قازاقستان • 23 تامىز, 2017

كەرەمەت مەكەن – كەندى ولكە

740 رەت
كورسەتىلدى
17 مين
وقۋ ءۇشىن

استانادا ءوتىپ جاتقان ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامان­داندىرىلعان كورمەسى اياسىندا الما-كەزەك ۇيىمداستى­رىلىپ وتىرعان وڭىرلەر مادەني كۇندەرىنىڭ كەزەگى پاۆلودارلىقتارعا دا كەلىپ جەتتى. وتكەن 18 تامىز كۇنى ورتالىق كوممۋنيكاتسيا-لار قىزمەتىنىڭ ءباسپاسوز زالىندا پاۆلودار وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى مەيرام بەگەنتاەۆ اتالمىش شاراعا بايلانىس-تى جۋرناليستەردىڭ باسىن قوسىپ, اتقارىلۋى ءتيىس مادەني-بۇقارالىق ءىس-شارانىڭ جوسپارىمەن تانىستىردى.

كەرەمەت مەكەن – كەندى ولكە

­­­­­­­

پاۆلودار وبلىسى – ەلىمىز­دىڭ سولتۇستىك-شىعىسىندا ورنا­لاس­قان قويناۋى كەنگە تولى, شە­جى­رە­سى شىرايلى, توپىراعى قۇ­نارلى مەكەن. بۇل ولكەدەن ۇل­تىمىزدىڭ نەبىر مارقاسقا ۇل-قىز­دارى شىققان. جالپاق جۇرتى ەر­تىستىڭ كەمەرىن جالداي قونىپ, بايان تاۋىنىڭ سۇلۋ سيپاتىن بو­يى­­نا سىڭىرگەن. 
سوڭعى جىلدارى وبلىس ەكونو­مي­­كاسىنىڭ ءوسۋ سەرپىنى ىلگەرىلەپ كەلەدى. تەك بيىلعى جىلدىڭ ال­عاش­قى توقسانىندا وڭىرلىك ءونىم­نىڭ كولەمى 491,5 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. بۇل وتكەن جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 105,6 پايىزدىق كورسەتكىشكە يە. ال, ءىجو مولشەرى جان باسىنا شاق­قاندا 649,7 مىڭ تەڭگە بولسا, قىسقا مەرزىمدى ەكونوميكالىق ينديكاتور وتكەن جىلمەن سا­لىس­تىرعاندا 106,2 پايىزعا كوتە­رىلگەن. 

ونەركاسىپ ونىمدەرىنىڭ كورسەت­كىشى جىلدىڭ العاشقى التى ايىندا 988,2 ملرد تەڭگەنى قۇراسا, كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبى 183,5 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمىن وندىرگەن. ونىڭ ىشىندە – كومىر ءوندىرۋ كولەمى 37,0 ملن تونناعا جەتىپ, وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ءونىم كولەمى 636,4 ملرد تەڭگەنى قۇراپتى. 

سول سياقتى ەلەكترمەن جاب­دىق­­تاۋ, گاز, بۋ بەرۋ جانە اۋانى باپتاۋ سالاسى بويىنشا ءوندىرىس كو­لەمى 161,4 ملرد تەڭگەگە يەك ارتسا, وبلىسقا تيەسىلى ەلەكتر ستانسالارى ساعاتىنا 23,0 ملرد كۆت ەنەرگيا ءوندىرىپ, جىلۋ ەنەرگياسىن ءوندىرۋ ءىسى 8174,2 مىڭ گكالدىق ناتيجەگە جەتكەن. 

يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ مەملەكەتتىك باعدارلا­ما­سى­نىڭ ەكىنشى بەس جىلدىعى شەڭبە­رىندە وبلىس كولەمىندە يندۋس-تريالاندىرۋ جانە كاسىپكەرلىكتى قولداۋ كارتالارى بويىنشا 1,1 ترلن تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, 35 جوبا ىسكە اسىرىلىپ جا­تىر. ناتيجەسىندە جاڭادان 8377 جۇمىس ورنى اشىلادى دەپ كۇتى­لۋدە. باعدارلامانى ءىشىنارا تال­داپ, تارقاتار بولساق ينۆەس­تيتسيا كولەمى: ءۇشىنشى جوبا شەڭبەرىندە 637,5 ملرد تەڭگە, 32-ءشى جوبا «پاۆلودار وبلىسىنىڭ كاسىپكەرلىگىن قولداۋ» كارتاسى بويىنشا 470,6 ملرد تەڭگەگە جەتىپ, وتكەن جىلى 11 جوبا ىسكە قوسىلىپتى. الداعى 2017-2024 جىلدارى 655,4 ملرد تەڭگە مول­شەرىندە ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, 24 جوبانى ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. 

ەل ەكونوميكاسىنىڭ تاعى ءبىر تەتىگى قۇرىلىس سالاسى دا دامۋ ۇس­تىندە. بيىلدىڭ العاشقى التى ايىندا جۇرگىزىلگەن قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى 77,0 ملرد تەڭگەنى قۇراپ, وبلىس بويىنشا بارلىعى 108,7 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلگەن. 

سول سياقتى ءوڭىر ەكونوميكاسى­نا ينۆەستيتسيا تارتۋ ءىسى دە ويدا­عىداي. 2017 جىلدىڭ قاڭ­تار-شىل­دە ايلارى ارالىعىندا وبلىس ەكو­نوميكاسىنا 178,6 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, سىرتقى ساۋدا اينالىمىنىڭ كو­لە­مى وتكەن قاڭتار-مامىر ايلارىندا 1115,2 ملن اقش دوللارىن قۇراپ وتىر. سونىڭ ىشىندە ەكس­پورت – 684,5 ملن اقش دوللارىنا, يمپورت – 430,7 ملن اقش دوللارىنا جەتىپتى. ساۋدا با­­لانسى­نىڭ سالدوسى 253,7 ملن اقش دوللارى شاماسىندا.

شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ وتكەن جىلدىڭ ءدال وسى كە­زەڭى­مەن سالىستىرعاندا 6,2 پايىز­عا ءوسىپ, 41,5 مىڭ بىرلىك­كە جەتكەن. تەك وسى جىلى «بيز­نەس­تىڭ جول كارتاسى – 2020» بيز­نەس­تى قولداۋ مەن دامىتۋدىڭ بىرىڭ­­عاي باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا 4,1 ملرد تەڭگە بولىن­گەن. «مونوقالالار مەن اۋىل كاسىپكەرلەرىنىڭ جاڭا بيزنەس باس­تا­مالارىن قولداۋ» باعدارلا­ماسى شەڭبەرىندە 705 جوبا ماقۇلدانىپ, وعان 21,6 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. ەكىنىشى با­عىت – «ەكونوميكانىڭ باسىم سەكتورلارى مەن وڭدەۋشى ونەر­كاسىپ سالالارى قىزمەتىن جۇزە­گە اسىراتىن كاسىپكەرلەردى قولداۋ» شەڭبەرىندە 883 جوبا ماقۇلدانىپ, وعان 99,1 ملرد تەڭگە كولەمىندە قارجى ويلاستىرىلۋدا ەكەن. 

كولىك جانە بايلانىس قىز­مەتى­نە كەلەر بولساق: 2017 جىل­دىڭ قاڭتار-شىلدە ايلارىندا كولىك­پەن جۇك تاسىمالداۋ كولەمى (تەمىرجولدى ەسەپكە الماعاندا) 72,4 ملن تونناعا جەتىپ, جولاۋشىلار تاسىمالىنىڭ اينالىمى 6,2 پايىزعا ارتقان. وبلىس اۆتوجولدارىن جوندەۋگە جانە كۇتىپ-ۇستاۋعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردەن 9797,9 ملن تەڭگە بولىنگەن. ال بايلانىس قىزمەتىنەن تۇسكەن كىرىس 7,6 ملرد تەڭگەگە جەتسە, بول­شەك ساۋدا اينالىمى 177,5 ملرد تەڭگەنىڭ توڭىرەگىنە تۇراقتاعان. 

اعىمداعى جىلدىڭ 1 تامى­زىن­­داعى جاعداي بويىنشا مەملە­كەت­تىك بيۋدجەتكە 125,3 ملرد تەڭگە سالىقتار مەن باسقا دا مىن­­­دەت­­تى تولەمدەر تۇسكەن ەكەن. بۇل كور­سەتكىش وتكەن جىلداعى وسى كە­زەڭ جوسپارىنا قاراعاندا 105,9 پايىزدىق باسىمدىققا يە. جوعارىداعى سالىقتار مەن مىندەتتى تولەمدەردىڭ 63,3 ملرد تەڭگەسى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە, 60,0 ملرد تەڭگەسى جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە اۋدارىلىپ وتىر.

 * * *

وبلىس كۇندەرىنىڭ اياسىندا قولعا الىنعان اۋقىمدى شارا­نىڭ ءبىرى – ەلوردالىقتار ءۇشىن ارزان­داتىلعان باعاعا اۋىلشارۋا­شىلىق ونىمدەرىن ساۋدالاۋ ءىسى. بۇل ءۇردىس بۇعان دەيىن دە كوپتەگەن وبلىستار تاراپىنان جالعاسىن تاپقان بولاتىن. 

كەرەكۋ ءوڭىرىنىڭ باسقا ولكە­لەر­دەن ارتىقشىلىعى, مۇندا اۋىر ءوندىرىس ورىندارىمەن قاتار, اۋىلشارۋاشىلىق سالاسى دا جاق­­سى دامىعان. جىل باسىنان بەرگى التى ايدا وبلىستىڭ اۋىل­شارۋاشىلىق جالپى ءونىم كولەمى 59,7 ملرد تەڭگەگە جەتكەن. 

وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلى­عى باسقارماسىنىڭ باسشىسى وراز دۇزدەنباەۆ مىرزا: ء«دال قازىر 0,43 مىڭ گەكتار اۋماقتىڭ كارتوبىن جيناپ, 1101,3 مىڭ گەكتار شابىندىقتىڭ ءشوبىن شاۋىپ, ودان 596,3 مىڭ توننا پىشەن, 36,6 مىڭ توننا پىشەندەمە دايىنداپ ۇلگەردىك. ويتكەنى, بىزدە 61,1 مىڭ باس جىلقى, 453,8 مىڭ باس ءىرى قارا, 582 مىڭ باس قوي, 81 مىڭ باس ەشكى ت ۇلىگى بار», دەيدى. 

ەلورداداعى اۋىل شارۋاشىلى­عى جارمەڭكەسىنە رەسپۋبليكاعا تا­نى­مال ءونىم وندىرۋشىلەر – «رۋ­بيكوم» جشس, «جانا روسا» اق, «كەممي» جشس, «اقجار - ءوندىرىس» جشس, «رەگتايم» شق, «كرەندەل» جشس, «زەرنو­گراد» جشس, «گاليتسكوە» جشس, «شارباقتى قۇس» جشس, «پوبە­دا» جشس, «اقتوعاي اگرو» جشس, «بايەت ي ك» جشس سياقتى كاسىپ­ورىندار وزدەرى وندىرگەن تاۋارلارىن الىپ كەلىپتى. 

مۇندا جالپى سوماسى 150 ملن تەڭگەدەن استام 435 توننا كو­­لە­­­مىندە ونىمدەر جەتكىزىلگەن. ونىڭ ىشىندە 45 توننا ەت جانە ەت ونىم­­دەرى, 200 توننا كارتوپ, 90 توننا كوكونىس, 100 توننا باسقا دا اۋىل­شارۋاشىلىق ونىمدەرى اكەلىنگەن. 

ساتىلىمداعى تاۋار قۇنى اس­­تا­نا نارىعىنداعى ورتاشا باعا­لار­دان دا تومەن. مىسالى, سيىر ەتىنىڭ كيلوسى – 1250 تەڭگە, جىل­قى ەتى – 1500 تەڭگە, قوي ەتى – 1150 تەڭگە, قۇس ەتى – 600 تەڭگە بول­سا, سارى مايدىڭ كيلوسى – 950 تەڭ­گە, جۇمىرتقانىڭ 10 داناسى – 170 تەڭگە, ماكارون ونىمدەرىنىڭ 1 كيلوسى 140 تەڭگە, وسىمدىك مايى­نىڭ 1 ءليترى 380 تەڭگە, ال كار­توپتىڭ كيلوسى – 80 تەڭگەدەن, ءسا­بىز, قىزىلشا – 100 تەڭگەدەن, ورام­جاپىراق 50 تەڭگەدەن ساتىلدى.
 
* * *

كەرەكۋ ءوڭىرى قاشاننان سال-سەرىلەر مەن اقىن-جىرشىلار ەلى. اتاق­تى ءانشى-سازگەر ەستاي بەر­كىم­باي ۇلى, جاياۋ مۇسا, مايرا ۋاليقىزى, اقىن-جىرشى يسا بايزاقوۆ, سۇلتانماحمۇت تور­ايعىروۆ دەپ كەتە بەرەدى. وسى دۇل­دۇلدەردىڭ ءىزىن جالعاپ ولكەنىڭ ونەرى دە وركەندەپ كەلە جاتىر. قازىرگى تاڭدا وبلىس كولەمىندە 547 مادەنيەت مەكەمەسى, سونىڭ ىشىندە: 279 كىتاپحانا, 237 كلۋب, 17 جىلجىمالى مادەني كەشەن, 10 مۇراجاي, 2 تەاتر جانە وبلىستىق فيلارمونيا جۇمىس ىستەپ تۇر. 

«ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقا­لا­سىندا ايتىلعان «تۋعان جەر» باعدارلاماسى اياسىندا ۇلت­تىق سالت-داستۇرلەرىمىزدى, ءتىلى­مىزدى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى ىس­كە اسىرىلۋدا. جىل سايىن تىل­دىك مادەني-تۋريستىك كلاستەر رەتىندە ۇيىمداستىرىلىپ كەلە جاتقان ء«تىل كەرۋەنى» بيىل دا ءوز جالعاسىن تابۋدا», دەيدى وب­لىس­تىق مادەنيەت, ارحيۆ جانە قۇجات­تاما باسقارماسىنىڭ باسشىسى گۇل­زيرا ءباشىروۆا حانىم.
مادەني شارا بارىسىندا كە­رە­كۋ­لىك اعايىندار «ەتنواۋىل» ۇلت­تىق-مادەني كەشەنىندە «ەر­تىس – قيماقتار وزەنى» اتتى كور­مە ۇيىمداستىردى. مۇنداعى جادىگەرلەردىڭ دەنى قيماق قاعا­نا­تى جايلى سىر شەرتەتىن دۇنيە­لەر ەكەن. قيماق قاعاناتى – شى­عىس جانە ورتالىق قازاقستان جەرىن­دە ءىح عاسىردىڭ اياعى مەن ءحى عاسىردىڭ باسىندا ءومىر سۇرگەن مەملەكەت. ۇلىستىڭ ورتا­لىعى ەرتىستىڭ ورتا الابىندا بولعان­دىقتان, پاۆلودارلىقتار سول ۇلىستىڭ مۇراگەرى دەيتىن قۇر­مەتتى مارتەبەگە يە.

كورمەگە پوتانين اتىنداعى پاۆ­لودار وبلىستىق تاريحي-ولكە­تانۋ مۋزەيى وبلىس اۋماعىندا جۇر­گى­زىلگەن ارحەولوگيالىق قازبا جۇ­مىستارى كەزىندە تابىلعان ارتي­فاكتىلەردى اكەلىپتى. ولار­دىڭ اراسىندا 2001 جىلى پاۆ­لودار وبلىسى ماي اۋدانى «قى­زىل ەڭبەك» اۋىلى ماڭىندا جۇر­گى­زىلگەن قازبا كەزىندە تابىل­عان قيماق جاۋىنگەرىنىڭ تەمىر ساۋى­تىنىڭ قالدىقتارى, 1959 جىلى اقتوعاي اۋدانى «25 وكتيابر» اۋىلى ماڭىنا جۇرگى­زىلگەن قازبا جۇمىستارىندا تابىلعان قيماق حانزاداسىنىڭ اق كۇمىستەن قاڭىلتىرلاپ جاسالعان مۇراعىن (باس كيىمىن) كوردىك. مۇراقتان باسقا كۇمىس اينانىڭ سىرتقى قورعانىس-قابى جانە كور-كەشەندە بىرگە كومىلگەن جىل­قىلاردىڭ كۇمىس ابزەلدەرى دە سورەدەن ورىن الىپتى. 

ءتورت-بەس جىلدىڭ الدىندا ەكى­باستۇز اۋدانى جەرىنەن تا­بىلعان قيماق داۋىرىنە ءتان باس سۇيەككە ماسكەۋدە ان­تروپو­لوگيالىق زەرتتەۋلەر جۇر­گىزىلىپ, ونى قالپىنا كەلتىر­گەن ەدى. وسى «قيماق جاۋىنگەرىنىڭ» ءمۇسىن-بەينەسى جانە 1980 جىلداردىڭ باسىندا جەلەزينكا اۋدانىنان تابىلعان قولا قازان, VII-VIII عاسىرعا ءتان سكيف-سارمات ءداۋىرىنىڭ سۇيەكتەن جاسالعان مۇ­را­سى − ۇزەڭگى مەن تاراقتى كوزىمىز شالدى. 

سونىمەن قاتار, پاۆلودار قالاسىندا ورنالاسقان بۇقار جىراۋ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر مۋزەيى دە ولكەگە تانىمال تاريحي تۇلعالارعا قاتىستى ەكسپوناتتاردان كورمە اكەلىپتى. مۇندا ءدىندار-شايىر ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەەۆتىڭ ءوزى قولدانعان بويتۇمارى مەن ماشەكەڭنىڭ اكەسىنەن قالعان كوك قۇراننىڭ مۇقاباسى, ەستايدىڭ «يۋران-اي» ءانىن زەرتتەۋشى بوريس ەرزاكوۆيچ قاعاز بەتىنە تۇسىرگەن نۇسقاسى, مايرا ۋاليقىزىنىڭ ەرتەرەكتە نوتاعا تۇسكەن ءانى, الاش ارداگەرى جۇسىپبەك ايماۋىتوۆتىڭ قالتا ساعاتى مەن قولدانعان سىزعىشى ارىستىڭ بۇگىنگە جەتكەن كوزىن­دەي ىستىق تارتسا, اقىن يسا باي­زاقوۆتىڭ «التاي ەرتەگىلەرى» اتتى تۋىندىسىنىڭ قولجازباسى مەن اقىننىڭ ءوزى پايدالانعان كۇمىس شاينەك, قازاقستاننىڭ حالىق جازۋ­­شىسى ديحان ءابىلوۆتىڭ اسكە­ري پلانشەتى مەن ماراپاتتىق ور­دەن-مەدالدارىنىڭ لەنتاسى, اقىن, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋ­رەاتى قاليجان بەكحوجين قول­دانعان ءمارمار ىدىستاردى كورىپ, كوزايىم بولدىق. 

مەرەكە اياسىندا وتكەن كەلە­سى شارا – كوركەم تۋىندىلار مەن قولونەرشىلەر كورمەسى. سو­لاردىڭ ءبىرى – «حان شاتىر» ساۋ­دا ورتالىعىنىڭ قاسىنداعى كوشپەندىلەر قالاشىعىندا وت­كەن «داۋىرلەرمەن ۇشتاسقان تۋ­عان جەر» اتتى فوتوسۋرەتتەر كورمەسى. بارلىعى 35 تۋىن­دى قويىلعان. بۇلار اكەلى-بالالى فوتوسۋرەتشىلەر  – الەك­ساندر جانە دميتري پارحو­مەن­كولاردىڭ جۇمىستارى. سۋ­رەت­­تەردە تەك قازاق ۇلتىنا ءتان نا­قىشتار بار. اتاپ ايتقاندا, 1980 جىلدارى باياناۋىلدا وتكەن رەسپۋبليكالىق اۋىلشا­رۋاشىلىق جارمەڭكەسى كەزىن­دە تۇسىرىلگەن: «بايگە», «قازاق­شا كۇرەس», «التىباقان» جانە سوڭ­عى جىلدار تۋىندىسى «تو­قىماشى», «كەستەشى», «انا­لار», «بۇركىتشى», «شاشۋ», ت.ب. تاقىرىپتىق سۋرەتتەر قويى­لىپ­تى. 

بۇدان باسقا ەلوردانىڭ سول جاعالاۋىنداعى «Nas Sanat» ونەر گالەرەياسىندا «حالىق رۋحىنىڭ جەر­ۇيىعى» اتتى وبلىستىق كور­كەمسۋرەت مۋزەي قورىنان اكە­لىن­گەن سۋرەتتەر كورسەتىلىمى ءوت­­تى. بۇل جۇمىستاردىڭ دەنى 1960-­80 جىلدارى سالىنعان كور­كەم تۋىندىلار. تاقىرىپتىق ماز­مۇ­نى دا ءارتۇرلى. كارتينا اۆ­تورلارى – الەكساندر بابينا, كاكەن تەمىرعاليەۆ, ميحايل كالماگوروۆ, وسەرباي شۋرانوۆ, ءانۋار يگەمباەۆ, تۇرار تولەەۆ, زۋرا اسىلعازينا, ت.ب. بارلىعى 60 تۋىندى كورمە تورىنە ىلىنسە, وسىلاردىڭ 10-ى ءمۇسىن, 20-ى گرا­فيكا. 

ال, «ەتنواۋىل» قالاشىعىندا ۇيىمداستىرىلعان قولونەرشىلەر كورمەسىن ەكىباستۇزدىق ەسىمى ەلگە ايگىلى شەبەر زىليحا تولەگەنوۆا اپامىز باستاپ كەلگەن ەكەن. جاسى سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە يەك ارتقان قارت انانىڭ قولىنان شىققان ويۋلى جابدىقتار مەن سىرمالى كورپە-كىلەمشەلەر كونەنىڭ كوزىندەي ىستىق. اپامىزدىڭ جولىن جالعاستىرىپ كەستەلەۋ ونەرىن ورگە سۇيرەۋشى قىز-كەلىنشەكتەر ءلاززات ءانىش پەن گۇلنار سارتىمبەكوۆا جۇقا كيىز, جۇمساق ماقپال, تۇكتى ءپ ۇلىش, شي بارقىتقا جىبەك جىپپەن كەس-تەلەي ويۋ-ورنەك سالىپ, وزىندىك قولتاڭبالارىمەن ەرەكشەلەنسە, ابستراكتىلى كارتينا سالۋمەن تانىلعان جاس دارىن, 2016 جىلى ءابۋ-دابيدە وتكەن حالىقارالىق فەستيۆالدىڭ قاتىسۋشىسى التىن اتەەۆانىڭ «ونەرمەن ەمدەۋ», «جىبەك جولى», «عاسىرلار سىرى» جانە ت.ب. جۇمىستارى جاڭا ءداۋىر سۇرانىسىنا ءتان كوركەم دۇنيە ەكەنى انىق. 

اعاشتان ويۋ ويىپ, ءتۇيىن تۇيە­تىن التىن قولدى ازامات­تار­دىڭ اي­لاپ-اپتالاپ جاساعان ءساندى بۇ­يىمدارى – سامىرسىن استاۋ, اعاش كەسە مەن ءبۇ­تىن قاراعايدى ۇڭ­گي شاۋىپ, ءسان­دى ورنەكپەن با­دىزدەگەن ساز اسپاپتارىنىڭ (دومبىرا, قوبىز, ت.ب.) قابى شىن شەبەردىڭ شىنايى ەڭبەگى ىس­پەتتەس.
«اعاشتان اسپاپ ءھام باسقا دا بۇيىمدار جاساۋ ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاسىپ كەلە جاتقان ءتول ونەرىمىز», دەيدى قارت شەبەر, بايىرعى تەمىرجولشى قۋاندىق بايازيت مىرزا. بۇگىندە بۇل ىسپەن بالاسى ەرنار ەكەۋى اينالىسىپ ءجۇر. جەكە شەبەرحانالارى دا بار. سول سياقتى اعاشتان كادەسىي جاساۋمەن تانىمال قايىر راحىمجانوۆ پەن بولات نۇرىشەۆتىڭ ەڭبەگى − ءدۇمدى با­سىن كۇمىستەگەن قولتوقپاق, بىل­عارى تورسىق, الاقانداي اعاش سان­دىقشالار راسىندا ءساندى.

وتە قىمبات تۇراتىن تابيعي ءھام وڭدەلگەن اسىل بۇيىمدار – ءىن­جۋ, گەماتيت, اممانيت, كوك مون­شاق, اقىق تاس, رودونيتتەردى بىل­عارى بۇيىمعا شەكىتە جاپسىرىپ ساندىك كادەسىي جاساۋشى ۆيكتوريا سۇلتانوۆا مەن ولگا لو­ۆينانىڭ ەپتىلىگىنە ەرىك­سىز باس شاي­قادىق. كورمەنىڭ اجا­رىن اشىپ تۇرعان تاعى ءبىر دۇ­نيە – بايىر­عى كوشپەندىلەردىڭ قا­رۋ-جاراق تۇرلەرىن جاسايتىن ۇس­تا­لاردىڭ بۇيىمى. سايد ساعىن­دىقوۆ ءوز قولىمەن – قوزى­جاۋى­رىن, كوبەبۇزار, ءۇش قىرلى, دوعال جەبە, ايىر جەبە, ت.ب. تۇر­لەرىن جا­ساپ اكەلسە, ماقسۇتبەك كوپ­جا­ساروۆتىڭ قولىنان شىققان جىل­قى جابدىقتارى دا جامان ەمەس. 
سونىمەن قاتار, ج. ايما­ۋى­توۆ اتىنداعى وبلىستىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترى ق. ءجۇنىسوۆتىڭ «عاشىقتار حيكايا­سى» اتتى ليريكالىق كومەديا­سىن قويسا, چەحوۆ اتىنداعى وبلىستىق ورىس دراما تەاترى ب.سولوگۋبتىڭ پوۆەسى بويىنشا «بەدا وت نەجنوگو سەردتسا» سپەكتاكلىن ساحنالادى.

* * *

مادەني كۇندەر بارىسىندا «قا­زانات» يپپودرومىندا اۋ­دارىسپاق, تەڭگە الۋ, كوكپار, توعىز­قۇمالاق, جامبى اتۋ, تاس كوتەرۋ سىندى ۇلتتىق سپورت تۇرلەرى بويىنشا قىزىقتى شارالار ءوتىپ, كوپشىلىك بۇركىت جانە اڭشى تازىلاردى تاماشا­لادى. بۇل جولعى تويدىڭ باس­تى ەرەكشەلىگى – قازاقشا كۇرەس 23 جاسقا دەيىنگى بالۋاندار ارا­سىندا ءوتىپ, باس جۇلدەگە يە بول­عان ماڭعىستاۋلىق بال­ۋان نۇرداۋلەت جارىلعاپوۆ باس­كە قويىلعان جەڭىل كولىكتى تاقىمدادى. سونىمەن قاتار, ساپاركەلدى ابدىراشەۆ باستاعان مارافونشىلار پاۆلودار – استانا اراسىنداعى 450 شاقى­رىم­دى جاياۋ جۇگىرىپ ءوتىپ, 20 تامىز كۇنى تۇسكى ساعات 12.00-دە «ەتنواۋىلعا» جەتتى.

بەكەن قايرات ۇلى, 
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان ومار, 

«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار