بيزنەس • 04 تامىز, 2017

الدىن الا بىلىكتىلىكتى ىرىكتەۋ: قازاقستاندىق كاسىپكەر قالايشا «سامۇرىق-قازىنا» جابدىقتاۋشىسى بولا الادى؟

300 رەت
كورسەتىلدى
9 مين
وقۋ ءۇشىن

بيزنەستىڭ باستى مىندەتى نە؟ ارينە, ءوز ونىمدەرىن وتكىزۋ. قازاقستاننىڭ ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەرىن ەسكەرە وتىرىپ, وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەر مەن كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور اراسىنداعى ۇزاق مەرزىمدى قارىم-قاتىناستاردىڭ ماڭىزدىلىعى جونىندە ءجيى ءسوز قوزعالۋدا. استانادا وتكەن « ۇلى دالا ەلى» فورۋمىندا قازاقستاندىق بيزنەسمەندەر «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ ساتىپ الۋلارىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى «سامۇرىق-قازىنا كەلىسىمشارت» ەنشىلەس كومپانياسى وكىلدەرىنىڭ ءوز اۋىزدارىنان ەستۋگە مۇمكىندىك الدى.

الدىن الا بىلىكتىلىكتى ىرىكتەۋ: قازاقستاندىق كاسىپكەر قالايشا  «سامۇرىق-قازىنا» جابدىقتاۋشىسى بولا الادى؟

الدىن-الا بىلىكتىلىكتى ىرىكتەۋ ء(ابى) – ادال جەتكىزۋشىلەر پۋلىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا «سامۇرىق-قازىنا كەلىسىمشارت» جشس ازىرلەگەن جاڭا قۇرال. جوعارىدا اتالعان كومپانيانىڭ وكىلى راسۋل اكشاناشەۆتىڭ ايتۋىنشا, ءوندىرۋشى بەلگىلى ءبىر شارتتاردى ساقتار بولسا, ىرىكتەۋدەن ءوتۋ اسا قيىن ەمەس.

«قازىر ساتىپ الۋدىڭ نەگىزگى ول­شەمى – ول باعا. ءبىزدىڭ مىن­دە­تى­مىز جاڭا قۇرالدار ەنگىزۋ, ياعني سا­لاماتتى باسەكەلەستىك ءۇشىن تەڭ پلاتفورما قۇرۋ ارقىلى ساتىپ الۋلاردىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ. ارينە, ءوز دامۋلارى ءۇشىن كۇش سالىپ, رەسۋرستىق بازاسىن شىن مانىسىندە دامىتىپ جاتقان, ما­ماندارىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارت­تى­رۋعا ءمان بەرەتىن, ءارى جۇ­مىس ىستەپ تۇرعان مەنەدج­مە­نت جۇ­يە­سى بار كومپانيالار ال­دىڭ­­­عى كەزەككە شىعادى», دەپ اتاپ ءوتتى «سامۇرىق-قازى­نا كە­­لىسىمشارت» ءابى دەپار­تا­مە­نتى­­نىڭ باس مەنەدجەرى راسۋل اك­شاناشەۆ. 

« ۇلى دالا ەلى» وتاندىق تاۋ­ار وندىرۋشىلەرىنىڭ ءىىى فور­ۋمى اياسىندا ول «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى» اق الەۋەتتى جابدىقتاۋشىلارى – كا­سىپكەرلەر ءۇشىن شەبەرلىك سا­با­عىن وتكىزدى. 

«جاڭا ەرەجەلەر بويىنشا ءابى وتكەن جابدىقتاۋشىلار ءۇشىن ءار جولى بارلىق قۇجات­تار­دى (جارعى, ديرەكتورعا قۇجات­تار, تىركەۋ تۋرالى كۋالىك) ۇسى­نۋ­دىڭ قاجەتى جوق, ول اۆتوماتتى تۇردە ىلەسىپ وتىراتىن بولادى. بولاشاقتا ءبىز بىلىكتى ىقتيمال جابدىقتاۋشىلارعا ساتىپ الۋ كەزىندە تەحنيكالىق تاپسىرمادان باسقا ەش نارسە قاجەت بول­ماي­­دى دەپ جوسپارلاۋدامىز. بۇل جاقىن بولاشاقتا ورىندالار ءىس», دەدى ساراپشى.

سونداي-اق, كاسىپكەرلەر ءۇشىن ار­تىق­شىلىقتار تۋرالى ايت­قان كەزدە, اقشاناشەۆ بىلىكتى جاب­دىق­تاۋشى تەندەرگە ء وتىنىمدى قام­تاماسىز ەتۋدەن بوساتىلا­تى­نىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قا­تار, وسىن­داي مەردىگەرلەر كەلىسىم­شارت­تار بويىنشا كەمىندە 30% مولشەرىندە اۆانستىق تولەماقى الا­دى. 
«وندىرىستىك قابىلەتى مەن قاجەتتى ماماندارى جوق كومپانيالار ءۇشىن ءبىزدىڭ ساۋالداما­لارىمىز ارقىلى ءابى ءوتۋ وتە قيىنداتىلعان. سونىمەن قاتار, ساۋ­الداما سۇراقتارى شىنا­يى وندىرۋشىلەردى انىقتاپ, جال­عان وندىرىسشىلەردى مىندەتتى تۇر­دە الىپ تاستاپ, سالاماتتى با­سە­كە­لەس­تىككە جاعداي جاسايدى», – دەي­دى ول. 

ءابى دەپارتامەنتىنىڭ باس مەنەدجەرى 2017 جىلدىڭ ءساۋىر ايىنان باستاپ «سامۇرىق-قازىنا» ساتىپ الۋلارىنىڭ 64 پوزيتسيا بويىنشا تەك الدىن-الا بىلىكتىلىك ىرىكتەۋىنەن وتكەن الەۋەتتى ءونىم جەتكىزۋشىلەر عانا قاتىسا الاتىندىعىن ەسكەرتتى. ال 2018 جىلى بارلىق باسەكەلى ساتىپ الۋلار تەك قانا الدىن-الا بىلىكتىلىك ىرىكتەۋىنەن وتكەن جابدىقتاۋشىلار اراسىندا وتەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. 

اكشاناشەۆتىڭ ايتۋىنشا, ءابى اياسىندا ءاۋديتتىڭ ءۇش ءتۇرى جۇزەگە اسىرىلادى. «اۋديتتەر ءسىز ءوتىنىش بەرگەن تاۋارلار مەن قىز­مەتتەرگە بايلانىستى بولادى. ەگەر وسى تاۋارلار مەن قىز­مەت­تەردىڭ جىلدىق سۇرانىسى 250 مىڭ اەك-تەن تومەن بولسا – بۇل ءبىرىنشى نەمەسە ەكىنشى دەڭ­گەيلى شەكتەۋ. ەگەر قۇرال-جاب­دىقتار قولدانىلمايتىن ەكىن­شى ءتۇرى بولسا, ءبىز ءسىز ءۇشىن ۇس­تەل ءاۋديتىن جۇرگىزەمىز. ۇستەل ءاۋ­­دي­تى قاشىقتان جۇرگىزىلەدى. ال ەگەر ءسىز مىسالى, قۇرىلىس-مون­­تاج جۇمىستارى, مۇناي-گاز سەك­تورىنداعى جۇمىستار ءتا­رىز­دى اەك 250 مىڭنان اساتىن ۇلكەنىرەك ساتىپ الۋلارعا ءوتى­نىش بەرسەڭىز, مۇنداي كەزدە اۋ­ديتورلىق ۇيىمداردى شا­قى­رىپ, تەحنيكالىق اۋديت جۇرگىزۋ كەرەك بولادى», دەپ ءتۇسىندىردى ول.

ساراپشى ءابى ساۋالدامالارى ISO 9001, ISO 14001, ISO 50001, OHSAS 18001 جانە ت.ب. حالىقارالىق ستاندارتتاردان تۋ­ىندايتىن جۇيەلىك جا­نە پرو­تسەس­تىك تاسىلدەر قاعي­دا­لا­رى­نا نە­گىزدەلەتىندىگىن ايتتى. دەگ­ەنمەن دە, مەنەدجمەنت جۇيە­سى سەرتيفيكاتتارىنىڭ بولۋى مىن­دەتتى ەمەس. 

«ماتەريالدىق جانە قارجى رە­سۋرستارى بار كەز كەلگەن كومپا­نيا ءوزىنىڭ بىلىكتىلىگىن راستايدى جانە ءابى ۇدەرىسىن ءساتتى وتەدى, بۇعان وسىمەن ەكىنشى جىل جۇرگىزىلىپ كەلە جاتقان ءابى تا­جىريبەسى دالەل. تىپتەن ءسىزدىڭ دەڭ­گەي كورسەتكىشىڭىز تومەن بول­سا دا, بىزدەن ۇسىنىم الاسىز كەمشىلىكتەرىڭىزدى تۇزەتىپ, دەڭ­گەيىڭىزدى كوتەرۋ ءۇشىن 20-دان 90 كۇنگە دەيىن كۇنتىزبەلىك ۋا­قى­تىڭىز بولادى. مۇمكىن ەمەس ەش نارسە جوق!», دەپ اتاپ كور­سەتتى ول.

«سامۇرىق-قازىنا كەلىسىم­شا­رت» جشس باس ديرەكتورى مىن­دەتىن اتقارۋشى شىڭعىس بوكا­نوۆ « ۇلى دالا ەلى» فورۋمىنىڭ نە­گىزگى بولىمىندە ءسوز سويلەدى. ول ۇلتتىق ءال-اۋقات قورىندا ساتىپ الۋ ۇدەرىسىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن قانداي شارالار قابىلدانعانى تۋرالى حاباردار ەتتى.

«سوڭعى التى جىلدا جەرگى­لىك­تى قۇرام ۇلەسىن دامىتۋعا باي­لانىستى قوردىڭ ساتىپ الۋ ەرە­جەلەرىنە 19 پرەفەرەنتسيا ەن­گى­زىلىپ, ناتيجەسىندە جەرگىلىكتى قۇرام ۇلەسى 2010 جىلى 50% كورسەتكىشىنەن 2016 جىلى 74% -عا دەيىن ءوستى. قازاقستاننىڭ دسۇ مەن ەۋرازەق-قا قوسىلۋى قارساڭىندا ءبىز شۇعىل ارەكەت جاسادىق – ول ۇزاق مەرزىمدى كەلىسىمشارتتار. وسى جۇمىس شەڭبەرىندە ءبىز جىل سايىنعى قور كومپانيالارى ساتىپ الاتىن تاۋار پوزيتسيالارىنا زەرتتەۋ جۇرگىزدىك جانە وسى پو­زي­­تسيالار بويىنشا وتاندىق تاۋ­ار وندىرۋشىلەرگە تالداۋ جا­ساعاننان كەيىن, ولار ۇزاق مەر­زىمدى ساتىپ الۋ جوسپارلارى­نا وتكىزىلدى. ناتيجەسىندە, قو­لى­مىزدا قور توبى بويىنشا بە­كىتىلگەن 190 ۇزاق مەرزىمدى ساتىپ الۋ جوسپارلارى, سونداي-اق, وتان­دىق تاۋار وندىرۋشىلەرمەن 1895 قولدانىستاعى ۇزاق مەر­زىم­دى كەلىسىمشارتىمىز بار», دەدى ول.

بوكانوۆتىڭ ايتۋىنشا, بىرە­گەي نومەنكلاتۋرالىق انىقتاما ەنگىزۋدىڭ ارقاسىندا «سامۇرىق-قازى­نا كەلىسىمشارت» جشس قوردىڭ ەنشىلەس كاسىپورىندارى ساتىپ الاتىن بارلىق يمپورتتىق تاۋارلاردى انىقتادى. «كەيبىر جايعاسىمدار بويىنشا بىز­دە تاۋار وندىرۋشىلەر بار, بى­راق ولاردىڭ قۋاتى ءبىزدىڭ ەن­شى­لەس كومپانيالاردىڭ قاجەت­تى­لىكتەرىن جاپپايدى. وسى تالداۋ نەگىزىندە ءبىز جاڭا وندىرىستەر اشۋ جانە قولدانىستاعىلاردى جاڭ­عىرتۋعا جاردەمدەسۋ باع­دار­لاماسىن ازىرلەدىك. ونىڭ ءمانى مىنادا, يمپورتتالاتىن تاۋارلاردىڭ تiزبەسi قۇرى­لا­دى, سودان كەيىن ءبىز وتكەن جىل­دارداعى تاريحي دەرەكتەردى – ءبىز­دىڭ كومپانيانىڭ ساتىپ الۋ كولەمىن بەرەمىز, جوس­پار­لانعان ساتىپ الۋ دەرەك­تە­­رىن ۇسىنامىز. ەگەر وسى جاي­عا­سىمداردىڭ ءبىرى بويىنشا ىق­تيمال جابدىقتاۋشى ءوندىرىس ۇي­ىم­داستىرار بولسا, ست-KZ الادى, وندا ول تاۋاردى تىزىمگە كىرگىزەمىز. وسى تىزىمگە سايكەس, ءبىز­دىڭ ەنشىلەس كومپانيالارىمىز قازاقستاندىق ءوندىرۋشىنى كە­لىسىمشارتپەن قامتاماسىز ەتۋگە مىندەتتەلەدى. سونىمەن ق­ا­تار, ەگەر جۇمىس ىستەپ تۇرعان كا­سىپورىن وسى ءونىمدى شىعارىپ, بى­راق قۋاتى جەتكىلىكسىز بولسا, ول دا وسى باعدارلاماعا قاتىسۋ ار­قىلى قۋاتىن ارتتىرا الادى», دەپ ءتۇسىندىردى ول. 

سونداي-اق, «سامۇرىق-قازىنا كەلىسىمشارت» جشس باس­شىسى قازىر ەنشىلەس كوم­پا­نيالاردىڭ وتكەن جىلدارداعى بار­لىق ساتىپ الۋ باعالارى كىرەتىن دەرەكتەر بازاسى جاسالىپ جاتقان­دى­عىن دا حابارلادى. «وسى تالداۋ نەگىزىندە ءبىزدىڭ ەنشىلەس كاسىپورىندارىمىز بەن ىقتيمال جابدىقتاۋشىلارىمىز ەڭ تو­مەن­گى, ورتاشا جانە ەڭ جوعارى باعا­لاردى كورە الادى. قازىر ءبىز تاۋارلار جايعاسىمدارى بويىنشا اقپاراتتارى ءاردايىم جاڭارتىلىپ وتىراتىن باعالار كا­تالوگىن جاساۋدامىز. ءبىز مار­كە­تينگتىك زەرتتەۋلەردى الدە­ق­ا­شان جاساپ قويدىق, ال تاپسىرىس بە­رۋشىلەر وسى باعالاردى الىپ, جوس­پارلارىنا تىكەلەي قو­سۋ­لا­رى­نا بولادى», دەدى كومپانيا باس­شىسى.

شىڭعىس بوكانوۆ ترانسفورماتسيا اياسىندا قور الدىن-الا بىلىكتىلىك ىرىكتەۋىن ەنگىزە وتىرىپ, ساتىپ الۋدىڭ جاڭا مو­دەلىنە كوشەتىندىگىن ايتتى. ء«بىز وسى جۇمىس شەڭبەرىندە ىق­تيمال جەتكىزۋشىلەر پۋلىن قا­لىپتاستىرامىز جانە قوردىڭ سە­رىكتەسى بولعىسى كەلەتىن كا­سىپ­­ورىندارعا ساۋالدامالار ار­قىلى قۇجاتتاما جينايمىز. ساۋ­­الداما كاسىپكەرگە وسال تۇس­تا­رىن كورۋگە كومەكتەسەدى جا­نە بو­لاشاقتا پوزيتسياسىنىڭ قاي جە­رىن جاقسارتا الاتىنىن نۇس­قاپ, ۇسىنىم بەرەمىز», دەپ ءتۇسىن­دىر­دى كومپانيا باسشىسى.

«سامۇرىق-قازىنا كەلىسىم­شا­رت» جشس توپ-مەنەدجەرى بۇ­گىن ءابى جۇيەسىندە 5600-دەن اس­تام كاسىپورىن تىركەلگەنىن با­سا ايتتى. «بىلىكتى ىقتيمال جاب­دىقتاۋشىلار اراسىنان 64 پو­زيتسيا بويىنشا ساتىپ الۋلار جۇر­گىزۋدەمىز», دەپ ءسوزىن قو­رى­تىندىلادى ول. 

سەيفوللا شايىنعازى,
«ەگەمەن قازاقستان» 

سوڭعى جاڭالىقتار