04 تامىز, 2017

قۇپيا تاپسىرما حيكاياسى

461 رەت
كورسەتىلدى
19 مين
وقۋ ءۇشىن

اۋعانستان... ءيا, ول 70-80-ءشى جىلدارى ەڭ ءبىر وتتى نۇكتەگە اينالعان جەر ەدى عوي. بۇل تۋرالى تالاي ايتىلدى دا, جازىلدى دا. بىراق سول ايتىلعاندار مەن جازىلعانداردان دا قالىس قالعان قۇپيا جايتتار بار ەدى. ەندى ونى دا اشاتىن ۋاقىت جەتتى. ارينە, سول ءبىر جىلدارى اۋعانستانعا «قول سوزعان» تەك كەڭەس وكىمەتى عانا ەمەس. شەتەلدىڭ قامشىلاۋىمەن دە, ايداپ سالۋىمەن دە جەرگىلىكتى حالىقتىڭ اراسىنان ءتۇرلى توپتار شىقتى. مىنە, تاپ وسىنداي سىندارلى ساتتە بارلاۋشىلار الدىندا تۇرعان ەڭ باستى مىندەت – جازىقسىز جاندار مەن اجالدىڭ ارباۋىنا ۇشىراعاندارعا قول ۇشىن بەرۋ بولدى. سونداي ابىرويلى مىندەتتى اتقارۋعا, ەڭ الدىمەن, ابدىعاپپار ميرمانوۆ سىندى بارلاۋشىلار باستاماشى رەتىندە تارتىلدى. ولارعا قاجەتتى ناقتى اقپاراتتاردى الۋ, باندا قۇرىلىمدارىنىڭ شوعىرلانعان كوزى قاي جەردە ەكەندىگىن انىقتاۋ نەمەسە سولاردىڭ قاتارىنا جانسىز رەتىندە ەنىپ, ەكىۇداي كۇيدە جۇرگەندەردى, مۇمكىندىگىنشە حالىقتىق ۇكىمەت جاعىنا تارتۋ سەكىلدى قۇپيا دا اسا قاۋىپتى تاپسىرمالار جۇكتەلدى.

قۇپيا تاپسىرما حيكاياسى

قۇپيا تاپسىرماعا ساي قۇپيا دايىندىق ارىدەن باستالدى. ول كەزدە, ياعني 1986 جىلى ابەكەڭ تالدىقورعان وبلىسى بويىنشا قاز كسر مقك باسقارماسى بارلاۋ ءبولىمىنىڭ باستىعى بولىپ جۇمىس ىستەپ جۇرگەن. سودان ءبىر كۇنى ونى ماسكەۋگە شاقىرتتى. جالعىز ول ەمەس, وداق بو­يىنشا بارلىعى 17 ادام كسرو مقك ءبىرىنشى باس باسقارماسىنا (سىرتقى بارلاۋ) جينالدى. ولاردىڭ بارلىعى دا قاتارداعى قىزمەتكەرلەر ەمەس, سايدىڭ تاسىنداي ىرىكتەلگەن, مقك باسقارما باستىقتارى, باستىقتارىنىڭ ورىنباسارلارى مەن اسا ماڭىزدى ءبولىم جەتەكشىلەرى-تۇعىن. سويتسە بۇلارعا تاڭداۋ تەككە تۇسپەگەن: ينتەرناتسيونالدىق بورىشتارىن وتەۋ ءۇشىن اۋعانستانعا بارادى ەكەن. بۇل جولعى اتتاناتىن توپ بارلىق تالاپقا جاۋاپ بەرەتىن اسقان دايىندىقتان وتكەن, «سەن تۇر, مەن اتايىن» دەيتىندەي قايتپاس قايسار عانا ەمەس, اسا ەپتىلىك پەن كەز كەلگەن تىعىرىقتان شىعۋدىڭ امالىن تابا الاتىن تاپقىرلىق, بىلىكتىلىكتىڭ يەسى بولۋى كەرەك. مىنە, وسىعان وراي ارنايى توپ دايىندىقتى ەڭ الدىمەن سول ەلدىڭ ءتىلىن ۇيرەنۋدەن باس­تادى.

سودان بۇلار, ياعني قۇپيا بارلاۋ توبى ابدەن دايىندالىپ, قيىن دا قاۋىپتى تاپسىرمانى ورىنداۋعا دايىن دەگەن كەزدە شەكاراعا اتتاندى. سىرت كوزگە ولاردىڭ ءبارى دە قاراپايىم ادامدار بولاتىن. ابەكەڭ بولسا, ەكونوميكالىق وكىلدىكتىڭ جاي قاتارداعى ينجەنەر-جوندەۋشىسى. ءسويتىپ بۇلاردىڭ ەشقايسىسى كۇدىك كەلتىرمەيتىندەي, ەشتەڭەدەن ەش حابارى جوق قاراپايىم جۇمىسشى رەتىندە شەكارادان ءوتتى. سولاي وتۋگە ۋاقىتتىڭ ءوزى ءماجبۇر ەتتى. ويتكەنى, كورىنىپ تۇرعان جاۋدىڭ جاعاسىنان الىپ اتىپ ۇرۋ, ۇرىس دالاسىندا قاسىق قانىڭ قالعانشا شايقاسۋ – ناعىز سوعىستىڭ ءبىر امالى عوي. ال مۇندا باسقان ءار قادامىڭدى اڭدىپ, تۋ سىرتىڭنان پىشاق ۇراتىن, جاسىرىن ويران سالاتىن باندالار ءىسى وتە قاۋىپتى ەدى. سوندىقتان ادەتتە قاراپايىم ءارى كوزگە موماقان بولىپ كورىنەتىن باندالاردىڭ حالىق شارۋاشىلىعىنا نەمەسە اسكەري نىساندارعا دايىندالىپ جاتقان شابۋىلدارى تۋرالى الدىن الا اقپارات الۋ وتە ماڭىزدى ءارى جوعارى باعالاندى. 1987-1989 جىلدارى ابدىعاپپار ميرمانوۆتىڭ توبى ارەكەت ەتكەن فارياب پروۆينتسياسىنىڭ ايماعىندا عانا ون مىڭنىڭ ۇستىندە ادامى بار 150 قارۋلى باندا قۇرىلىمى بولدى. ءتۇرلى باعىتتاعى پارتيالارداعى ءۇش مىڭنان اسا ادام بىتىمگە كەلمەيتىندەر بولسا, ءتورت مىڭعا تارتا ادام جاعدايدىڭ ارتىن باعۋمەن جۇرگەن. سوندىقتان كىمنىڭ كىم ەكەنىن تاپ باسا ايىرۋ دا قيىنعا تۇسەدى. كۇندىز شارۋا بولىپ جۇرگەن جان, تۇندە باسكەسەر بانداعا دا اينالىپ شىعا كەلەدى ەكەن. ال مودجاحەدتەر بولسا, قىشلاقتىڭ ادامدارىن توناپ, جيعان-تەرگەندەرىن تارتىپ اكەتىپ وتىرادى. ونىمەن قويماي حالىقتىق بيلىكتىڭ قارۋلى كۇشتەرى نىساندارى مەن قالا بەرسە كەڭەستىك شەكاراشىلارعا قىرعيداي تيەدى.

جالپى, مودجاحەدتەر پايدالاناتىن قارۋلار دا وسال ەمەس ەدى. ولاردا, ءتىپتى, الىپ جۇرۋگە ىڭعايلى اۋە-زىمىران كەشەنى دە بولعانى جاسىرىن ەمەس, ال ونداي قارۋعا كوبىنە اعىلشىندىق «بلوۋپايپ» قورەك كوزى قاجەت ەدى. وسىنى جاقسى بىلەتىن كابۋلداعى كسرو مقك وكىلدىگى اۋعانستانداعى بارلىق جەدەل توپتارعا اتالعان قورەك كوزىن قالاي دا قولعا ءتۇسىرۋدى تاپسىردى. ونى كەڭەس جاعى قولعا تۇسىرسە, باندا توبىنا اۋە-زىمىران كەشەنىن تولىقتاي كۇشىندە پايدالانۋ ارمانعا اينالىپ قالا بەرمەك. وسىنداي تاپسىرمانى ورىنداۋ ءۇشىن بارلاۋشىلار اتتىلى ساربازدار ارەكەتىن ۇتىمدى پايدالانا ءبىلدى.

وتقا ورانعان فارياب پرو­ۆين­تسيا­سىن­داعى تساراندوە (ميليتسيا), ۇلتتىق پولكتەر سەكىل­دى قارۋلى بولىمشەلەردىڭ ىشىنەن, اسىرەسە, مەملەكەتتىك قاۋىپ­سىزدىك مينيسترلىگى (مقم) باسقار­ما­سىنىڭ اتتىلى ۆزۆودتارى ايرىقشا قۋاتتى ەدى. مىنە, وسى اتتىلى اس­كە­ريلەر قارۋ-جاراق تاسىمالدايتىن كەرۋەندەردىڭ جولىن كەسۋدە ەرەكشە كوزگە ءتۇستى. ءتىپتى, بارلاۋ­شىلار ولاردى «جالعان باندالار» رولىندە دە پايدالانا ءبىلدى. بۇل جەدەل قيمىلدايتىن اتتىلى ساربازدار, راسىندا, جاسىرىن قىزمەت ەتتى. ءوز ۇيلەرىندە تۇرىپ بەيبىت ادامداردىڭ تۇرمىسىن كەشتى. ارقايسىسىنىڭ قولدارىندا ىقشام راديوستانتسيا بولدى, جەكە قارۋمەن قامتاماسىز ەتىلدى. مقم باسشىلىعىنىڭ بۇيرىعى بويىنشا تاپسىرمانى ورىنداۋعا كەز كەلگەن ۋاقىتتا ساقاداي ساي تۇردى. مىنە, وسى ساربازداردىڭ پايدالى جورىقتارىنىڭ ءبارىن ايتپاعاندا, ولاردىڭ 1987 جىلى مودجاحەدتەر قاراۋىلداعان كەرۋەندى قولعا تۇسىرگەنىنىڭ ءوزى ماڭىزدى ەدى. وندا ون ءبىر مودجاحەد تاۋ-تاستىڭ, جىقپىل-جىقپىلدىڭ اراسىمەن الگى كەرۋەندى كوزگە تۇسىرمەي الىپ بارادى ەكەن. ونى ءا.ميرمانوۆتىڭ بارلاۋ توبى ءبىلىپ قويادى. ءسويتىپ, اتتىلى ساربازدار ويلاماعان تۇستان جاسىرىن كەرۋەننىڭ جولىن كەستى. كەرۋەن تولعان قارۋ-جاراق ەكەن. ونان دا ەڭ ماڭىزدىسى, چەكيستەرگە قولعا ءتۇسىرۋدى تاپسىرعان, جوعارىدا اتالعان شەتەلدىك ماماندار دايىنداعان اعىلشىندىق «بلوۋپايپ» قورەك كوزدەرى دە بار بولىپ شىقتى. ونى ولار بىتىمگە كەلۋدەن مۇلدە باس تارتقان يسمايل بانداسى ورنالاسقان قايسار قىشلاعىنا الىپ بارا جاتىپتى. باندالار زارىعا توسىپ وتىرعان قارۋ-جاراقتارىنان وسىلايشا قاپىدا ايىرىلدى. ال بۇل سىرتقى بارلاۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ مىندەتتەرىن تالاپقا ساي ورىنداۋدىڭ ءبىر كورىنىسى عانا ەدى.

جەدەل توپتىڭ مۇشەلەرىنە ۇرىس الاڭىنا تىكەلەي قاتىسۋعا رۇقسات ەتىلمەيتىن ەدى. بىراق ابەكەڭنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ونداي تىيىم ارىپتەستەرىنىڭ الدىندا اۋعاندىقتاردىڭ «مۋشاۆەرلەر» تۋرالى بەدەلىنە نۇقسان كەلتىرۋى ابدەن مۇمكىن عوي. بۇل تۋرالى وكىلدىكتىڭ جەتەكشىلەرىنە دە بەلگىلى بولاتىن. سوندىقتان وزدەرىنە بەكىتىلگەن تاپسىرمالاردى جەرىنە جەتكىزە ورىنداۋى ءۇشىن, ابەكەڭ سول ءىستىڭ باسى-قاسىندا ءجۇردى. وسىنداي ماڭىزدى تاپسىرمالاردىڭ ءبىرى رەتىندە جەدەل توپقا باندالاردىڭ اراسىنداعى شەتەلدىك كەڭەسشىلەردى ۇستاۋ جۇكتەلەدى. اسىرەسە, ءىرى باندا توپتارىندا پاكىستاندىق كەڭەسشىلەر كوپ بولاتىن. مودجاحەدتەردىڭ باسىم توبى پاكىستاننىڭ پەشاۆار اۋدانىندا ارنايى دايىندىقتان وتەتىن. سول دايىندىقتان وتكەن سوڭ, وزدەرىن دايىنداعان الگى شەتەلدىك مامانداردىڭ جەتەگىنەن شىعا الماي قالاتىن.

بىردە وسىنداي دايىندىقتان وتكەن مودجاحەدتەردى باستاپ الىپ كەلە جاتقان توپ قولعا ءتۇستى. سويتسە, باندانىڭ كەڭەسشىسى الەن گيون اتتى فرانتسۋز ەكەن. قاپىدا قولعا تۇسكەن شەتەلدىك تىڭشى دا بەرىلە قويسىن با, بەلگىلى ءبىر گازەت ءتىلشىسىمىن دەپ بەت باقتىرماپتى. الايدا, ول دا پەندە عوي, شىندىقتى جاسىرا الماسا كەرەك. ارتىنان بۇل جەدەل شارانىڭ ناتيجەسى ايتارلىقتاي كومەگىن بەردى. سونىڭ ارقاسىندا الىنباس قامالداي بولىپ جۇرگەن راسۋل پاحلوۆوننىڭ اعاسىن مقم ارقىلى ارباۋعا قول جەتىپ, ءىنىسى باستاعان باندا توبىن حالىقتىق وكىمەت جاعىنا تارتۋعا مۇمكىندىك تۋدى. 

ارينە, ابەكەڭ تەك اۋعانستانعا عانا ارنايى ساپارمەن بارعان جوق. وزگە دە نەبىر ەلدەردىڭ ءتورىن بىلدىرمەي شارلاعانى انىق. ولاردىڭ ءبارىن تىلگە تيەك ەتپەسەك تە, سولتۇستىك كورەياعا بارىپ قايتقانىنان سىر شەرتۋگە بولادى. بىراق ابەكەڭ ول جاققا ادەتتەگىدەي جاسىرىن, لاقاپ اتپەن بارعان جوق. اشىق باردى. شىنايى قازاقستاندىق دەلەگاتسيا قۇرامىندا جۇرتتىڭ كوز الدىندا ءجۇردى. ءسويتىپ جۇرسە دە, وزىنە جۇكتەلگەن قۇپيا تاپسىرمانى ورىنداپ قايتتى. اگاركي سوندا بار عوي, ەگەر جاسىرىن ءىسىنىڭ ءبىر شەتىنەن شي شىققاندا, بار ابىرويدان جۇرداي بولۋ عانا ەمەس, جولعا قويىلعان قۇپيا اگەنتۋرالىق جۇمىستى جوق قىلار ەدى. سونىمەن ابەكەڭ ول جاققا 1992 جىلدىڭ باسىندا باردى. تاپسىرما – سول ەلگە كەتكەن كەڭەس سىرتقى بارلاۋىنىڭ اگەنتىمەن ۇزىلگەن بايلانىستى قالپىنا كەلتىرۋ ەدى. 

تاپسىرمانى ورىنداۋعا دايىندىق تياناقتى جۇرگىزىلدى. اگەنتپەن كەزدەسۋ ءۇشىن وعان دايىندىق ءبىر جىل بۇرىن, ياعني 1991 جىلى باستالدى. ال بۇل ۋاقىت كەڭەس وداعى ءالى تاراماعان كەز. ابەكەڭ قازكسر عىلىم اكادەمياسىنا جۇمىسقا قابىلدانادى. ارينە, قۇپيا تۇردە. ورتالىق ول ەلگە سەزىك تۋدىرماي بارۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى جولى – عىلىمي بايلانىس دەپ شەشىم قابىلدايدى. جوسپار قۇرىلادى. سولتۇستىك كورەياعا الماتىدان ءۇش اكادەميك جانە ابەكەڭ باراتىن بولدى. ولاردىڭ نەگىزگى ماقساتى – كيم ير سەن كەزىندە 1955 جىلى, ماركسيستىك يدەياعا قارسى ۇسىنىلعان, سولتۇستىك كورەيانىڭ رەسمي يدەولوگياسى بولىپ تابىلاتىن «چۋچحە» يدەياسىن زەرتتەۋ. 

كەڭەستەر وداعى ىدىراۋ قارساڭىندا تۇرعانىمەن, ورتالىق مينيسترلىكتەر, اكادەميالار ءالى جۇمىسىن جالعاستىرىپ جاتقان ەدى. ابەكەڭدەر ساپارى تۋرالى جان-جاققا «قىزىل جولاقتى», ياعني «ۇكىمەتتىك» تەلەگراممالار جولدانادى. سونىڭ ارقاسىندا جول-جونەكەي اتالعان عالىمدار توبىن كۇتىپ الىپ, شىعارىپ سالادى. 

سونىمەن سولتۇستىك كورەياداعى كۇندەر باستالادى. ون ءتورت كۇن. از ۋاقىت ەمەس. كۇندە ارنايى باعدارلاما بويىنشا ءىس-شارالارعا قاتىسىپ, مادەني وشاقتارىن ارالايدى. ءتىپتى ءدال سول ۋاقىتتا بەلگىلى ءانشى اللا پۋگاچەۆا كونتسەرتتىك باعدارلامامەن كەلىپ جاتىر ەكەن, وعان دا بۇلاردى الىپ بارادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, لايىقتى سىي-قۇرمەت كورسەتىلەدى. ءسويتىپ دەمالىپ جۇرگەندە ۋاقىت تا سىرعىپ وتە باستايدى. ابەكەڭ ەش جەرگە بەتالدى شىعا المايدى. بىراق جۇكتەلگەن تاپسىرمانى ورىنداۋ قاجەت. سول كەزدى ابەكەڭ بىلاي دەپ ەسكە الادى: «قايدا بارساق تا قاسىمنان ادامدار قالمايدى. ال مەنىڭ ءوز تاپسىرمام بار. ونى ورىنداي الماسام, وندا مەن نەگە ءجۇرمىن. بوس ۋاقىت دەگەن مۇلدە جوق, سىتىلىپ شىعا المايسىڭ. ايتەۋىر امالىن تاۋىپ, كەرى قايتاتىن بيلەت تۋرالى انىقتاما الۋ قاجەت دەپ, «اەروفلوت» كومپانياسىنىڭ كەڭسەسىنە «قاشىپ شىقتىم». الماتىدان شىعاردا وزىممەن بىرگە ءبىر جاشىك «پوسولسكايا» ورىس اراعىن العانمىن. اكادەميكتەر ونى نە قىلاسىڭ دەپ كۇلگەن. سونىڭ ءبىر-ەكەۋىن قولتىعىما قىسىپ الدىم. «اەروفلوت» كومپانياسىنىڭ وكىلدىگىندە بولىپ, ورىس اراعىن «ساعىنىپ قالعان» جىگىتتەرگە قۇيا ءجۇرىپ, ءوزىم ىزدەگەن ادام تۋرالى تولىق اقپارات جينادىم. ول ادام تۋرالى ەشتەڭە ايتا المايمىن ەندى. بايلانىستى قالپىنا كەلتىردىم, كەڭەس بارلاۋىمەن ءارى قاراي جۇمىستى جالعاستىراتىن بولدى. ماسكەۋگە تاپسىرما ورىندالعانى تۋرالى حابار جىبەرىلدى».

سودان ەكى اپتانى امان-ەسەن وتكىزىپ, ابەكەڭدەر كەرى قايتادى. بۇل 1992 جىلدىڭ باسى. كەڭەس وداعى تاراپ كەتكەن. ءولارا كەزەڭ. بۇرىنعى ادەتپەن قازاق كسر-ءنىڭ دەلەگاتسياسىن كۇتىپ الۋ كەرەك دەپ حاباروۆ وبلىستىق كوميتەتىنە تەلەگرامما جىبەرىلەدى. بىراق ولاردى ەشكىم كۇتىپ المايدى. حاباروۆ اۋەجايىندا ەكى تاۋلىك كۇتۋمەن وتەدى. الماتىعا بيلەت جوق. ارينە, ابەكەڭ وندايعا ۇيرەنگەن عوي, تەك اكادەميكتەرگە قيىن تيەدى. سودان ابەكەڭە ءوزىنىڭ وسىنداعى ارىپتەستەرىنە جۇگىنۋىنە تۋرا كەلەدى. حاباروۆ مقك-ءسىنىڭ بارلاۋ قىزمەتىنىڭ باسشىسىن تانيتىن ەدى. بىردەن سوعان بارادى. ماسەلەنىڭ ءمانىسىن تۇسىنگەن ول: «مەنىڭ بۇرىنعى ورىنباسارىم زەينەتكەرلىككە شىققان, قازىر اۋەجايدا قاۋىپسىزدىك ءبولىمىن باسقارادى, قولىنان كەلمەيتىنى جوق, پىسىق جىگىت» دەپ, سوزگە كەلمەي, ءوز كولىگىنە وتىرعىزىپ, الىپ بارادى. راسىندا, بۇرىنعى ورىنباسارى مىقتى ەكەن, ءۇش اكادەميك پەن ابەكەڭدى ۇشاققا بيلەتسىز مىنگىزەدى. الماتىعا قونىسىمەن اۋەجايدان اكادەميكتىڭ ءبىرى قوياردا-قويماي ابەكەڭدى ۇيىنە الىپ باردى. كابينەتىنە كىرگىزىپ, «سەن تەگىن ادام ەمەسسىڭ, كىمسىڭ؟» دەپ ونى سۇراقتىڭ استىنا الادى. تاپسىرما ورىندالدى, ەندى ابەكەڭ نەسىن جاسىرسىن, «سىرتقى بارلاۋ پولكوۆنيگى ميرمانوۆ» دەپ ءوزىن قايتا تانىستىرادى. اكادەميك: «ە, باسە, سونداي ءبىر پالەننىڭ بار ەكەنىن سەزىپ ەدىم», دەپ ريزا بولىپ, قادىرلى قوناعىن داستارقانعا شاقىرادى. وسىلاي دەپ سىر شەرتكەن ابەكەڭ وتكەندى ەسكە الىپ, ءبىر جىميىپ الدى.

ال بىلە-بىلسەك, ابەكەڭ قاۋىپسىزدىك قىزمەتىنە, ياعني سىرتقى بارلاۋ ىسىنە بىردەن كەلە قالعان جوق. ونىڭ دا العاشقىدا وزىندىك تاڭداعان ماماندىعى بولاتىن. ول رەسەيدىڭ روستوۆ قالاسىنداعى ماشينا-قۇرىلىس ينس­تيتۋتىن بىتىرگەن سوڭ,  وسكەمەنگە كەلىپ, ينجەنەر-كونسترۋكتور بولىپ جۇمىسقا كىرىسەدى. ءسويتىپ, زاۋىتتىڭ وزات جۇمىسشىسى اتانىپ جۇرگەندە وعان 1968 جىلى «چەكيستىك» قىزمەتكە بارۋعا ۇسىنىس بىلدىرىلەدى. ابدىعاپپار سوزگە كەلمەيدى. بىراق اتا سالتىنان اتتاماعان قازاق وتباسىندا ءتالىم-تاربيە الىپ, قاشاندا اتا-انانىڭ اقىلىن تىڭداۋدى ادەتكە اينالدىرعان جان عوي. سول ادەتپەن ابدىعاپپار دا چەكيستىك قىزمەتكە بارماس بۇرىن اكەسىمەن حابارلاسادى. ونىڭ اكەسى بار ءومىرىن ورمان شارۋاشىلىعىنا ارناعان ادام. «لەسحوز» ەلدى مەكەنىندەگى كىشى بالاسىنىڭ قولىندا تۇراتىن. مقك باسشىلىعى دا ابەكەڭنىڭ اكەسىمەن حابارلاسقانىن, رۇقساتىن العانىن قۇپ كورەدى. 
سودان ابەكەڭ اكەسىمەن اقىلداسۋ ماقساتىمەن «لەسحوزعا» تەلەفون شالماق بولادى. ول ۋاقىتتا قازىرگىدەي ءار قالتادا ءبىر-بىردەن ۇيالى تەلەفون جۇرەتىندەي كەز ەمەس, ءتىپتى قىزمەت ورنىنان تىكەلەي حابارلاسا قويۋعا دا مۇمكىندىك بولمايتىن, سوندىقتان وسكەمەن قالاسىنداعى سويلەسۋ پۋنكتىنە بارىپ, اۋىلمەن بايلانىسقا تاپسىرىس بەرەدى. ال «لەسحوزدا» جالعىز تەلەفون بار. ونىڭ ءوزى شارۋاشىلىق باسشىسى كابينەتىندە. مۇندا شارۋاشىلىق باسشىسى عانا بارىنە قوجا. ونىڭ اق دەگەنى – العىس, قارا دەگەنى – قارعىس. قاباعىنان قار جاۋعان كۇنى جالعىز تەلەفونمەن سويلەسۋ تۇگىل, كابينەتىنە اتتاپ ەشكىم كىرە المايدى. سويتكەن ديرەكتور كابينەتىنە ابەكەڭ تەلەفون شالعان كۇنى ونىڭ اكەسىن شاقىرتادى. اكەسى بولسا, ول كەزدە جاسى 70-تەن اسىپ كەتكەن. قۇلاعى دا مۇكىس ءارى سانسىز شاقىرىمعا تارتىلعان سىمدى تەلەفوننان ار جاقتاعى ادامنىڭ داۋىسىن دۇرىس ەستۋ مۇمكىن ەمەس. ابەكەڭ اكەسىمەن امانداسىپ, ساۋلىق سۇراسىپ بولامىن دەگەنشە وڭەشى قارلىعىپ قالادى.

ەندى نەگىزگى جاعدايدى ايتايىن دەسە, تاعى بار داۋسىمەن ايقايعا باسۋى كەرەك. «مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنە قىزمەتكە اۋىسايىن دەگەنمىن, قالاي قارايسىز؟» دەپ, سويلەسۋ پۋنكتىن باسىنا كوتەرە ايقايلاي المايدى. تانىس ادامدار بار دەگەندەي, سىندارلى سىردى سىرتقا بىردەن شىعارۋعا بولمايدى. سابىر ساقتاپ, اقىرىن سويلەيىن دەسە, اكەسى ەستي الماي, دۇرىس ۇعار ەمەس. اكەسىنىڭ دە ۇلىنىڭ نە جۇمباقتاپ سويلەپ تۇرعانىن تۇسىنە الماعاندىقتان, شىدامى تاۋسىلىپ بارا جاتقان سەكىلدى. وسىنى ويلاعان ابەكەڭ, اڭگىمەنى قىسقا قايىرىپ, «نكۆد-عا قىزمەتكە تۇرامىن» دەي سالادى. سول-اق ەكەن, اكەسى سەلك ەتە قالادى. ءداپ سول ساتتە قايران اكەسىنىڭ كوز الدىنا قورادان جالعىز تىشقاق لاقتى سۇيرەپ الىپ بارا جاتقان «قىزىل جاعالىلار» ارەكەتى, كەزىندە «نكۆد» جازىقسىز جالا جاۋىپ, سوتتاتىپ جىبەرگەن كورشىسىنىڭ ەڭىرەگەندە ەتەگى تولعان بەينەسى ەلەستەگەن بولار دەيمىز. سوسىن... نە كەرەك, اكەسى تەز ەسىن جيىپ الادى دا «جوق بالام, بولمايدى! ءوزىڭنىڭ قازىرگى جۇمىسىن دا جامان ەمەس» دەپ تۇتقانى قويا سالادى. 
سودان اكەسى ۇلىنىڭ «نكۆد-عا» قىز­مەتكە كىرۋىنە ءۇزىلدى-كەسىلدى قارسى بول­دى. بىراق ۇلى مۇلدە باسقا قىزمەتكە كىرگە­لى جاتقانىن ۇقتىرا المادى... ءسويتىپ, ابە­كەڭ ومىرىندە ءبىر-اق رەت قانا اكەسىن تىڭدا­ماۋعا ءماجبۇر بولىپ, مەملەكەتتىك قاۋىپسىز­دىك قىزمەتىنە الىنادى. ارتىنشا مينسك قالاسىنا وقۋعا اتتانادى. ارينە, كەيىن اكەسى ءبارىن ءتۇسىندى. ۇلىنىڭ مقك قىزمەت­كەرى ەكەندىگىن ماقتانىش تۇتاتىن بولدى. 

ابدىعاپپار ميرمانوۆ وسى جىلدىڭ 22 ناۋرىزىندا قايتىس بولدى. ول ەكى مارتە «قىزىل جۇلدىز» وردەنى جانە بىر­قاتار ۇكىمەتتىك ناگرادالارمەن, ونىڭ ۇستىنە اۋعان حالقىنىڭ ەكى وردەنىمەن ء(ى دا­رەجەلى «جۇلدىز» جانە «باتىلدىعى ءۇشىن» وردەندەرى) ماراپاتتالعان. بىلتىر جەل­توقسان ايىندا پرەزيدەنت جارلىعىمەن «قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنە – 25 جىل» مەدا­لىمەن ناگرادتالدى. بۇل ابدىعاپپار مير­مانوۆتىڭ العان سوڭعى ناگراداسى ەدى.

الەكساندر تاسبولات,
«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار