جالپى, وسىدان جيىرما جىلداي بۇرىن تۇركىستان اۋدانىن تۇركىستان قالاسىنا قوسىپ جىبەرگەننەن بەرى اۋىلدان بەرەكە كەتە باستاعانى جاسىرىن ەمەس. سۋارمالى ەگىستەردىڭ وسىدان كەيىن-اق اياسى تارىلا باستادى. قانشاما اۋىلدىق وكرۋگتەر مەن ەلدى مەكەندەر قالا قۇزىرىندا بولعاندىقتان, وعان كوڭىل قالامەن قاباتتاسا بولىنگەندىكتەن, بۇرىننان پروبلەما بولىپ كەلە جاتقان سۋ ماسەلەسىندە قيىندىقتار تۋى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى ەدى. وسى ماسەلەنى شەشۋ توڭىرەگىندە ءتۇرلى ۇسىنىس-پىكىرلەر دە ايتىلىپ كەلەدى. سولاردىڭ ەڭ ماڭىزدىسى جوعارىداعى ماشينالىق كانال دەسەك ارتىق بولماس.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى ۇمبەت جۇسىپباەۆتىڭ دا ماشينالىق كانال ماسەلەسىن كوتەرىپ جۇرگەنىنە از بولعان جوق. حالىق قالاۋلىسى بۇل جونىندە بىلاي دەيدى:
– وتكەنگە شەگىنىس جاساساق, 150 شاقىرىمدى قۇرايتىن ارىس-تۇركىستان كانالى 1967 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن. سول كەزدەگى جوبا بويىنشا ەكى بوگەن سۋ قويماسى مەن ەكى كانال بولۋ كەرەك ەدى. وكىنىشكە قاراي, ءبىر سۋ قويماسى جانە ءبىر كانالمەن عانا شەكتەلدىك. العاشقى جوبادا تۇركىستان مەن ورداباسى اۋداندارىنىڭ ەگىس القاپتارىن سۋارۋ كوزدەلگەن بولاتىن. بىراق سوڭعى جىلدارى وتىرار, بايدىبەك, ارىس اۋداندارىنىڭ سۋ پايدالانۋشىلارىنىڭ ەسەبىنەن القاپتار ۇلعايدى. سودان بەرى مىنە, جارتى عاسىر ءوتتى. تۇركىستان ارنادان سۋ الاتىن ەڭ سوڭعى ايماق بولعاندىقتان, سۋ ماسەلەسى بويىنشا پروبلەمالار كوبەيدى. اسىرەسە, بۇل شىلدە مەن تامىز ايلارىندا انىق بايقالادى. تۇركىستان ماڭىنداعى بىرنەشە اۋىلدىق وكرۋگتەردەگى شارۋالاردىڭ تەك تىرمىسقاندارى عانا جوڭىشقا ەگىپ الادى. وندا دا ول – ءبىر, ءارى كەتكەندە ەكى ورىمدى قاناعات ەتۋگە ءماجبۇر. سۋ تاپشىلىعىنان باقشا ونىمدەرىنە ءتىپتى ماڭايلاي المايتىن ەلدى مەكەندەر كوپ دەسەك, وسىنىڭ سالدارىنان ىلگەرىدە سۋارمالى ايماق بولعان جەرلەر اق كەبىر مەن قارا كەبىرگە اينالعان. ول تەك سول جەردى يگەرىپ, سۋارعاندا عانا كەتەتىن دۇنيەلەر. كانالدى 4 جانە 5-ءشى كەزەگىندەگى جوندەۋدەن وتكىزىپ جانە ۇزىندىعى 41,7 شاقىرىمدى قامتيتىن ماشينالىق كانالدى قولعا الۋ كەرەك. بۇل تۇركىستان اۋماعىنداعى 7 اۋىلدىق وكرۋگتىڭ 25,600 گەكتارىنا دەيىن ەگىستىك القاپتارىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ول ءۇشىن وبلىستىق جانە رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى قارجىلاي كومەك قاجەت. بۇل جوبانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قاجەتتى قۇجاتتاردىڭ بارلىعى دايىن تۇر. وبلىس باسشىسى جانسەيىت تۇيمەباەۆ پەن پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, اگرارلىق ماسەلەلەر جونىندەگى كوميتەتتىڭ توراعاسى ساپارحان وماروۆ اتالعان جوبانى, اسىرەسە, تۇركىستان ماڭىنداعى ەگىستىك القاپتاردى سۋلاندىرۋدى مەيلىنشە قولداۋدا. سونىمەن قاتار, تۇركىستان قالاسىنىڭ اكىمى ءا.وسەرباەۆ تا جوباعا جاناشىر دەپ ايتسام ارتىق ەتپەس. بۇل جوبا ىسكە اسىپ جاتسا, تۇركىستاننىڭ نەسىبەسىن جەردەن تەرگەن ديقان قاۋىمى ءۇشىن جاسالعان جۇمىستىڭ ۇلكەنى بولار ەدى. الداعى ۋاقىتتا مەملەكەت تاراپىنان بۇل ماسەلەگە قولداۋ بولادى دەپ ۇمىتتەنەمىز.
ءابدىراحمان قىدىربەك
تۇركىستان
