كولەمى ءبىر بەتتىك قاعازداي عانا, ابدەن توزىعى جەتىپ, قوزعاعان سايىن ماتاسىنىڭ تالشىقتارى ۇگىتىلىپ ءتۇسىپ جاتقان, بۇركىتكە ۇقساس ەكى باستى ايداھار بەينەسى بەينەلەنگەن جىبەك ماتادان جاسالعان كونە جالاۋدى انارگۇل امىرقىزى الماتىداعى بىرقاتار بەلگىلى تاريحشىلارعا ارنايى كورسەتۋ ءۇشىن الىپ كەلگەن ەكەن. «مەنىڭ بالا كەزىمدە بۇل جالاۋدىڭ كولەمى ۇلكەن شارشى ورامالداي ەدى. ال اتام «ونىڭ كولەمى بۇرىن ەكى قۇلاشتاي ەدى» دەپ ايتىپ وتىراتىن. ەندى وزدەرىڭىز كورىپ وتىرعانداي, نەشە عاسىرلار بويى دۇرىس ساقتالماعان جالاۋدىڭ كولەمى كوز الدىمىزدا بىرتىندەپ كىشىرەيىپ, جوعالىپ بارادى», دەپ قىنجىلادى انارگۇل امىرقىزى.
ا.ءامىروۆانىڭ قولىندا سونىمەن قاتار, التىن وردا حاندىعى تۇسىندا مارتەبەسى جوعارى قولباسىلاردىڭ بىرىنە تيەسىلى بولعان جاۋىنگەر كيىمىمەن قاتار, ساربازدار تاعىناتىن, باعالى مەتالدان جاسالعان بەلبەۋ تۇيىندىگى, توت باسىپ, كىشىرەيە باستاعان قىلىش ءتارىزدى بىرقاتار جادىگەرلەر بار ەكەن. ابدەن توزىعى جەتىپ, شىرۋگە اينالعان ماقتادان تىگىلگەن ماتا بولشەكتەرىنەن يرەكتى ويۋ-ورنەكتەردى كورۋگە بولادى. ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ارحەولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى بەرگەن ساراپتاما قورىتىندىسىندا: «ايداھار بەينەسى بار جالاۋ مەن بۇركىت باستى تۇيىندىكتەر جوعارى مارتەبەلى جاۋىنگەرگە تيەسىلى بولۋى مۇمكىن. ايداھار بەينەسى موڭعولدارعا بيلىك سيمۆولى رەتىندە قىتايدان كەلگەن. جادىگەرلەردىڭ زيراتتان قازىلىپ الىنۋى مۇمكىن» دەلىنىپتى.
ارحەولوگ عالىم كارل بايپاقوۆ جالاۋ جايىنان حاباردار ەكەنىن ايتا كەلىپ: «بۇل التىن وردا حاندىعىنان قالعان جادىگەر بولۋى دا مۇمكىن, ويتكەنى ول ۋاقىتتارى تازا قىتاي جىبەگى ساپالى بولعان. بۇل جالاۋ مەن جاۋىنگەر كيىمى قاراپايىم ساربازعا ەمەس, قانداي دا ءبىر بەدەلدى قولباسىعا نەمەسە باتىرعا تيەسىلى بولعان سياقتى. قالاي بولعاندا دا, مۇنداي جادىگەرلەردى مۇلدەم قۇرىپ كەتپەي تۇرعاندا ءالى دە تولىق زەرتتەپ, تاريحشى-زەرتتەۋشىلەردىڭ نازارىنا ۇسىنۋ قاجەت», دەگەن پىكىرىن ءبىلدىردى.
وسى ۋاقىتقا دەيىن اتاسىنىڭ ءتاسىلى بويىنشا قارا تۇزعا وراپ ساقتاپ كەلگەن جالاۋدىڭ ءبىر جىل ىشىندە جىلدام توزىپ, كوز الدىندا عايىپ بولىپ بارا جاتقانىن ايتقان انارگۇل امىرقىزى ەل تاريحىنا جانى اشيتىن جادىگەردىڭ امان ساقتالىپ قالۋىنا سەپتىگىن تيگىزەر ازاماتتار تابىلىپ قالار دەگەن ءۇمىت جەتەگىندە ءجۇر.
ميرا بايبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
