جەتىمدىكتىڭ تاقسىرەتى, تۇرمىستىڭ جاداۋلىعى جانايىن دەپ تۇرعان شىراقتى قايدان ءوشىرسىن؟ جىرشىلاردان ولەڭ-جىر, قيسسا-داستاندار ۇيرەنىپ, ەل ىشىندەگى ايتىستاردى جاتتاپ الىپ, ونى دومبىراعا قوسىپ ايتىپ, جاستايىنان «جىرشى بالا» اتانعان عالي ورمانوۆتىڭ جىر الەمىنە وزىندىك ورنەك سالماۋى مۇمكىن ەمەس ەدى. ول ورنەكتەر قازاق ادەبيەتىنىڭ تاريحىنا اقىننىڭ ەسىمىن شەگەلەپ بەردى دەسە دە بولادى. بيىل اقىننىڭ تۋعانىنا 110 جىل تولىپتى. سوعان وراي ەلورداداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا «عالي عيبراتى» اتتى ەسكە الۋ كەشى ءوتتى.
كەشتى بەلگىلى اقىن, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى نەسىپبەك ايت ۇلى جۇرگىزدى. ول عالي ورمانوۆتىڭ قادىر-قاسيەتىن, ادەبيەتتەگى ورنىن بايىپپەن اڭگىمەلەپ بەردى. ۇلتقا, ادەبيەتكە قىزمەت ەتۋدىڭ ۇلگىسىن كورسەتكەن ليريك اقىننىڭ سوڭىنان ءسوز ەرمەگەن تازا بولمىسىن ايتا كەلىپ, «ونىڭ كلاسسيكالىق جىرلارىن وقۋ كەرەك» دەپ ءبىر توقتادى. «بىزدە كلاسسيك اقىندار وتە كوپ. سوندىقتان ءبىز ولاردىڭ قادىرىن ونشا بىلە بەرمەيمىز. قازىرگى زاماندا كىمنىڭ ارتىندا ىزدەۋشىسى بار سولار كوپ ناسيحاتتالادى دا, باسقا اقىن-جازۋشىلار ۇمىتىلىپ بارادى. ءبىز ولاردى ناسيحاتتاي ءبىلۋىمىز كەرەك»-دەدى كەشتى جۇرگىزۋشى.
ەسكە الۋ كەشىندە اقىننىڭ قىزى جاميعا ورمانوۆا ءبىرشاما قۇندى ەستەلىكتەر ايتتى. جاس كەزدەرىندە جامبىلدى كورگەندەرىن, قارت جىراۋدىڭ ۇيلەرىندە بىرنەشە رەت قوناق بولعانىن اڭگىمەلەدى. اكەسىنىڭ جامبىلعا حاتشى بولعان كۇننەن باستاپ جامبىل قايتىس بولعان كۇنگە دەيىن لاتىن ارپىمەن كۇندەلىك جۇرگىزگەنىن, بىراق ول كۇندەلىكتىڭ ەش جەردە تولىقتاي جاريالانباعانىن, بۇگىندە ول كۇندەلىك وزىندە ەكەنىنەن حاباردار ەتتى. جامبىل جاباەۆ قايتىس بولعان سوڭ 1946 جىلى تۇڭعىش رەت ونىڭ ءۇش بولىمنەن تۇراتىن شىعارماشىلىعىنىڭ اكادەميالىق تولىق جيناعىن باسىپ شىعارۋعا ۇلكەن ەڭبەك سىڭىرگەنىن دە جەتكىزدى. جالپى, جامبىل جاباەۆتىڭ حاتشىسى بولعان قالامگەرلەر بىرنەشەۋ. ولاردىڭ قاتارىندا قۋاندىق شاڭعىتباەۆ, تايىر جاروكوۆ تا بار. بىراق, قارت جىراۋدىڭ عالي اقىنمەن قارىم-قاتىناسى, سىيلاستىعى جايىندا ءتۇرلى ەستەلىكتەر, اڭگىمەلەر كوپ ساقتالعان.
عالي ورمانوۆ ليريك اقىن. ونىڭ ليريكاسى تۇمانباي مولداعاليەۆ, ءىزتاي مامبەتوۆ, ساعي جيەنباەۆ قاتارلى اقىنداردىڭ شىعارماشىلىعىنا اسەر ەتكەنى كەش بارىسىندا ايتىلدى. ەسكە الۋشىلار ونىڭ سىرشىل ولەڭدەرىندە جاساندىلىق پەن جاعىمپازدىقتىڭ, جالاڭ ۇراننىڭ جوقتىعىن بايقامپازدىقپەن جەتكىزدى. بۇل ورايدا فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور سەرىك نەگيموۆتىڭ پىكىرلەرى ارقىلى قازاق ليريكاسى جۇيرىگىنىڭ شىعارماشىلىق ەرەكشەلىگى ايقىندالدى. جاستايىنان حالىقتىق فولكلوردان, اۋىز ادەبيەتىنەن حابارى مول بولىپ, نەبىر ۇزاق داستانداردى جاتقا ايتا الاتىن بالانىڭ وسە كەلە ازاماتتىق ليريكا مەن تابيعات, ماحاببات ليريكالارىن ۇشتاستىرا جىرلاۋى زاڭدىلىق ەدى.
كەش بارىسىندا تۇيگەنىمىز ەڭ العاشقى «شەڭبەر» اتتى كىتابىنان كەيىن «ابىسىن سىرى», ء«ومىر داستانى», «وي قاناتى», «وت وزەن» اتتى ولەڭ جيناقتارىن شىعارىپ, قازاق پوەزياسىنا وزىندىك ۇلەس قوسقان, م.لەرمونتوۆتىڭ, س.ەسەنيننىڭ, ماقتىمق ۇلىنىڭ, ل.تولستويدىڭ شىعارمالارىن قازاقشا سويلەتكەن عالي ورمانوۆتىڭ جاقسى اتى ەشقاشان دا وشپەك ەمەس. ونى اقىننىڭ جىرلارىن جاتقا وقىعان استاناداعى عالي ورمانوۆ اتىنداعى №7 مەكتەپتىڭ جاس بۇلدىرشىندەرى دە دالەلدەگەندەي بولدى. ەسكە الۋ كەشىندە اتالعان مەكتەپتە تۇرعان اقىننىڭ زاتتارى مەن كىتاپتارى كورمەگە قويىلدى.
ايگۇل سەيىل,
«ەگەمەن قازاقستان»
