شارانىڭ رەسمي بولىمىنە كونفەدەراتسيا پرەزيدەنتى دوريس لويتحارد قاتىسىپ, بۇل كورمەنىڭ پلانەتامىزدا تۇراقتى بولاشاق قۇرۋعا نەگىز بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتتى. ء«ارتۇرلى ساياسي شەشىمدەرمەن بايلانىستاعى تەحنولوگيالىق دامۋ قازىرگى ۋاقىتتا ەنەرگەتيكالىق سەكتورعا عانا ەمەس, باسقا دا سالالارعا تۇبەگەيلى وزگەرىستەر اكەلۋدە. سول سەبەپتى قازاقستان وسىنداي اۋقىمدى ءىس-شارانى ورتالىق ازيادا العاش رەت وتكىزە وتىرا, دۇرىس تاڭداۋ جاسادى. قورشاعان ورتا, ادامي قۇندىلىقتار جانە تۇراقتىلىق جيىرما ءبىرىنشى عاسىرداعى ۇلكەن سىن-تەگەۋرىن بولىپ تابىلادى. ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ وتكىزىلۋى الەمدىك قوعام ءۇشىن اسا ماڭىزدى. مۇندا ءبىز ءوزىمىزدىڭ ەڭ جاڭا تەحنولوگيالارىمىزدى ودان ءارى تاراتا الامىز جانە قازاقستان مەن شۆەيتساريا اراسىنداعى تۇراقتى ىنتىماقتاستىققا سۇيەنە الامىز», دەدى ول.
شۆەيتساريا جاھاندىق يننوۆاتسيالىق يندەكس رەيتينگىندە جەتى رەت ەڭ يننوۆاتسيالى ەل رەتىندە تانىلعان. «ەنەرگەتيكالىق ستراتەگيا-2050» باعدارلاماسى مەملەكەتتىڭ بولاشاق ۇرپاعىنا ەنەرگيانىڭ قاۋىپسىز ءارى سەنىمدى جەتكىزىلۋىنە كەپىلدىك بەرەدى. شۆەيتساريانىڭ وسى باعىتتاعى تاجىريبەسى ولاردىڭ ۇلتتىق پاۆيلونىندا كورىنىس تاپقان.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ ەكى ەل اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناس, ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق بەلسەندى دامىپ جاتقانىن اڭگىمەلەدى. ء«بىز شۆەيتساريا ۇكىمەتىنىڭ بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىن دامىتۋعا قوسقان ۇلەستەرىن جوعارى باعالايمىز. شۆەيتساريا حالقى قابىلداعان جوعارىداعى باعدارلاما جاسىل ەكونوميكانىڭ دامۋىنا ەداۋىر ۇلەس قوسىپ, ەلدىڭ ودان ءارى ەكونوميكالىق دامۋىنا ىقپال ەتۋدە. قازاقستان دا وسى باعىتتى بەلسەندى دامىتۋعا نيەتتى. ەكسپو-2017 كورمەسى ەل ەكونوميكاسىن ودان ءارى جاڭعىرتۋعا ۇلكەن سەرپىن بەرەتىن جالپىۇلتتىق جوبا بولىپ تابىلادى جانە جاھاندىق پروبلەمالاردى شەشۋ ءۇشىن الەمدىك الاڭعا اينالاتىنى انىق», دەدى مينيستر.
كۇننەن قۋات الاتىن ۇشاق
كەلەسى جىلى عارىش كەڭىستىگىنە سامعايدى
ەكسپو-2017 كورمەسىنە كۇن قۋاتىمەن قوزعالاتىن «Solar Stratos» ۇشاعىنىڭ پيلوتى رافاەل دومجان كەلدى. شۆەيتساريانىڭ ۇلتتىق كۇنىنە وراي استانا قالاسىنا ات باسىن بۇرعان ونەرتاپقىش الداعى جوسپارلارىمەن ءبولىستى.
كەلەسى جىلى ول ۇشاقپەن ستراتوسفەرا قاباتىنا, ياعني عارىشقا دەيىنگى كەڭىستىككە كوتەرىلۋدى كوزدەپ وتىر. «ەكسپو-2017 بالامالى قۋات كوزىن ناسيحاتتاۋ الاڭىنا اينالدى, سوندىقتان ەلورداداعى شارا مىنبەرىندە تۇرىپ, ادامزاتتى عالامشاردى ساقتاۋعا باعىتتالعان تازا ەنەرگيانى دامىتۋعا شاقىرامىن», دەدى ۇشاق پيلوتى.
الەمدەگى العاشقى كۇننەن قۋات الاتىن ۇشاقتى سىناقتان ءساتتى وتكىزگەن رافاەل دومجاننىڭ جاسىل تەحنولوگيالارعا قىزىعۋشىلىعى سولتۇستىك پوليۋستەگى ساياحاتىنان باستالىپتى. «مەن جيىرما جىلدان استام ۋاقىت سولتۇستىك پوليۋسكە, شپيتسبەرگەن ارالدارى مەن يرلاندياعا ساياحات جاسادىم. ون-ون بەس جىل بويى ۇلكەن مۇزدىقتاردىڭ ەرىپ كەتكەندىگىن كوزىممەن كوردىم. عالامدىق جىلىنۋ مەن كليماتتىڭ وزگەرىسى جاي ءسوز عانا ەمەس, ول قۇبىلىس شىنايى بولىپ جاتىر. بىراق بىزدە تەحنولوگيالار مەن بالامالى قۋات كوزدەرى بار عوي. سوندىقتان, بىزدە شەشىمىن تاپپاعان ماسەلە بار بولعانىمەن, ونىڭ شەشىمى دايىن دەپ بىلەمىن», دەيدى شەتەلدىك قوناق.
باسقوسۋدا «Solar Stratos» ۇشاعىن جاساپ شىعارعان كومپانيانىڭ باس ديرەكتورى ماريو ەل كۋري دە 2015 جىلى كوككە كوتەرىلگەن ساتتەگى اسەرىمەن دە ءبولىستى. «كۇننەن قۋات الاتىن ۇشاقتى ەكى جىل بۇرىن العاش رەت سىناقتان وتكىزدىم. بىراق, بۇل ۇشاقتا گۇرىل جوق. ياعني قوزعالتقىشتان, تۋربينادان شىعاتىن گۇرىل مۇلدەم ەستىلمەيدى. اسپانعا كوتەرىلگەن كەزدە مۇلگىگەن تىنىشتىققا كۋا بولاسىڭ. بۇل مەن ءۇشىن ەرەكشە بولدى», دەيدى ول.
رافاەل دومجان وسى سىناقتان كەزىندە قاتتى قوبالجىعاندىعىن جەتكىزدى. «ماريو مىرزانىڭ كومپانياسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ۇشاققا كۇن پانەلدەرىن جابىستىردى. ءبىز ۇشاق كوككە كوتەرىلگەن كەزدە پانەلدەر ۇشىپ كەتە مە دەپ قورىقتىق. ال قازىر بۇل جاعداي كۇلكىلى كورىنەدى. شىنىن ايتقاندا, ءبىزدىڭ ۇشاقتاعى كۇن پانەلدەرىنىڭ قاراپايىم پانەلدەردەن ايىرماشىلىعى جوق. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز ادەمى, قىمبات ءونىم جاساۋ بولعان جوق. تەك كۇن ەنەرگياسىن بارىنشا قولدانىلۋى قاجەت دەگەن پىكىردى ۇستاندىق», دەدى ونەرتاپقىش.
كەلەسى جىلى شەتەلدىك ۇشقىش عارىش كەڭىستىگىندەگى ستراتوسفەرا قاباتىن باعىندىرماق. ۇشاقتىڭ سالماعى, ۇشقىشپەن بىرگە ەسەپتەگەندە 450 كەلى. ال ۇشۋ قۇرالىنىڭ قاناتىمەن قوسقانداعى ەنى – 24,8 م, ۇزىندىعى – 7,9 م. «Solar Stratos» ۇشاعىنىڭ قاناتتارى ۇلكەن. سوندىقتان, ول جەرگە قونباي ۇلكەن قاشىقتىقتى باعىندىرا الادى. ۇشاق 25 مىڭ مەتر بيىكتىككە دەيىن كوتەرىلەدى. ۇشقىش وسىنداي جاعدايدا دەنساۋلىعىنا زيان كەلمەس ءۇشىن ارنايى گەرمەتيكالىق كوستيۋم كيەدى.
ۇشاقتىڭ سالماعى جەڭىل بولعان سايىن, جوعارى بيىكتىكتى باعىندىرۋ مۇمكىندىگى ارتا تۇسەدى. سوندىقتان, قۇراستىرۋشىلار ۇشۋ اپپاراتىنىڭ سالماعىن بارىنشا جەڭىلدەتۋگە تىرىسادى. عارىشقا ساياحات قاۋىپسىز بولۋ ءۇشىن ۇشقىش تا سالماق تاستاۋى قاجەت ەكەن.
توپتامانى ازىرلەگەندەر:
اسحات رايقۇل,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن
ورىنباي بالمۇرات,
«ەگەمەن قازاقستان»
