇرگىزۋ. «ە-حالىق» جوباسى وركەنيەتتى ەلدەر قاتارىنا قوسىلۋ ماقساتىندا ارشىندى قادام جاساپ وتىرعان قازاقستاننىڭ قاي سالادا بولسىن باسەكەلەستىك باعىتىنان تايماي, جاڭا ساپالىق بيىكتەردەن كورىنەتىندىگىن ايعاقتايدى.
عالىم ومارحان,
«ەگەمەن قازاقستان»
