ينجەنەرلىك ورتالىقتىڭ جاڭاشىل باستامالارى

قازىرگى جوعارى تەحنولوگيالار زامانىندا ەكونوميكانىڭ قاي سا­لاسى بولماسىن كۇننەن-كۇنگە جەتىلىپ, باسەكەگە شىداۋ ءۇشىن جاڭا يننوۆاتسيالىق ۇردىستەردى ەنگىزۋى قاجەت. اسىرەسە, ەكونوميكانىڭ باستى قايراتى – مۇناي سالاسىن ەل يگىلىگىنە تولىق جاراتۋ جو­لىندا ءتيىمدى قادامدار مەن سترا­تەگيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسى­رۋمەن قاتار, جاڭا تەحنولوگيا­لاردى ەنگىزۋ جۇمىستارىنىڭ ات­قارىلۋى اسا ماڭىزدى. «قازمۇنايگاز» بارلاۋ ءوندى­رۋ» اق بۇل ورايدا اۋقىمدى ءىس اتقارىپ, شيراق قيمىلداۋدا. ولاي دەيتىنىمىز, وسىدان 3 جىل بۇرىن, 2008 جىلى اقتاۋ قا­لاسىندا «قازمۇنايگاز» بارلاۋ ءوندىرۋ» اق-تىڭ قۇرىلىمدىق بولىمشەسى رەتىندە ينجەنەرلىك ور­تالىق قۇرىلعان ەدى. بۇل ورتا­لىقتىڭ نەگىزگى قىزمەتى – ءون­دىرىستىك اكتيۆتەردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ. ورتالىق مۇناي ءوندىرۋ سالاسىنداعى اقپاراتتىق قام­تاماسىز ەتۋدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ, مۇنايدى جەر قويناۋىنان الۋ كوەففيتسيەنتىن كوبەيتۋ, ۇڭعىما­لاردىڭ قۇرىلىسى مەن ولاردى تولىق جوندەۋدەن وتكىزۋ جۇمىس­تا­ر­ىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ جانە ەڭبەك رەسۋرستارىن باسقارۋدى جەتىلدىرۋ سياقتى بىرنەشە باعىتتا جۇمىس ىستەيدى. بۇل ورتالىقتا كومپانيانىڭ بارلىق نىساندارىنان الىنعان اق­پارات شوعىرلانىپ, مۇناي ءون­دى­رۋدە اتقارىلىپ جاتقان بارلىق شارالاردىڭ وبەكتيۆتى اقپارات­تىق كەلبەتى قالىپتاسادى دەسە دە بولادى. بۇل ورتالىق بىرىنشىدەن, مۇنايدى بارلاۋ, زەرتتەۋ جانە گەولوگيالىق-تەحنيكالىق جۇمىس­تار سياقتى ۇڭعىمالار تۋرالى بارلىق اقپاراتتى جۇيەلەندىرۋگە كومەكتەسەدى. مۇنداي وندىرىستىك جۇيەلى اقپارات «قازمۇنايگاز» بار­لاۋ ءوندىرۋ» اق-تىڭ مۇناي وڭدەۋشى ءوندىرىس وشاقتارىنان باستاپ ورتالىق اپپاراتقا دەيىنگى بارلىق دەڭگەيدەگى بولىمشەلەرىنە اقپارات ءبىر مەزگىلدە قولجەتىمدى بولىپ, شەشىمدەر مەن ءىس-ارەكەت­تەردىڭ باسشىلىق تاراپىنان تەز قابىلدانۋىن قامتاماسىز ەتەدى. ەكىنشىدەن, بۇل ورتالىق ءۇش قىر­لى مودەل جاساۋ ارقىلى ال­عاشقى ەكسپلۋاتاتسيالىق ۇڭعىما­لار­دى ءتيىمدى جوسپارلاۋعا, جاڭا كەن ورنىن جوبالاۋعا, مۇناي ءوندىرۋدىڭ كوەففيتسيەنتىن ارتتىرۋ تەحنولوگيالارىن دۇرىس تاڭداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ايتالىق, گەو­لوگيالىق-گيدروديناميكالىق ۇلگى­لەر قولدانىلعان بىرقاتار مۇناي كەنىشتەرىندە وندىرىستىك كورسەتكىش­تەر جاقسارعان. وسى ورتالىقتىڭ زەرتتەۋ اقپاراتى نەگىزىندە كو­مىرسۋتەكتەردىڭ قوسىمشا قورلارى انىقتالىپ جاتادى. سونىڭ ار­قاسىندا, ماسەلەن, وزەن كەن ور­نىنىڭ مۇناي قورى بۇرىن بەلگىلەنگەن كولەمنەن 40%-عا ارتقان­دىعى بايقالىپ وتىر. ۇشىنشىدەن, ينجەنەرلىك ورتا­لىق­تىڭ ارقاسىندا ۇڭعىمالار قۇ­رىلىسىنىڭ ساپاسى مەن تيىمدىلىگى ارتادى. ۇڭعىمالاردىڭ قۇرىلىس­تىق جۇمىستارىنىڭ مەرزىمى بۇ­رىنعىعا قاراعاندا الدەقايدا قىس­قارىپ وتىر. ينجەنەرلىك ورتالىقتا ەڭبەك كۇ­شىن باسقارۋ ءىسىنىڭ ساپاسىن جاق­سارتۋ ماقساتىندا وندىرىستىك فيليالدار ءۇشىن نورماتيۆتىك ەڭبەك قۇ­جاتتارىن دايارلاۋ جۇمىستارى ات­قارىلادى. ول ءۇشىن ەڭبەك ۇدەرىس­تەرى زەرتتەلىپ, بەلگىلى ءبىر جۇمىس­تىڭ قانشا ۋاقىت ىستەلەتىنىن ءول­شەيتىن حرونومەتراج جۇرگىزىلەدى. سونىمەن قاتار, ەڭبەكتى ۇيىمداس­تىرۋدا قانداي دا ءبىر كەمشىلىكتەر بايقالسا, ورتالىق ەڭبەك قورلارىن ءتيىمدى پايدالانۋ جانە وڭتايلان­دى­رۋعا بايلانىستى ۇسىنىستار جاسايدى. ايتا كەتۋ كەرەك, «قازمۇناي­گاز» بارلاۋ ءوندىرۋ» اق-تىڭ 2008 جىلى اقتاۋ قالاسىندا قۇرىلعان ينجەنەرلىك ورتالىق – مۇناي ءون­دىرىسىنىڭ رەنتابەلدىلىگى مەن مۇ­ناي-بارلاۋ جۇمىسىن ۇيىمداستى­رۋدى جەتىلدىرۋگە, وندىرىستىك ەمەس شىعىنداردى ازايتۋعا, ەڭبەك قو­رىن ءتيىمدى پاي­دالانۋعا, ءوندىرىس بارىسىنداعى اق­پا­راتتىڭ جۇيەلى­لى­گىن ارتتىرۋ ماق­ساتىندا اۋقىم­دى جۇمىستار اتقا­رىپ كەلە جاتقان قازاقستانداعى بىردەن-ءبىر مالىمەت­تەر ورتالىعى. وسى­لايشا عىلىمي-پراكتيكالىق ءمالى­مەتتەردى ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارت­تىرۋعا جاراتقان مۇناي سالاسىندا بۇدان باسقا ورتالىق جوق. ءار كومپانيا قاي سالادا بولما­سىن ءوزىنىڭ تاپسىرماسىن وسىنداي يننوۆاتسيالىق ۇدەرىسىنە ەنگىزۋ ارقىلى جەتىلدىرىپ وتىرسا, ەل ەكو­نوميكاسىنا ءوز ۇلەسىن قوسارى ءسوزسىز. ءبىر عانا مۇناي كومپا­نياسىنىڭ وسىنداي جۇمىستارىن توعىستىراتىن وسى ماڭىزدى ورتا­لىقتىڭ جۇمىسىن ايتا وتىرىپ, قازىرگى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيا­لىق باعدارلاما اياسىندا اتقارىلا­تىن شارالاردىڭ ءبىر قىرىن عانا كورسەتىپ وتىرمىز. تەحنيكا مەن تەحنولوگيا زامانىندا باسەلەستىك وسى ۇردىستەرمەن ولشەنسە كەرەك. وسى ورايدا, «قازمۇنايگاز» بارلاۋ ءوندىرۋ» اق-تىڭ ينجەنەرلىك ورتالىعى وزگە كومپانيالارعا ۇلگى بولىپ وتىر دەپ ايتۋعا بولادى. پرەزيدەنتتىڭ جىل سايىنعى حا­لىققا جولداۋىندا جاڭا تەحنو­لوگيالاردى ەنگىزۋ جانە پايدالانۋ, يننوۆاتسيالىق ۇدەرىستەردى ءوندىرىس سالاسىنا ەندىرۋ قاجەتتىگى ايتى­لىپ كەلەدى. وسى تاپسىرمانى باسشىلىق­قا العان «قازمۇنايگاز» بارلاۋ ءوندىرۋ» اق-تىڭ ينجەنەرلىك ورتا­لى­عى ارقىلى مۇنايدى يگەرۋ سالا­سىنىڭ دامۋىنا سۇبەلى ۇلەسىن قوسىپ وتىر. ءابدىراحمان قىدىربەك.