قازاقستان • 22 تامىز, 2017

كونە جادىگەرلەر كومبەسى

9694 رەت
كورسەتىلدى
16 مين
وقۋ ءۇشىن

مەملەكەت باسشىسى «بولاشاققا باع­دار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىندا «ءبىز قاي­تا تۇلەۋدىڭ ايىرىقشا ماڭىزدى ەكى پرو­تسەسىن – ساياسي رەفورما مەن ەكو­نو­مي­كالىق جاڭعىرۋدى قولعا الدىق. ءبىز­دىڭ ماقساتىمىز ايقىن, ول الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋ» دە­گەن بولاتىن.

كونە جادىگەرلەر كومبەسى

ارينە, وتىز ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋ دە­­گەن تەك ەكونوميكالىق كور­سەت­كىش­تەر­دىڭ مىقتىلىعىنان بولمايدى. الەم­دە بايلىعى باسىنان اسىپ, «سەن جە, مەن جە» بولىپ, اۋىزىنان اق ماي اق­تا­رىلىپ وتىرعان مەملەكەتتەر بار. بى­راق, كوپشىلىگى بايلىق قۋالايمىز دەپ ءجۇرىپ ءوز ۇلتىنىڭ بولمىس ءبىتىمىن, بەت پەر­دە­سىن مۇلدە جوعالتىپ, رۋحاني قۇن­دى­لىق­تارىن باعالاي بىلمەگەندىكتەن ىشتەي ازىپ توزۋدىڭ الدىندا تۇر. ۇلتتىق يدە­ال, ادامگەرشىلىك ازعىنداعان بۇل ەلدەر­دە جيى­ركەنىشتى ارەكەتتەرگە بارىپ جات­قان­دى­عىن الەۋمەتتىك جەلىنى اقتارىپ قال­سا­ڭىز ء«بىز وسىندايمىز» دەپ الدىمىزدان شىعا كەلەدى.
الدىندا قوجا احمەت ياساۋي مەن ابىز ابايى بار قازاق قوعامى بۇل ىن­دەتتەن ساۋ بولعانىمەن جامان داعدى, ەرسى ارەكەت, حارام ادەت تەز جۇققىش كە­لەدى. سوندىقتان, ەلباسىنىڭ «ەگەر جاڭ­عى­رۋ ەلدىڭ ۇلتتىق-رۋحاني تامىرىنان ءنار الماسا, ول اداسۋعا باستايدى» دەگەن ويى قازاقستاننىڭ ەرتەڭىنە الاڭداعان ءار­بىر ازاماتتىڭ كوكەيىندە بولۋى كەرەك.

ء«بىز ءححى عاسىردىڭ جاھاندىق كارتا­سىن­­دا ەشكىمگە ۇقسامايتىن, دەربەس ورنى بار ۇلت بولامىز دەسەك, «جاھانداعى زاماناۋي قازاقستاندىق مادەنيەت» جوباسىن ىسكە اسىرۋعا ءتيىسپىز. الەم ءبىزدى قارا ال­تىنمەن نەمەسە سىرتقى ساياساتتاعى ءىرى باس­تامالارىمىزبەن عانا ەمەس, ما­دەني جە­تىستىكتەرىمىزبەن دە تانۋى كەرەك» دەگەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ ما­قا­لا­سىن­داعى كوتەرىلگەن تاپسىرمالاردى ۇلىس­تىڭ ۇيىتقىسى سانالاتىن وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى ويداعىداي ورىنداپ كەلەدى. وبلىس باسشىسى جانسەيىت تۇي­مە­باەۆ ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنا ساي­كەس جاسالۋعا ءتيىس جۇمىستاردى جۇيە­لەپ, اتقارىلۋى قاجەت  ۋاقىتىن بەل­گى­لە­گەن بولاتىن.

ءبىز ءوز تاراپىمىزدان مەملەكەت باسشىسى تاپسىرعان جۇمىستاردىڭ وبلىس­تا قالاي ورىندالىپ جاتقاندىعىن ساراپتاپ كوردىك. الدىن الا وزىپ ايتساق, كوڭىل توعايتار ءىس بار. ماسەلەن, «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ قوعامنىڭ ساناسىن جەتىلدىرۋدىڭ 6 باعىتىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا وبلىستا 428 ءتۇرلى جوس­پارلى ءىس-شارالار جۇرگىزىلدى. 95 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.

التى ارنايى باعىتتى تالدار بولساق, «قازاق ءالىپبيىنىڭ لاتىن قارپىنە كوشۋى», «جا­ڭا گۋمانيتارلىق ءبىلىم. قازاق تى­لىن­دەگى 100 جاڭا وقۋلىق», «تۋعان جەر», «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرى», «قازاق­ستانداعى 100 جاڭا ەسىم», «قازىرگى زا­مان­عى قازاقستاندىق مادەنيەت جاھاندىق الەمدە» بولىپ بولىنەدى.
جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا 2022 جىل­عا دەيىن بيۋدجەتتەن 16,2 ملرد تەڭ­گەنى ءبولۋ جوسپارلانىپ وتىر. مەم­لە­كەتتىك بيۋدجەت قورىنان باسقا دە­مەۋ­شى­ل­ەردىڭ دە كومەگى بار. ءتۇرلى مەم­لە­كەتتىك لاۋ­ازىمداردا, كاسىپكەرلەر, مادەنيەت جا­نە ونەر قايراتكەرلەرى بولىپ جۇمىس ىس­تەيتىن وبلىستىڭ اتاقتى تۋمالارىنىڭ قا­تىسۋىمەن «تۋعان جەردى تۇلەتۋ – پەر­زەنت­تىك پارىز» اتتى ءىس-شارانى وتكىزىپ, ونىڭ بارىسىندا 296 وڭىرلىك جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا 3,9 ملرد تەڭگەنى ءبولۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى.

وبلىستا وڭىرلىك جوبالىق كەڭسە جا­نە ساراپتامالىق كەڭەس قۇرىلعان. جو­با­ل­ىق كەڭسە قۇرامىنان 5 مەملەكەتتىك ور­گاننىڭ جانە مەملەكەتتىك مەكەمەنىڭ قىز­مەتكەرى شىعارىلىپ, ولاردىڭ ورنى­نا تاۋەلسىز ساراپشىلار, عالىمدار ۇكى­مەتتىك ەمەس ۇيىمدار مەن ينستيتۋتتا­ر­­­-
دا جۇمىس اتقارىپ جۇرگەن ماماندار ەن­گىزىلدى. 

مەملەكەت باسشىسىنىڭ قويعان مىن­دەت­تەر مەن تاپسىرمالاردى جۇزەگە اسىرۋ ايا­سىندا ءوڭىردى ەرەكشەلەيتىن ەكى جوبا جۇمىس جاساپ جاتىر. 
ولاردىڭ ءبىرىنشىسى: «تۇركىستان – تۇر­كى الەمىنىڭ مادەني استاناسى» جوباسى. 

اعىمداعى جىلدىڭ باسىندا تۇركىس­تان – تۇركى الەمىنىڭ مادەني استاناسى بو­لىپ رەسمي تۇردە جاريالاندى.

وسىعان بايلانىستى, جوبانى سال­تا­ناتتى اشۋ بارىسىندا 22 تۇركى تىل­دەس ەلدىڭ وكىلدەرى 35 كيىز ۇيدەن جاسالعان ەتنواۋىلدا قازاق حالقىنىڭ سالت-داستۇرلەرىمەن, مادەنيەتىمەن تانىس­تىرىلدى. «ناۋرىزناما» ءىس-شا­را­سى اياسىندا ەسىم حان اتىنداعى ور­تالىق الاڭدا تۇركى حالىقتارىنىڭ ما­دەنيەتى مەن داستۇرلەرىنىڭ تەاترلىق كو­رىنىسى ءوتتى. تۇركىتىلدەس ەلدەردىڭ تۋروپەراتورلارىنىڭ, بلوگەرلەرى مەن باق وكىلدەرىنىڭ پرەسس-تۋرلارى ۇيىم­داس­تىرىلدى. تۇركى الەمىنىڭ «التىن سا­قا» اتتى انيماتسيالىق فيلمدەرىنىڭ فەس­تيۆالى ءوتتى. 2017 جىلعى ءساۋىر ايىندا تۇركسوي فوتوسۋرەتشىلەرىنىڭ XIV جانە سۋرەتشىلەرىنىڭ حح كەزدەسۋى ءوتتى, ولاردىڭ ناتيجەسى بويىنشا شى­عار­ماشىلىق ەڭبەكتەردىڭ كورمەلەرى ۇيىمداستىرىلدى. تۇركى الەمى ەلدەرىنىڭ وكىلدەرىنىڭ حا­لىقارالىق مەديافورۋمى كەڭ تالقىعا سا­لىنعان وقيعا بولدى.

اتالعان جوبا قوعامدىق سانانى جاڭ­عىرتۋ جونىندە ماڭىزدى ءرول اتقا­را­دى. سەبەبى قويىلعان ماقساتتاردىڭ سا­لىس­ت­ىرمالى تالداۋىن الەمدىك ۇردىستەر مەن ترەندتەردىڭ دەڭگەيىنە كە­ڭەيتەدى.

اعىمداعى جىلدىڭ اياعىنا دەيىن 42 ءتۇرلى شارالاردى وتكىزۋ جوسپارلانۋدا. ولاردىڭ كونتەنتى جانە ەرەكشەلىگى وڭتۇستىكقازاقستاندىقتاردىڭ تۇركى جانە باسقا الەمنىڭ ەلدەرى مەن حالىقتارىنا قو­عامدىق سانانى جەتىلدىرۋدىڭ قازاق­ستان­دىق تاجىريبەسىنىڭ ناتيجەلەرىن سا­لىس­تىرۋعا جانە ەكستراپولياتسيالاۋعا مۇم­كىندىگى بولادى.

ەكىنشى ماڭىزدى جوبا بۇل وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ كرەاتيۆتى كينو جو­بالارىنىڭ تسيكلى.
وبلىستىڭ ماڭىزدى قاسيەتتى ورىندارى مەن ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەرى تۋرالى كينوفيلمدەردى جاساۋ بويىنشا دەرەكتى, كوركەم جانە انيماتسيالىق ءۇش باعىتتا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. 

بۇگىندە وڭتۇستىك قازاقستان وبلى­سى­نىڭ 8 ورتاعاسىرلىق ەسكەرتكىشتەرى تۋ­رالى دەرەكتى فيلمدەر ءتۇسىرىلىپ جاتىر. ولار ساۋران, تۇركىستان, سيداك, قاراس­پان, جۋانتوبە, كۇلتوبە ەسكى قا­لا­شىقتارى, وتىرار جازيراسىنىڭ ەس­كەر­ت­كىشتەرى, ءبورجار قورعانى.

اعىمداعى جىلدىڭ اياعىندا شىم­كەنت­تە «ەجەلگى جەتىگەن قۇپيالارى» ات­ت­ى 13 سەريالىق تاريحي-تانىمدىق ءفي­لمنىڭ جانە «قاجىمۇكان», «وتىرار قور­عانىسى», «كيەلى قازىعۇرت» اني­ماتسيالىق فيلمدەردىڭ تۇساۋكەسەرى وت­كىزىلەدى. تۇسىرىلىمدەر مەن ونىمدەر قا­­زاقستاندا عانا ەمەس, شەت ەلدەردە دە ۇلتتىق مادەنيەتتى ناسيحاتتاي­تىن, سو­نىمەن قاتار حالىقارالىق سىي­لىق­تار­مەن ماراپاتتالعان «ساق» جانە «وڭ­تۇس­تىكفيلم» كينوستۋديالارى اينالىسىپ جاتقانىن اتاپ وتكىمىز كەلەدى. كەڭ حا­لىقارالىق تانىم العان «قازاق ەلى» ءفي­لمىن ءدال وسى «ساق» كينوستۋدياسى تۇسىرگەن بولاتىن.
وڭتۇستىكتە 800-دەن اسا تاريحي-ما­دە­ني ەسكەرتكىش بار. وبلىستىڭ بار­لىق اۋداندارى مەن قالالارىندا 1, 2 جانە 3 كۇندىك تۋريستىك باعىتتار قۇ­رىل­دى. ولارعا 84 تاريحي-مادەني جانە تا­بيعي نى­ساندار قوسىلعان. اتاپ ايتساق, تۋ­ريس­تىك باعىتتاردىڭ نەگىزگى نىساندارى بول­ىپ ارىستان باب كەسەنەسى, قوجا احمەت ياساۋي جا­نە ازىرەت سۇلتان كەشەنى, بايدىبەك اتا جانە دومالاق انا كەسەنەلەرى, «وتىرار», «ساۋران» قالاشىقتارى, «سايرام - وگەم» مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي ساياباعى, «اق مەشىت» ۇڭگىرى جانە باسقالارى بەلگىلەنگەن. 

وبلىستىڭ تۋريستىك سالاسىن دامىتۋدى ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا «شىرايلى شىمكەنت – 2017» جارمەڭكەسى, «ەتنو­اۋىل» كورمەسى وتكىزىلدى. ءوڭىرىمىزدىڭ قا­سيەتتى ورىندارىنا 16 مىڭ وقۋ­شى­لار مەن ستۋدەنتتەردىڭ ساياحاتى ۇيىم­داس­تىرىلدى. «كونە تۇركىستان» جوباسى ازىر­لەندى. ونىڭ نەگىزگى ماقساتى قازاق ۇلت­تىق مادەنيەتىن كوپشىلىككە تاراتۋ جا­نە الەمدىك مادەني مۇرانى ساقتاۋ بو­لىپ كەلەدى. 

بۇل بۇگىنگە دەيىنگى قول جەتكىزگەن جوبالار. ەلباسىنىڭ بارلىق قازاقستاندىقتار ءۇشىن وزەكتى ماقالاسىنداعى كوتەرىلگەن ماسەلەلەردىڭ كەلەسى كەزەڭدە قانداي جۇ­مىس­تارى قولعا الىنادى؟

ءبىز وسى ساۋالدى وبلىس اكىمىنە قوي­عان ەدىك.

– قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرە­زي­دەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ مەم­لەكەتىمىزدىڭ الدىنا الەمدەگى وزىق دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ ماسەلەسىن قويىپ وتىر. ول ورىندالمايتىن ماقسات ەمەس. قازىر ديقاننىڭ كەتپەنىنە قاراعان كۇن قالعان. ەلىمىزگە وزىق تەحنولوگيا­لار كەلىپ, ەڭبەك ونىمدىلىگى ەسەلەنىپ جا­تىر, – دەدى جانسەيىت قانسەيىت ۇلى. – بى­راق, ەكونوميكالىق دامۋدىڭ جەتەگىندە قا­لىپ كەتۋگە بولمايدى. ەلباسىنىڭ «بو­لاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسى بارلىق ازاماتتارىمىزدىڭ كوكەيىندە جۇرگەن ويدى ءدوپ باستى. مەملەكەت باسشىسى تاپسىرما بەردى مە, ول ورىندالۋ كەرەك. رۋحاني جاڭعىرۋ اياسىندا الداعى ۋاقىتتاردا اتقارىلاتىن جۇمىستاردى سارالار بولساق, جۇمىس كوپ. عالىمدار كونە شىمكەنت شاھارىنا ەكى مىڭ جىل دەگەن دەرەك ايتۋدا. ءار ءتۇرلى كەزەڭدەردە سول ەسكى شاھار ماڭايى جەكە ادام­دارعا بەرىلىپ, قۇرىلىس الاڭىنا اينالىپ كەتكەن ەكەن. وسى ماسەلەگە توقتاۋ سالىپ, بازار باسشىلارىنا باسقا جەر ۇسىندىق. 

ماڭىزدى جوبالار جوسپارلانىپ وتىر. انىقتاپ ايتار بولساق: 

– شىمكەنت ەسكى قالاشىعىنىڭ اۋما­عىن­دا اشىقاسپان استىنداعى مۇراجاي سا­لىنادى. 

– ءابۋ ناسىر ءال-فارابي تۋىلعان وقسىز ەسكى قالاشىعىن, سونىمەن قاتار ابىلاي حان ورداسى بولعان حانقورعان ەسكى قالاشىعىن حالىق جادىندا قايتا ەسكە تۇسۋىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ جاتىر.

– قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنە وتاندىق جانە شەتەل تۋريستەرىنىڭ ۇلكەن اعىمىنا بايلانىستى جانە ەجەلگى تاريحتى ۆيزۋاليزاتسيالاۋ ءۇشىن كەسەنەدە كومبەلەنگەن تاريحي تۇلعالاردىڭ بيۋستەرىن قويۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.

– سونىمەن قاتار ەجەلگى وتىرار مەن ارىستان باب كەسەنەسىن بايلانىستىراتىن جولدىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانۋدا. ونى ءبىز ۇلتتىق قولونەرشىلەرىمىزدىڭ تۇ­­راقتى قولدانىستاعى شەبەرحاناسى رە­تىن­دە بەزەندىرۋدى مەجەلەۋدەمىز.

– عالىم-شىعىستانۋشى ءابساتتار دەر­بىسالى تاراپىنان تۇركيا جانە تا­ياۋ شىعىستىڭ باسقا ەلدەرىنىڭ كىتاپ­حا­نالارىندا ەڭبەكتەرى بار, ءبىزدىڭ ۇلى بابالارىمىزدىڭ – ءال-ءفارابيدىڭ – 30, ءساي­راميدىڭ – 3, ءياساۋيدىڭ 5 ەڭبەكتەرىنىڭ بيبليوگرافياسى دايىندالدى.

– وتكەندە شارداراداعى ءىس-ساپار بارىسىنداعى كەزدەسۋدە بارلىق قازاق بىرىگىپ جوڭعاردىڭ بەلىن سىندىرعان ورداباسى بيىگى تۋرالى جاقسى وي ايتقان ەدىڭىز؟

– قازاقتىڭ بارلىق جەرى قاسيەتتى. ءوزى­ڭىز دە وليمپيا ويىندارى جانە حا­لىق­ارالىق جارىستارعا بارعاندا ءار مەم­لە­كەتتەگى ەرەكشە ەسكەرتكىشتەردى كورگەن بو­لارسىز. مەنىڭ ۇعىمىمدا ورداباسى بي­ىگى تەك وڭتۇستىك جۇرتى ءۇشىن عانا ەمەس بارشا قازاقستاندىقتار ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزعا يە. جەرىمىزگە تۇتقيىلدان تاپ قويىپ, ازداعان جىلداردا قامسىز وتىر­عان قازاقتى «اقتابان شۇبىرىندى, القاكول سۇلاماعا» ۇشىراتقان جوڭعار قولى قازاقتىڭ سول كەزدەگى استاناسى تۇركىستانعا دەيىن جاۋلاپ الىپ قوي­دى. الاشتىڭ ماڭدايىنا بىتكەن ۇلى تۇلعالار جاتقان تۇركىستاندى جاۋ­عا بەرىپ قويۋ قازاق ءۇشىن ۇلكەن قا­سىرەت بولعانى انىق. سول كەزدە قا­زاق­ت­ىڭ اتاق­تى ءۇش ءبيى تولە بي, قازدا­ۋ­ىستى قا­­ز­ىبەك جانە ايتەكە ءبيدىڭ ۇي­ىم­داس­تى­رۋىمەن ءۇش ءجۇزدىڭ باسى وسى ور­داباسى بيىگىندە قو­سىلدى.

مۇنىڭ اياعى قازاقتى كەم جۇرتقا ساناعان, ايبىنى اسىپ, ويىنداعىسىن جاساعان قالماقتاردىڭ قان-جوسا بولىپ قىرىلىپ, اڭىراپ قاشقان «اڭىراقاي», «قالماق قىرىلعان» شايقاسىنا ۇلاستى. ۇلى قازاق ساحاراسىن جوڭعاردان تازارتۋ ورداباسى بيىگىنەن باستالدى. تاۋ­ەل­سىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى وسى بي­ى­كتە تۋىسقان ءۇش مەملەكەتتىڭ پرە­زي­دەنتتەرى باس قوسىپ, ەلدىڭ ەرتەڭى نۇر­لى بولۋى جاعدايىندا كەلەلى باسقوسۋ وتكىزدى.

سوندىقتان, ورداباسى بيىگى – قازاق ءۇشىن ۇلىق, ەرەكشە ورىن. ورداباسى بيىگىندە بارلىق قازاقستاندىقتارعا ور­تاق تاريحي ەسكەرتكىش بوي كوتەرەدى. ونى الداعى ۋاقىتتا كورەرسىزدەر.

«مەملەكەت پەن ۇلت قۇرىشتان قۇي­ىلىپ, قاتىپ قالعان دۇنيە ەمەس, ۇنەمى دا­مىپ وتىراتىن ءتىرى اعزا ىسپەتتى. ول ءومىر ءسۇ­رۋ ءۇشىن زامان اعىمىنا سانالى تۇردە بەيى­مدەلۋگە قابىلەتتى بولۋى كەرەك. جاڭا جاھاندىق ۇردىستەر ەشكىمنەن سۇراماي, ەسىك قاقپاستان بىردەن تورگە وزدى. سون­دىق­تان, زامانعا سايكەس جاڭعىرۋ مىندەتى بار­لىق مەملەكەتتەردىڭ الدىندا تۇر. سى­ناپتاي سىرعىعان ۋاقىت ەشكىمدى كۇ­تىپ تۇرمايدى, جاڭعىرۋ دا تاريحتىڭ ءوزى سياقتى جالعاسا بەرەتىن پروتسەسس. ەكى ءداۋىر تۇيىسكەن ءولىارا شاقتا قازاقستانعا تۇبەگەيلى جاڭعىرۋ جانە جاڭا يدەيالار ارقىلى بولاشاعىن باياندى ەتە ءتۇسۋدىڭ تەڭدەسسىز تاريحي مۇمكىندىگى بەرىلىپ وتىر. مەن بارشا قازاقستاندىقتار, اسىرەسە, جاس ۇرپاق جاڭعىرۋ جونىندەگى وسىناۋ ۇسىنىستاردىڭ ماڭىزىن تەرەڭ تۇسىنەدى دەپ سەنەمىن. جاڭا جاعدايدا جاڭعىرۋعا دەگەن ىشكى ۇمتىلىس – ءبىزدىڭ دامۋىمىزدىڭ ەڭ باستى قاعيداسى. ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن وزگەرە ءبىلۋ كەرەك. وعان كون­بە­گەندەر تاريحتىڭ شاڭىنا كومىلىپ قا­لا بەرەدى», دەدى مەملەكەت باسشىسى ءوز ماقالاسىندا.

ەلباسى ماقالاسى – رۋحاني جاڭ­عى­رۋدىڭ جارقىن جولى. وسى ما­ڭىز­دى ماقالادا زامانعا سايكەس جاڭعىرۋ, ونىڭ ىشىندە رۋحاني جاڭعىرۋ ماسەلەسى جان-جاقتى تالدانىپ, تاياۋ جىلدارعا اۋ­قىمدى مىندەتتەر قويىلىپ وتىر. وسى ورايدا وبلىسىمىزدا ماقالانىڭ با­­سىم باعىتتارىن ىلگەرىلەتۋ, ناسيحات­تاۋ ماقساتىندا ارنايى سپيكەرلەر توپ­ت­ارى جاساقتالىپ, باق ارقىلى قىز­ۋ قولداۋ شارالارى اتقارىلۋدا, الەۋ­مەتتىك جەلىلەردە پىكىرلەر جا­ريالانۋدا. حالىقتى بىرلىككە, ىن­تىماققا, تاتۋ­لىق­قا شاقىراتىن جانە ۇلتتىق قۇن­دى­لىقتاردى, سالت-ءداستۇردى دارىپتەۋ ماق­ساتىندا جۇيەلى جۇمىستار جالعاسا بەرەدى.

كەز كەلگەن باعدارلامانىڭ تيىم­دى­لى­گىنىڭ باعالانۋى جۇرگىزىلگەن ءىس-شارالار سا­نى مەن ەسەپتەر بويىنشا عانا ەمەس, سون­داي-اق, جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جۇ­مىستارعا جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ قول­داۋى مەن وڭ كوزقاراسى ارقىلى كورىنەدى. 

ءبىزدىڭ سوتسيولوگيالىق ساۋال­نا­ما­مىز­­دىڭ ناتيجەلەرى «رۋحاني جاڭ­عى­رۋ» باع­دارلاماسىنىڭ ماقساتتارى مەن مىن­دەت­تەرىن حالىقتىڭ وڭ قابىلدايتىنىن كور­سەتەدى. وبلىسىمىزدىڭ تۇرعىندارى جەرگىلىكتى قوعامداستىقتار دەڭگەيىندە باع­دارلاما جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋعا بەل­­سەندى جانە ەڭ باستى - قى­زى­عۋ­شى­لىق­پەن قاتىسۋدا.

جاقىندا سوزاق اۋدانىنىڭ تۇر­عىن­دارى XII عاسىرداعى ەكى تاس ءمۇسىنىن تاۋ­ىپ, مۋزەيگە تاپسىردى. وتىرار اۋ­دا­­نىندا جەكە كاسىپكەر ءوز قارجىسى ەسەبىنەن «الاش» ەتنواۋىلىن سالدى. وعان قازاقستاندىقتار عانا ەمەس, اقش, پولشا, فرانتسيا, گەرمانيا, تۇركيا تۋ­ريستەرى دە كەلىپ جاتىر. وسىنداي ەتنو اۋىل جوباسى شىمكەنت قالاسىندا دا جە­كە كاسىپكەر تاراپىنان جۇزەگە اسىرى­لادى.
ەلباسى وڭتۇستىككە كەلگەن ساپارىندا زي­يالى قاۋىممەن كەزدەسكەندە:

«وڭتۇستىك قازاقستان – قازاقىلىقتىڭ قايماعى بۇزىلماعان ولكە. بۇل – ابىزدار مەن اۋليەلەردىڭ قاسيەتى دارىعان, قوجا احمەت ياسساۋي مەن ءال-ءفارابيدىڭ ءىزى قالعان, كونە مادەني مۇراعا باي كيەلى جەر. قازىر بۇل وڭىردە بۇكىل ەل حالقىنىڭ 16 پايىزى تۇرادى», – دەدى.
قازاقستان پرەزيدەنتى وڭتۇستىك ءوڭىر­دىڭ تاريحىن تۇتاس قازاقستاننىڭ تاريحى دەۋ­گە بولاتىنىن اتاپ ءوتتى.

– وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ وزىن­­د­ە 800-دەن استام تاريحي-مادە­ني ەس­كەرتكىش بار. الەمگە ايگىلى جا­دى­­گەر­لە­رىمىزدىڭ كوپشىلىگى وسىندا. تۇر­كىس­تان, وتىرار, سايرام, ساۋران قالا­لا­رى, قوجا احمەت ياساۋي, ارىستان باب كەسەنەلەرى – ءبىزدىڭ ماقتانىشىمىز. وسىنداعى ءاربىر توبە مەن قىرقانىڭ, وزەن مەن كولدىڭ اتتارى – تۇنىپ تۇرعان تاريح. مارتوبە, كۇلتوبە جانە ورداباسى – حالقىمىزدىڭ ساقتالۋىنا اسەر ەتكەن قازاقتىڭ بىرلىگى مەن تۇتاستىعىنىڭ قاسيەتتى سيمۆولى. ءبىز وسىنىڭ ءبارىن ۇرپاقتىڭ ساناسىنا ءسىڭىرۋىمىز كەرەك. جاستاردى پاتريوتيزمگە, وتانشىلدىققا, تۋعان جەردى سۇيۋگە باۋلۋ قاجەت, – دەدى مەملەكەت باسشىسى. وڭىردە ەلباسىنىڭ تاپسىرماسى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ورىندالىپ جاتىر.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسى بويىنشا وڭتۇستىكتە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ ءبىرپاراسى وسى.

باقتيار تايجان,

«ەگەمەن قازاقستان»

وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار