فۋتبول • 15 قىركۇيەك, 2017

قازاق فۋتبولى قايتسە داميدى؟

1962 رەت
كورسەتىلدى
9 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاق فۋتبولىنداعى قانداي دا بولسىن كلۋبتى الىپ قاراساڭىز, ونىڭ تۋ سىرتىندا جەرگىلىكتى «جارتى پاتشا» – اكىم تۇرادى. جاسىراتىنى جوق, بىزدەگى فۋتبول كلۋبتارىنىڭ تاعدىرى جەرگىلىكتى اكىمدەردىڭ قولىندا. كلۋبتار بيۋدجەتتىڭ قارجىسىنا ءباسىبۇتىن تاۋەلدى بولىپ العان. 

قازاق فۋتبولى قايتسە داميدى؟

قارجى دەمەكشى, جۇرت قازىر لەگيو­نەر­دىڭ, سونداي-اق ءبىزدىڭ جەرگىلىكتى «سۋپەر­جۇلدىزدارىمىزدىڭ» قانشا الاتىنىن جوبالاپ بولسا دا بىلەدى. مىسالى, 2016 جىلى «اقتوبەنىڭ» قۇرامىندا جۇرگەنىندە سامات سماقوۆتىڭ ايىنا 6 ميلليون تەڭگە, ال الەكسەي ششەتكيننىڭ 9 ميلليون تەڭگە الاتىنى تۋرالى اقپار جاريا بولىپ كەتكەندە جۇرتتىڭ كوبى «اھ!» دەگەن. وسىعان قاراپ وتىرىپ, اتتاي قالاپ اكەلەتىن لەگيونەرلەردىڭ ايىنا الاتىن ەڭبەكاقىسىنىڭ قانشا ەكەنىن ويلاساڭىز كوڭىل نىلدەي بۇزىلادى. نەگە دەسەڭىز, بۇل دەگەن ءسىز بەن ءبىزدىڭ, مەملەكەتتىڭ اقشاسى عوي! قارجىسىن قايدا سالارىن بىلمەي جۇرگەن اتىمتاي جومارت بىرەۋدىڭ اقشاسى بولسا ءبىر ءسارى...

پرەمەر-ليگاداعى كەز كەلگەن كومان­دانىڭ اياق الىسىنا قاراپ وتىرىپ-اق سول وبلىستاعى اكىمنىڭ فۋتبولعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىنىڭ قانداي دەڭگەيدە ەكەنىن باعامداي بەرۋگە بولادى. سايىپ كەلگەندە, جەرگىلىكتى فۋتبول وسى سالانى باسقارۋعا تاعايىندالعان مامانعا جانە دە بيۋدجەتتەن بولىنگەن قارجىنىڭ مولشەرىنە بايلانىپ قالعان. كلۋبتى باسقار دەپ اكىم تاعايىنداعان ادام نە ىستەپ, نە قوياتىنىن بىلەتىن مامان بولسا ءبىر ءسارى. قازىر دۇنيە جۇزىندە فۋتبول سالاسى كوز ىلەسپەس شاپشاڭدىقپەن دامىپ كەلەدى. ال ەندى, اكىم تاعايىنداعان الگى مامان بۇگىنگى الەمدىك ءۇردىستىڭ تالاپتارىنا ساي ما؟ مىنە, گاپ وسىندا...

وتاندىق باق-تىڭ بىرىنە بەرگەن سۇحباتىندا «استانا» فۋتبول كلۋبىنىڭ باس مەنەدجەرى سايان حاميتجانوۆ «قايرات» كومانداسىنىڭ باسشىلىعى جاڭادان تاڭداپ العان دامۋ جولىنا دەگەن ءوزىنىڭ تاڭدانىسىن جاسىرا الماپتى. باسەكەلەس كلۋبتىڭ باسشىسىن ايران-اسىر ەتكەن بۇل قانداي جول ەدى ءوزى؟ ولاي بولسا, اڭگىمەنى ارىدەن باستايىق.

شىلدە ايىنىڭ اياعىنا تامان «قايرات» فۋتبول كلۋبى باقىلاۋشى كەڭەسىنىڭ توراعاسى قايرات بورانباەۆ كلۋبتىڭ رەسمي سايتىندا ءوزىنىڭ ەل ىشىندە ءتۇرلى پىكىر تۋدىرعان مالىمدەمەسىن جاريالاعان بولاتىن. مۇندا ول اڭىز كلۋبتىڭ بۇ­گىنگى ۇستانعان ساياساتىنىڭ تۇبىرىمەن وزگەرەتىنىن, بۇل ماقساتتا بۇرىن باعدار بولىپ كەلگەن قاعيداتتاردان باس تارتىپ, بىردەن جەمىسىن بەرمەسە دە بولاشاقتا ەل فۋتبولىنىڭ دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسار جاڭاشىل رەفورمالارعا ارقا سۇيەيتىنىن اشىق ايتقان.

ماسەلەن, بورانباەۆ مىرزا بىلاي دەدى: «قايرات» فۋتبول كلۋبى ءوزىنىڭ دامۋ ستراتەگياسىن قايتا قارايدى. بىزگە «فۋتبولداعى بيزنەسمەندەر» ەمەس, فۋتبول ويناعىسى كەلەتىن, ويناي دا الاتىن فۋتبولشىلار مەن تۇلعالار كەرەك... ءبىز تيتتەي دە قايتارىمى جوق «پسەۆدو-فۋتبولشىلارعا» اقشا سالۋدان ابدەن شارشادىق...». سولاي دەي كەلىپ, كلۋب باسشىسى الداعى ۋاقىتتا ءوزىمىزدىڭ جاس فۋتبولشىلاردى دايارلاۋعا جانە ولاردىڭ جان-جاقتى دامۋىنا كوپ كۇش سالاتىندارىن ايتادى. 

مىنە, ەندى كەلىپ, ارادا ءبىراز ۋاقىت وتكەندە «قايراتتىڭ» باستى قارسىلاسى «استانا» كلۋبىنىڭ باسشىسى ءوزىنىڭ ارىپتەسىنە جۇقالاپ بولسا دا سىني پىكىرىن ءبىلدىرىپ قالدى.

ء«يا, – دەيدى سايان حاميتجانوۆ ءوزىنىڭ سۇحباتىندا, – بورانباەۆ تاماشا بيزنەسمەن, دەگەنمەن ونىڭ ءوزى ەشقانداي ناتيجە بەرمەيتىن جوباعا اقشا سالۋدان شارشادى. ەگەر, «قايرات» كلۋبى جاڭا, قالاي دەگەنمەن دە كۇمان تۋدىرارلىق دامۋ ۆەكتورىن بەتكە الىپ ىلگەرى جىلجيتىن بولسا, وندا بۇدان قازاقستان فۋتبولى بۇتىندەي زارداپ شەگۋى مۇمكىن دەپ ۋا-يىمدايمىن...».

راس, «قايرات» پەن «استانا» قازاق فۋت­بو­لىنداعى قۇستىڭ قوس قاناتىنداي, ءبىرىن-ءبىرى قامشىلاپ وتىراتىن, جاقسى ماعى­ناسىنداعى باسەكەنىڭ جىلىگىن تالاسا مۇجىگەن كلۋبتار. يسپانيادا «بارسەلونا» مەن «رەال» اراسىنداعى تەكەتىرەس جەر­گىلىكتى چەمپيوناتتىڭ كورىگىن قالاي قىزدىرسا, ءبىزدىڭ ەكى كلۋبتىڭ ايقاسىنان تۋىندايتىن «ايعاي-شۋ» ءوز الىنشە ودان ءبىر مىسقال دا كەم ەمەس. 

وسى تۇرعىدان كەلگەندە, سايان حاميت­جانوۆتىڭ «قايراتتىڭ» جاڭادان تاڭداپ العان «قاسقا جولىنا» كۇمانمەن قاراۋىن دا تۇسىنۋگە بولادى. اگاراكي, الماتىلىق كلۋب وراسان زور قارجىنى ءابجىلانداي جۇتىپ جاتقان لەگيونەرلەردەن باس تارتار بولسا, كلۋبتىڭ بەلگىلى ءبىر مەزگىل كەزەڭىندە السىرەيتىنى بەلگىلى. دەمەك, بۇل – «استانا» كلۋبى ءوزىن ىلعي تاقىمداپ وتىراتىن باسەكەلەسىنەن ايىرىلادى دەگەن ءسوز. سولايى سولاي-اۋ. دەگەنمەن دە, حاميتجانوۆ مىرزا ايتقان ءسوزدىڭ استارىنا تەرەڭىرەك ۇڭىلەر بولساڭىز, باسەكە وسىمەن بىتەدى-اۋ دەگەن ۋايىممەن قاتار جەكە كلۋبتىڭ قامى دا قۇلاق قىلتيتىپ تۇرعانداي. ماسەلەنىڭ ءمانىسى مىنادا: قازىرگى تاڭدا ەل چەمپيوناتىندا توپ باستاعان, ۋەفا چەمپيوندار جانە ەۋروپا ليگالارىنىڭ ىرىكتەۋ جانە توپتىق كەزەڭدەرىندە سىنعا ءتۇسىپ جۇرگەن «استانانىڭ» جانى لەگيونەرلەردىڭ قولىندا. گانالىق تۆۋماسي, كونگولىق كابانانگا, سەرب دەسپوتوۆيچ, بەلارۋس ماەۆسكي بولماسا, «استانا» الىسقا بارادى دەگەنگە كىم­دى سەندىرگەندەيسىڭ؟ ياعني ەل ىشىندە «استانا» كەلىمسەكتەرگە ارقا سۇيەيدى, ال «قايرات» ءوزىمىزدىڭ جاستاردى ءوسى­رىپ شىعارعىسى كەلەدى دەگەن پىكىر قالىپ­تاسسا, مۇنىڭ ەلوردا كلۋبىنىڭ بەدەلىنە اجەپتاۋىر نۇقسان كەلتىرەرى ءسوزسىز عوي...

البەتتە, باسەكە جوعالسا, قازاق فۋت­بولىنىڭ اياعىنا جەم تۇسەدى دەگەن حا­ميتجانوۆتىڭ سوزىنە قۇرمەتپەن قاراي وتىرىپ, بورانباەۆ مىرزانىڭ جاسىل الاڭدا اقشا ءۇشىن ەمەس, ەل مەن جەردىڭ ابىرويى ءۇشىن جان اياماي وينايتىن جەرگىلىكتى جاس فۋتبولشىلار شوعىرىن ءوسىرىپ شىعارامىز دەگەنى ءبىر تابان بولسا دا جانىمىزعا جاقىنىراق تۇرعانداي. بۇل – جەكەلەگەن كلۋبتىڭ حالىقارالىق تالاپتارعا ساي ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ جولىندا تىنباي ەڭبەكتەنىپ جۇرگەن فۋتبول مەنەدجەرىنىڭ ءسوزى. ياعني ءسوزى مەن ءىسى قابىسقان ادامنىڭ قازاق فۋتبولىنىڭ بولاشاق تاعدىرىنا الاڭداپ ايتقان وي-پىكىرى.
سپورت سالاسىنداعى باسشىلار وسى كۇنى وتاندىق جاتتىقتىرۋشىلارعا سەنىم ارتۋدى قويعان. ءبىزدىڭ كوماندالاردى چەمپيون ەتكەن باس باپكەرلەردىڭ ىشىندە ءوز ماماندارىمىز جوققا ءتان. لەگيونەر جاتتىقتىرۋشىلار ەڭ باستىسى اقشا تاۋىپ, نەگىزگى كوماندانى بەلگىلى ءبىر ماۋ­سىمدا ءتاۋىر كورسەتكىشكە جەتكىزۋ ءۇشىن عانا كەلەدى. ايتالىق, «اقتوبەنى» ءبىر كەز­دە ەل چەمپيونى قىلعان ۆلاديمير مۋ­­حا­نوۆ كوماندا ءىزباسارى بولاتىن با­لا­لار مەن جاسوسپىرىمدەر فۋتبولىن كە­­رەك ەتكەن جوق. اقتوبەلىك كلۋب ءالى كۇن­گە كەلىمسەك فۋتبولشىلارعا تاۋ­ەلدى. قازاق فۋتبولىنىڭ كەلەشەگىن ويلا­عان­­نان قالتاسىنا ەشتەڭە تۇسپەيتىنىن ءبى­لىپ تۇر­سا, ونى قايتسىن؟! باس باپكەر قو­سال­قى قۇ­­رامنىڭ ويىنشىلارى تۇگىل, باپ­كەر­­لەرىنىڭ اتى-ءجونىن بىلمەي كەتكەن جاع­دايلار بولعان. 

ءوز باپكەرلەرىمىزدى دايارلاۋ قاجەت. قا­­­زى­ر­گى فۋتبول جاتتىقتىرۋشىلارىنىڭ بار­لىعى دەرلىك ءبىر كەزدەگى فۋتبولشىلار. 
ولار بالانى فۋتبولعا باۋلۋدىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرە قويماعان. قازىرگى جۇيەدە الدەبىر سەمينارعا قاتىسا سالىپ, «بىلىكتى باپكەر» اتانىپ شىعۋعا بولادى. قىسقاسى, بىزگە الدىمەن بىلىكتى باپكەرلەردى انىقتايتىن, دايارلايتىن ۇيىم قاجەت. ءبىر مەزگىلدىك ناتيجە, ءبىر ماۋسىمدىق جەڭىس قازاق فۋتبولىنىڭ ماسەلەسىن شەشپەيدى. 

بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر فۋتبولىن دامىتۋعا تاعى ءبىر كەدەرگى – باپكەرلەر جالاقىسىنىڭ تومەندىگى مەن فۋتبول سەكتسيالارىنىڭ اقىلى بولۋى. بەس مىڭ تەڭگە ءبىر وتباسىلارعا ءسوز ەمەس شىعار, ايلىقتان ايلىققا ارەڭ جەتىپ وتىرعان شاڭىراقتاردى دا ويلاۋ كەرەك قوي. قازىر ەلىمىزدە ارناپ سالعان فۋتبول الاڭدارى بارشىلىق دەسەك تە, ولاردا كوبىنەسە بالالار ەمەس, ەرەسەكتەر جاعى بوس ۋاقىتىن وتكىزىپ جاتادى. ويلاپ قاراساڭىز, وسىنداي ۇساق-تۇيەك سەبەپتەر كوپ. سول شاعىن پروبلەمالار جينالىپ, شىنى كەرەك, قازاق فۋتبولىنىڭ كەلەشەگىن كومەسكىلەندىرىپ وتىر.

جوعارىدا بايانداعانىمىزداي, پرەمەر-ليگا كوماندالارى ەل چەمپيو­نا­تىنداعى ۇزىلىسكە كەتكەندە ەكى ءتۇرلى ۇستا­نىم وسىلايشا ءمۇيىز قاعىستىرىپ قالدى. مۇنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ فۋتبولعا ۇلكەن وزگەرىستەر مەن جان-جاقتى رەفور­ما­لاردىڭ قاجەت ەكەندىگىنەن حابار بەرىپ تۇرعانداي. ايتەۋىر, ءبىر ۇمىتكە ۇكى تاققان ءدۇبىردىڭ تاياپ كەلە جاتقانى سەزىلەدى. لايىم, قازاق فۋتبولىنىڭ قانىن تازارتىپ, قامىن جەيتىن قارەكەت بولسا دەيسىڭ!

قايرات ءابىلدا,
«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىك پەن تاريح

تاعزىم • كەشە