“باتىس ەۋروپا — باتىس قىتاي” جولى

دايىندىق بارىسى قانداي؟ “باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي” حالىقارالىق ترانزيتتىك ءدالىزىنىڭ قۇرىلىسى  ەلىمىزدەگى جانە الەمدىك اۋقىمداعى ءىرى جوبالاردىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. ونىڭ قۇنى 825 ميلليارد تەڭگە دەپ باعالانىپ وتىر. كەرۋەن جولىنىڭ قازاقستان بويىنشا جالپى ۇزىندىعى 5126 شاقىرىم­دى الىپ جاتىر. ال جامبىل وب­لى­سى بويىنشا 495,3 شاقى­رىم­دى قۇراپ, جۋالى, جامبىل, باي­زاق, تۇرار رىسقۇلوۆ, مەركى, شۋ جانە قورداي اۋداندارىنىڭ ايماقتارىن باسىپ وتەدى. سون­دىق­تان جول قۇرىلىسىندا كۇيىك, شاقپاق, قورداي سياقتى اسۋلار­دى جانە تاراز قالاسى مەن شاق­پاق اتا, باۋىرجان مومىش ۇلى, ايشا ءبيبى, قۇلان, مەركى, قور­داي ەلدى مەكەندەرىن اينالىپ وتەتىن جول ايرىقتارى ەسكەرىلگەن. بولاشاقتا ءتورت جولاقتى داڭعىل جولمەن ساپارعا شىعاتىن اۆتو­كو­لىك يەلەرى جىلدامدىقتارىن سا­عاتىنا 120 شاقىرىمعا دەيىن ارت­­تىرا الادى. اۋا رايى قۇبىل­مالى وڭىردەگى بۇل جولدى كۇردەلى جوندەۋسىز 25 جىل پايدالانۋعا بولادى ەكەن. ويتكەنى جاڭا جول استانا-بۋ­را­باي داڭ­عى­لى ۇلگى­سىندەگى نە­مىس تەحنولوگياسىمەن جاسالىن­باق­شى. جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا جەر­گىلىكتى جانە شەتەل كومپانيالارى مەن ماماندارى جۇمىلدىرىلعان. “باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي” حالىقارالىق ترانزيتتىك ءدالىزىنىڭ جوباسىن قايتا جاساۋ ۋچاسكەلەرىنىڭ جامبىل وبلىسى ارقىلى وتەتىن قۇرىلىس جۇمىس­تارى­نىڭ قاجەتتى كەلىسىمدەرى جەر­گىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىنىڭ ما­قۇل­داۋىنان ءوتتى. اتاپ ايتقاندا, جول­دىڭ جوسپارى, جاڭادان جاسا­لا­تىن ءىرى قۇرىلىستار, اۋىل شارۋاشىلى­عى تەحني­كا­لارىن ءوت­كىزىپ, مال ايدايتىن جولدار, جاياۋ جۇرگىن­شىلەر وتەتىن وتكەلدەر سالۋ الدىن-الا كەلىسىمگە يە بولدى. سونداي-اق ەكولوگيالىق, سانيتارلىق-ەپيدە­ميو­لوگيالىق, ارحەولوگيالىق جانە مەملەكەتتىك ساراپتامالار وتكىزىلدى. ياعني, جوبانىڭ قۇرامىنداعى بار­لىق جۇمىستار ايماقتىڭ ەكولوگيا­سىنا زالالسىزدىعى تۋرالى بارلىق وكىلەتتى ورگانداردىڭ سۇزگىسىنەن شىقتى. جولدىڭ ەلدى مەكەندەر ارقىلى وتەتىن جەرىندە كولىك پەن جاياۋ جۇرگىنشىلەر قوزعالىسىنىڭ قاۋىپ­سىز­دىگىن ساقتاۋعا ايرىقشا نازار اۋدارىلىپ وتىر. ۇلكەن كوپىر­لەردى, جول ايرىقتارىن جانە ارنايى جولداردى, ەلدى مەكەن­دەردى جانە ولار­عا كىرەبەرىستەردى ءتۇن كەزىندە جارىقتاندىرۋ جۇمىستارى دا قاراستىرىلعان. شتاب وتىرىسىنا قاتىسۋشى­لار اۆتوجول قۇرىلىسىن سالۋعا جەر­گىلىكتى جەردەگى قۇرىلىس ماتەريال­دارىن تارتۋ قاجەتتىلىگىن اتاپ ءوتتى. ول ءۇشىن ۇلكەن كولەمدە شاعىل, تسەمەنت, اسفالت-بيتۋم جانە تەمىر-بەتون بۇيىمدارى قاجەت. وبلىستا وسى ماقساتقا پايدالانۋعا بولاتىن 25 تاس, 35 قيىرشىق-قۇم جانە شا­عىل كەنى بار. سونىمەن بىرگە 15 اس­فالت-بەتون زاۋىتتارى جانە ۇنتاق­تاۋ-ىرىكتەۋ قۇرىلعىلارى جۇمىس ىستەۋدە. جول بەلگىلەرىنە تاپسى­رىس بەرۋ ءۇشىن “قۇرىلىس كونس­ترۋك­تسيا­لارى زاۋىتى” جشس, “يمستال­كون” اق-تىڭ جتمك في­ليالى, “تاركون” جشس سياق­تى تەمىر قۇرىلعىلارىن وندىرەتىن بىرقاتار ءىرى جانە ورتا كاسىپ­ورىن­دار جۇمىس ىستەۋدە. بەتون ونىمدەرىن شىعارا­تىن, ونىڭ ءىشىن­دە, “جابىل­حيم­قۇرىلىس” جشس, “كە­راميك ين­ۆەست” جشس, “عيما­رات تاراز” جشس ءتارىزدى 20-دان استام كاسىپ­ورىن بار. وسى جىلى مويىنقۇم اۋدانىندا “حانتاۋ” جشس تسە­مەنت زاۋىتى (500 مىڭ توننا), “مىڭارال تاس كومپاني” (1,2 ملن. توننا), سارىسۋ اۋدانىندا “قۇرىلىس ماتەريالدارى كوم­بي­نا­تى” (50 مىڭ توننا) جانە “كاز­فوس­فات” جشس جىلىنا 100 مىڭ توننا تسەمەنت شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىر. جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە سالىق ءتو­لەمدەرىن تولەۋ ءۇشىن قۇرىلىس جۇ­مىس­تارىن جۇرگىزۋدە جول قۇرى­لىسىن جۇرگىزۋ تەندەرلەرىن ۇتىپ العان مەردىگەر كومپانيالاردى جامبىل وبلىسىنداعى اۋدان­داردا تىركەۋ بويىنشا ماسەلە دە قوزعا­لىپ, قولداۋ تاپتى. سونداي-اق, باستى تالاپتاردىڭ ءبىرى — جۇ­مىس كۇشىن جەرگىلىكتى تۇرعىندار ەسەبىنەن تارتۋ ماسەلەسى دە اي­تىلدى. جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا ءىرى شەت­ەل ماماندارى جۇمىلدىرىل­عان­دىقتان, اۆتوجول قۇرىلىسى ءتو­ڭى­رەگىندە ءتارتىپ ساقتاۋدى قام­تا­ماسىز ەتۋ ماسەلەسى تاپسىرىل­دى. جامبىل وبلىسى اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىن­با­سارى كارىم كوكى­رەك­باەۆ اكىمدىك قۇرىلىمدارىنا جانە مەملەكەتتىك مەكەمەلەرگە ەرەكشە تاپسىرمالار بەردى. ونىڭ ىشىندە, جامبىل وب­لى­سىنا قۇرى­لىس جۇمىستارى كەزىندە جانار-جاعار مايدى ۇزدىكسىز جەت­كى­زۋدى ۇيىمداستىرۋ, قاجەتتى كولەمدە ەلەكتر قۋاتىمەن قامتاماسىز ەتۋ, 1 اي ىشىندە كولەمى 815 گا بولا­تىن جەر تەلىمىن قايتارۋ جانە يەلەرىنە وتەماقى تولەۋ ماسە­لە­لەرىن شەشۋ, تەمىر جول تۇيىق­تا­رىن دايىنداۋ ماسەلەسىن پىسىق­تاۋ, تەمىر جول ۆاگوندارى قۇ­رامى­مەن قامتاماسىز ەتۋ كەستەسىن رەتتەۋ, جوعارى وقۋ ورىندارى جانە تەحنيكالىق ورتا وقۋ مە­كەمەلەرىمەن بىرلەسە وتىرىپ, قاجەتتى ماماندىقتار بويىنشا كەرەكتى ماماندار دايارلاۋدى قام­تاماسىز ەتۋ جولدارىن قاراستىرۋ ماسەلەلەرى اتاپ كورسەتىلدى. دەر كەزىندە شۇعىل باسقارۋدى جانە قويىلعان تاپسىرمالاردى ورىنداۋ ءۇشىن وڭىردە وبلىس اكىمى­نىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارىنىڭ باس­قا­رۋىمەن اۋدان اكىمدەرى جانە ءتيىستى وبلىستىق مەكەمەلەر مەن كاسىپ­ورىن­دار ورىنباسارلارىنىڭ قاتى­سۋىمەن جۇمىس توبى قۇرىلاتىن بولادى. وسىنداي شتابتار اۋدان­داردا دا بولادى. جول قۇرىلىسىنا وتكەن جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋد­جەت­تەن 1,0 ملرد. اقش دوللارى ءبو­ل­ىنگەن بولاتىن, بيىل 2,0 ملرد. اقش دوللارىن ءبولۋ جوسپار­لانۋدا. “باتىس ەۋروپا – باتىس قى­تاي” كەرۋەن جولىنىڭ قۇرىلىسى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ قاڭتار ايىندا باستالىپ, قۇداي قالاسا, ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا پايدالانۋعا بەرىلمەك دەپ جوسپارلانۋدا. كوسەمالى ساتتىباي ۇلى, جامبىل وبلىسى. قويىمىز توق بولسا, قايعىمىز دا جوق دەيدى قۇمدى مەكەندەگەن ەسكەلدى بي اۋدانىنىڭ مالشىلارى تالدىقورعاننان ەكى ءجۇز شاقىرىم قۇم ىشىندەگى قىستاۋعا ەرتەلەۋ شىققانىمىزبەن, سەنبى كۇنى جاۋعان جاڭبىردان كەيىن قاقاعان سۋىق جولدى “مۇز ايدىنىنا” اينالدىرىپ, اۆتوكولىكتىڭ ءجۇرىسى ونبەي, ءبىر ءجۇرىپ, ءبىر توقتاپ كەلەمىز. ماقساتىمىز – ەسكەلدى بي اۋدانىنداعى ىرگەلى شارۋاشىلىقتار قاتارىنداعى وسى اتتاس اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرىستىك كووپەراتيۆىنىڭ شوپاندارى قىستاعان تومەنگى قاراتالداعىلاردىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگى, مال جاعدايىمەن تانىسۋ. ۇشتوبەگە جاقىنداعاندا وبلىس اكىمى سەرىك ۇمبەتوۆ پەن ەسكەلدى بي اۋدانىنىڭ اكىمى سۇلتان دۇيسەم­بي­نوۆ جانە “ەسكەلدى” اۋىل شارۋا­شى­لىعى وندىرىستىك كووپەراتيۆىنىڭ باسشىسى سەرىك ساريەۆ قوسىلىپ, كولىك اۋىستىرعان سوڭ جول اپشى­سىن قۋىرىپ, قۇمدى وڭىرگە كەلدىك. اتا-بابامىز مال مەن جەر جاع­داي­ىن ءبىر كىسىدەي-اق بىلگەن عوي. قار قالىڭ بولعانىمەن مۇندا جول اشىق. جولدىڭ ەكى قاپتالى جاس سەكسەۋىلگە تولى, بۇتاق جايعان. تا­نا­داي-تاناداي قوڭدى قويلار تۇيا­عى­مەن قاردى ارشىپ, بىتىراي جايى­لىپ, توراڭعى مەن جۋسانعا باس قويعان. مالشى مەن مالدىڭ جايىن بىلەتىن, ءارى ەڭبەگىن باعالايتىن وبلىس اكىمى كۇرتىك قاردى كەشىپ, وتاردىڭ شەتى­نە تايادى. شوپان جىگىت تە اتىنان ءتۇستى. – مال-جان, اۋىل-ايماق امان با؟ ءورىستىڭ جايى قالاي, قىستان قىسىلعان جوقسىڭدار ما, – دەپ مالشىمەن ەمەن-جارقىن اڭگىمە­لەس­كەن سەرىك ابىكەن ۇلى ءبارىن ءتاپ­تىشتەپ سۇراپ جاتىر. – اسسالاماۋعالەيكۋم, اعا! مال­دىڭ قوڭى جاقسى. باعىمىمدا 657 ساۋلىق بار. ءبىر مەزگىل جەم بە­رەمىز, – دەدى ءوزىن ماۋلەن قۇلان­باەۆ دەپ تانىستىرعان مالشى. – ايلىقتارىڭ قانشا؟ ءوزىڭنىڭ جەكە مەنشىك مالىڭ بار ما؟ – ءيا, وتباسىمدى مالمەن اسى­راپ وتىرمىن, اعا. ءوزىمنىڭ 200 قويىم, 20 جىلقى, وسىنشاما ءىرى قارا مالىم بار. وسى وتارمەن بىرگە باعىلادى, جەمشوبىمىز دە ورتاق. ايلىعىم جاقسى. ەكى بالا ورتا­لىقتا مەكتەپتە وقيدى. ءۇي جىلى, جارىق بار, كەشكىسىن تەلەديدار كورەمىز. ازىق-ت ۇلىك ورتالىقتان جەتكىزىلەدى, – دەپ مالساق جىگىت بار بىلگەنىن جەتكىزىپ جاتىر. قۇمدى ولكەنىڭ قىسى جايلى, ءتورت ت ۇلىك كوبىنە قىس بويى جايىلىمدا بولا­تىنى دا ءسوز بولدى. جۋسان, يزەن ءالى دە ەمىپ تۇر. مالدىڭ قوڭى تۇسپە­گەن, ءجۇنى تىعىز. شوپانمەن قوشتاسىپ, بالقاش كولىنە اپاراتىن جولمەن العا وزىپ, ءبىر توبەنى اسقاندا تاعى دا ءبىر وتار قوي كوزگە شالىندى. ايازدان ەكى بەتى الماداي بولعان جىگىت استىنداعى اتىن جەلدىرىپ جەتتى. اماندىقتان سوڭ ءوزىن ايدىن ابدىقاپ دەپ تانىستىردى. – بۇرىن اكەم جۇمىس ىستەسە, باۋىرلارىممەن بىرگە وسى كاسىپتىڭ يگىلىگىن كورۋدەمىز. مالدىڭ, ءورىستىڭ جايىن بىلەمىز. باعىمىمدا 600-دەن اسا ساۋلىق بار. بۇگىنگى جاعدايدى كورىپ تۇرسىزدار, – دەدى. وبلىس باسشىسىنىڭ مال شىعىنى بار ما, دەگەن سۇراعىنا: – اعا, وتاردى كورىپ تۇرسىز, ارىق-تۇراق سوڭىندا جۇرەدى عوي. وندايدان امانبىز, بىراق كۇزدەن بەرى يت-قۇسقا ەكى قوي “بەردىم”. مىلتىق, وق ءدارى بار, دەگەنمەن, ولار دا قۋلىعىن كەيدە اسىرىپ قالادى, – دەپ كۇلدى. – قىستاۋدا ءبىر-بىرىمىزبەن جاقىن وتىرمىز, كومەگىمىزدى ايامايمىز. اڭگىمە اراسىندا ەندى بىرەر ايدا ءتول الىناتىنىن دا ايتىپ قالدى. ايدىننىڭ دا وتاردا جۇزدەگەن ۇساق مالى, ءبىر ءۇيىر جىلقىسى, ءىرى قاراسى بار. وعان كووپەراتيۆ باسشىسى تاراپىنان كەدەرگى جوق. قايتا قۋاناتىنىن دا جاسىرماعان سەرىك ساريەۆ: – جىگىتتەر وسى قارقىندارىمەن ەندى بىرەر جىلدا ارىپتەسىڭىزبىز دەپ شىعاتىنداي, – دەدى ءازىل-شىنى ارالاس. باردىڭ باعاسىن بىلگەن, ءتورت ت ۇلىكتى ءوز ءتولى ەسەبىنەن وسىرگەن باۋىرلاردىڭ تىرلىگى مەن بىرلىگى قۋانتقانداي. – بارەكەلدى! مال ەكەۋ بولماي, جان ەكەۋ بولمايدى. جاس كەزدە بەل شەشپەي ەڭبەك ەتسەڭ, ەرتەڭ ونىڭ داۋلەتىن كورەسىڭ. حالقىمىز “ەگىز­دە­تىپ ءتول وسەدى, ەڭبەك ەتىپ ەر وسەدى” دەپ تەگىن ايتپاعان, – دەدى سەرىك ءابى­كەن ۇلى دا ريزاشىلىعىن جا­سىرماي. جول بويى تالاي مالشى كەز­دەس­تى. بارلىعى دا قاقاعان قىستى, ونىڭ قيىندىعىن ەلەمەي, الدىن­دا­عى مالىنىڭ قامىمەن ءجۇر. قارۋ­لى, سايدىڭ تاسىنداي جىگىتتەر. مى­نان­داي قيىندىققا دا وسىنداي تە­گەۋ­رىندى ازاماتتار توتەپ بەرسە كەرەك. قۇمعا ەنگەن سايىن اياز قاتايا ءتۇستى. قار قالىڭ. جولدان جىراقتا وتارىنىڭ سوڭىندا تۇلكى تۇماعىن باسا كيگەن ارداق مايكەنجەنوۆ تە وبلىس باسشىسىنىڭ جاڭا جىلدا ارنايى ات باسىن بۇرعانىنا تاڭ­دا­نى­سىن جاسىرمادى. – كۇن ۇزاق مال سوڭىندا جۇرە­مىز. وسىندايدا حال-جاعدايدى سۇرا­عانعا نە جەتسىن. ءسىزدىڭ باستاماڭىز باسقالارعا ۇلگى بولسا, قانە. كووپە­راتيۆ باسشىسى جاعدايىمىزدى ءبىلىپ, قولداۋ كورسەتىپ تۇرادى. ۇجىم­نىڭ ارقاسىندا ءتورت ت ۇلىك ءوسىرىپ, كۇنكورىسىمىز جاقسارىپ وتىر, دەگەن شوپان جىگىت بۇگىنگى داع­دارىستىڭ قيىندىعىن سەزىنبەيتىنىن ايتتى. جىل ون ەكى اي مال سوڭىندا ءجۇرۋ وڭاي ەمەس. ال قىراۋلى قىس­تىڭ قيىندىعى ءوز الدىنا. كۇرە جولدىڭ بويىندا ءبىر-بىرىنە قا­تار­لاس ورنالاسقاندىقتان كەزدەسكەن قيىندىقتى بىرلەسىپ شەشىپ, ىن­تىماق پەن بىرلىكتى تۋ ەتۋدە. بالقاش كولىنىڭ جاعالاۋىنا قونىستانعان بالىقشى اۋىلىنا اپارىپ تىرەيتىن اۆتوكولىك جولى وڭعا بۇرىلعاندا 5-6 ۇيدەن تۇراتىن شاعىن ەلدى مە­كەن­گە تابان تىرەدىك. جولدا كەزدەسكەن ايدىن مەن ايداردىڭ اناسى جاسى جەتپىستەن اسقان ريعا اپاي الدى­مىزدان شىقتى. الاڭداعى قورشاۋ­دا بۇدان ءبىراز جىل بۇرىن ءوندى­رىستىك كووپەراتيۆتىڭ گەرمانيادان اكەلگەن ەتتى-ءجۇندى باعىتتاعى اسىل تۇقىمدى قوشقارلارى, ولاردان تاراعان سالماعى 120-150 كيلو تارتاتىن تايىنشاداي اسىل تۇ­قىم­دى وزگە دە قوشقارلار. وندىرىستىك كووپەراتيۆتىڭ مالدىڭ جايىن جاقسى بىلەتىن بىلىكتى مامانى قاسەنقازى ەسىموۆ قوشقارلاردىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە توقتالىپ, مال باسىن كوبەيتۋدەگى ونىڭ ءتيىمدى جاق­تارىن جان-جاقتى ءسوز ەتتى. ۇجىم مىڭباەۆ اتىنداعى قوي شا­رۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستي­تۋ­تىمەن سەلەكتسيالىق جۇمىستاردى تىعىز بايلانىستا جۇرگىزىپ, “دويچە مەرينو فليايش شافت” تۇقىمدى ساۋلىقتارىنان الىناتىن ءتول مەن مال ونىمدەرىنىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزگەن تابىستارىن تىزبەلەدى. قاز-قاتار سالىنعان ءبىر كەزدەگى مالشى ۇيلەرى اكتەلىپ, قىسقا قا­جەت­تى جەم-ءشوپ, وتىن-سۋمەن قام­تاماسىز ەتىلگەنى بايقالادى. وسى جەردە دارىگەرلىك قوسىن جانە اۋا رايىنىڭ قىسىل-تاياڭ كەزىندە جولدى تازارتۋعا, جەم-ءشوپ تاسۋعا قاجەتتى تەحنيكالار ساپ تۇزەگەن. اۋداننان كەلگەن تەراپەۆت دارىگەر گۇلنار مامىروۆا مەن فەلدشەر سالتانات سىدىقوۆا, وزگە دە اق حالاتتى ابزال جاندار مالشىلاردى قابىلداپ, دەنساۋلىقتارىن تەكسەرىپ, قاجەتتى ءدارى-دارمەكتەرىن بەرىپ, ءوز ءمىن­دەت­تەرىن اتقارىپ جاتقانى دا كوڭىلگە جىلىلىق ۇيالاتتى. مالشى قاۋىمىمەن پىكىرلەسىپ, جاعدايىن جەتە بىلگەن سوڭ وبلىس اكىمى سەرىك ۇمبەتوۆ وڭىردەگى مال شا­رۋاشىلىعىن وركەندەتۋدىڭ ءمۇم­كىندىگى مەن كەلەشەگى جايلى جۋرنا­ليستەرگە سۇحبات بەردى. – مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇل­تان ءابىش ۇلى اۋىل شارۋاشىلىعىن وركەندەتىپ, ونى كەشەندى دامىتۋ جايىنداعى مىندەتتەردى جىل سايىن­عى جولداۋلارىندا ناقتىلاپ كەلەدى. وسى جۇمىستاردىڭ نەگىزى شالعاي اۋىلدارداعى ەڭبەك ادامدارىنىڭ ءبۇ­گىنگىدەي قاجىرلى قيمىلىمەن ايقىندالاتىنى انىق. دەمەك, ولار­دىڭ ەڭبەگىن باعالاۋ – پارىز. مەم­لەكەت تاراپىنان مال شارۋاشى­لى­عىنا قولداۋ كورسەتىلىپ, ۇساق شا­رۋا­شىلىقتاردى ىرىلەندىرۋ باعى­تىن­داعى جۇمىس تا ورىستەتىلىپ كە­لەدى. “ەسكەلدى” اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرىستىك كووپەراتيۆىنىڭ بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگىنەن ونى ايقىن كورۋگە بولادى. حالقىمىز ءتورت ءتۇ­لىك­تىڭ باعاسىن ءبىلىپ, مال مەن جان­دى قاتار قويعان. وسى اتاكاسىپتى وركەندەتىپ, ەلدىڭ شەتىندە, جەلدىڭ وتىندە جۇرگەن مالشىلاردى ارالاپ, جاعدايىن ءبىلۋ مىندەتىمنىڭ ءبىر بولىگى دەپ تۇسىنەمىن. دەمەك, جاقىن جەرلەردى عانا ەمەس, شالعايداعى ەلدىڭ جاعدايىن جازساڭدار, ەڭبەگىن ناسيحاتتاساڭدار نۇر ۇستىنە نۇر, – دەدى. نارىقتىڭ العاشقى جىلدارىن­دا كەڭشار مەن ۇجىمشارلاردىڭ مالى ءۇشىن قىستاۋ مەن جايلاۋ ءبو­لىسكە تۇسكەندە ەسكەلدى اۋدانىنىڭ باقتىباي اۋىلىنداعى ءتورت ت ۇلىكتىڭ قىستاۋى وسى ماڭنان بەرىلىپ, جايلاۋى تەكەلىنىڭ بيىك تاۋلارىنان بۇيىرعان. سول كەزدە كوشى-قون كوپ قيىندىق تۋعىزعانىمەن, مالشى قاۋىمى وعان كوندىككەن. وتكەن جىلى ۇجىم مالشىلارى ءاربىر ساۋلىقتان 110-نان قوزى وربىتسە, ءار گەكتاردان 20 تسەنتنەر اس­تىق, جۇگەرىدەن — 137, قىزىلشادان 320 تسەنتنەردەن ءونىم الىپتى. وسىلايشا 1200 گەكتار سۋارمالى جەر ءتيىمدى پايدالانىلىپ, گەكتار بە­رەكەلىلىگى ارتا تۇسكەن. كووپە­راتيۆتە 200-گە تارتا ادام ەڭبەكپەن قامتىلسا, مال قىستاتۋ ناۋقانىن تابىستى وتكىزۋگە 28 ادام قاتىسۋدا. ولاردىڭ ورتاشا ەڭبەكاقىلارى دا جاقسى. ەڭ باستىسى, ولار ۇجىمنىڭ ەرتەڭىنە سەنىمدى. ويتكەنى, ەڭبەك ادامىنىڭ تابىسى ورىندى باعا­لا­نىپ, وعان دەگەن قۇرمەت تە لايىقتى ەكەندىگىنە كوز جەتكىزگەن. كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى.