ەركىندىگىمىزدى الىپ, ەڭسەمىزدى تىكتەگەلى دە جيىرما جىلعا تاياپ قالدى. بۇل ۋاقىتتاعى ارالىقتى قازاق ەلىنىڭ ءۇش عاسىردان كەيىنگى ورلەۋ مەن گۇلدەنۋى دەۋگە بولادى. ويتكەنى, وزگەگە جالتاقتاماي, ءوز ءسوزىمىزدى تۋرا ايتاتىن كەزگە جەتىپ, بەرەكە-بىرلىككە ۇيىپ, ىنتىماقتى تىرلىككە ۇيىتقى بولعان شاتتىققا تولى كۇنگە قاراي وتتىك.
ەندى ءبىر-ەكى ايدان كەيىن, مىنە, وسى ەش نارسەگە تەڭ كەلمەيتىن, باسقاعا تەڭگەرمەيتىن ەلدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىن ءبۇكىل جۇرت بولىپ جۇمىلىپ, اتاپ وتكەلى وتىرمىز. سول ايتۋلى كۇن, القالى ساتكە ارناپ, باسىلىم سۋرەت پەن ءسوزدى ۇشتاستىرىپ, ايقارا بەت شىعارۋ جونىندەگى جوبانى قولعا الدى. سونىڭ العاشقى جاريالانىمى مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن ومىرگە كەلىپ, الەمدەگى تاڭداۋلى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ قاتارىنا قوسىلۋدى ماقسات ەتكەن, وزدەرىن ۇلتتىق برەندكە اينالدىرۋعا بەل شەشە كىرىسكەن نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنە ارنالىپ وتىر.
بۇگىندە «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» ارقاۋىندا نارىق سۇرانىسىنا باعدارلانعان جوعارى وقۋ ورنىنىڭ يننوۆاتسيالىق مودەلى قالىپتاستىرىلۋدا. ول بارلىق جوو-لار ءۇشىن ۇلگى بولۋى كەرەك.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا 2011 جىلعى جولداۋىنان
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 2010 جىلعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا: «ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا استانا قالاسىندا قۇرىلىپ جاتقان بىرەگەي وقۋ ورىندارى – «جاڭا حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەت», «ارناۋلى قور» جانە قازىردىڭ وزىندە تابىستى جۇمىس ىستەپ جاتقان «ينتەللەكتۋالدىق مەكتەپتەر» سەكىلدى جوبالار ەرەكشە باسىمدىققا يە بولماق. مەن ولاردىڭ مەنىڭ ەسىمىمدى الۋىنا كەلىسىم بەردىم. ولاردىڭ وتاندىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ فلاگمانى بولىپ, وسى زامانعى وقۋ باعدارلامالارىن كەيىننەن ولاردى بۇكىل رەسپۋبليكا بويىنشا ەنگىزەتىندەي ەتىپ ازىرلەۋ مەن بايقاپ كورۋ جونىندەگى باستى الاڭعا اينالۋى ءۇشىن قولدان كەلگەننىڭ ءبارىن جاساۋ قاجەت», دەگەن ەدى. سول ىرگەلى وقۋ ورنى قازىر جۇمىس ىستەپ جاتىر.
نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى يننوۆاتسيالىق زەرتتەۋ قىزمەتىن جۇرگىزۋگە باعىتتالعان قازىرگى زامانعا ساي كۇشتى عىلىمي ينفراقۇرىلىمى بار ۋنيۆەرسيتەت بولۋدى ماقسات ەتىپ وتىر. جاڭا زامانعى بۇل جوعارى وقۋ ورنىنا ەڭ ۇزدىك ۇلتتىق جانە حالىقارالىق زەرتتەۋشىلەر شاقىرىلدى. ولارعا شىعارماشىلىق قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى جاعدايلار جاسالعان. وقۋ ورنىندا 2010-2012 جىلدارعا ارنالعان ۋنيۆەرسيتەتتى دامىتۋ ستراتەگياسى بەكىتىلگەن. ءبىلىم ورداسىنىڭ اكادەميالىق جانە عىلىمي ساياسي ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قۇرامىنا كىرەتىن مەكتەپتەردىڭ (ينستيتۋتتاردىڭ) ارقايسىسى الەمنىڭ جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ سانىنان شەتەلدىك اكادەميالىق سەرىكتەستىڭ ءجانە كۇشتى عىلىمي, كلينيكالىق, وندىرىستىك بازانىڭ بولۋى جوسپارلانعان. بۇل ەلدىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ ماقساتتارىن شەشۋ ءۇشىن ءبىلىم, عىلىم جانە ءوندىرىستىڭ اراسىنداعى ءوزارا بايلانىستى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ينفراقۇرىلىمىنا كەلەتىن بولساق, ول ەلوردامىزدىڭ سول جاعالاۋىنداعى قالانىڭ ەكولوگيالىق تازا بولىگىنە ورنالاسقان. وقۋ ورنىنىڭ ساۋلەتى قازىرگى زامانعا جانە ۇزدىك باتىس ستاندارتىنا ساي. بارلىق وقۋ عيماراتتارى ءبىر-بىرىمەن ورتاق اتريۋم جانە ىشكى ءوتۋ دالىزدەرى ارقىلى بايلانىستىرىلعان. مۇنداي قۇرىلىم كەشەننىڭ بۇكىل تۇتاستىعىن جانە ساۋلەتىنىڭ ەرەكشەلىگىن كورسەتەدى. زەرتحانالارعا, سول سەكىلدى باسقا دا عيماراتتارعا قىزمەت كورسەتۋ باس عيماراتتىڭ سىرتىنداعى اينالما جول ارقىلى جۇزەگە اسىرىلعان. قۇرىلىستىڭ جالپى كولەمى 122 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايدى.
ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ستراتەگيالىق ماقساتتارى تۋرالى ايتقاندا, بىرىنشىدەن – عىلىم مەن تەحنولوگيادا تىڭ تەندەنتسيالاردى قۇرۋعا جانە دامىتۋعا قابىلەتتى كاسىبي مامانداردىڭ جاڭا ۇرپاعىن قالىپتاستىرۋ; ەكىنشىدەن – بىلىمگە نەگىزدەلگەن ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ تۇراقتى جانە ونىڭ جان-جاقتى دامۋىنا ىقپال ەتەتىن ءبىلىم, عىلىم جانە ءوندىرىس ينتەگراتسياسىنىڭ مودەلىن قۇرۋ; ۇشىنشىدەن – وقۋ باعدارلامالارىن ينتەرناتسيونالداندىرۋ جانە الەمدىك جوعارى وقۋ ورىندارىمەن سەرىكتەستىك قارىم-قاتىناس ارقىلى الەمدىك ءبىلىم مودەلىن قالىپتاستىرۋ; ءتورتىنشىدەن – ءبىلىم الۋ ءۇشىن جاعدايلاردى قامتاماسىز ەتەتىن قازىرگى زامانعا ساي تەحنولوگيالىق ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋ; سونداي-اق, الەمدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن جانە عىلىمي ورتالىقتارمەن بىرلەسكەن عىلىمي زەرتتەۋلەردى وتكىزۋ; بەسىنشىدەن – الەۋمەتتىك پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلاردىڭ قۇرامىن قۇرۋ جانە وتاندىق وقىتۋشىلاردىڭ مۇمكىندىكتەرىن ارتتىرۋ; التىنشىدان – ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ۇلتتىق جانە حالىقارالىق بەدەلىن قالىپتاستىرۋ.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان بۇل ۋنيۆەرسيتەت كەلەشەكتە ەلىمىزدىڭ زياتكەرلىك ەليتاسىن قالىپتاستىرۋدى ماقسات ەتىپ وتىر. ءسوز ەتىپ وتىرعان جوعارى وقۋ ورنى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ باسىمدىقتارىمەن الەمدىك ۇزدىك عىلىمي ءبىلىم پراكتيكاسىن ۇيلەسىمدى بايلانىستىراتىن قازاقستاننىڭ ۇلتتىق برەندى بولۋعا ارنالعان. ونىڭ يكەمدى قۇرىلىمى ءبىلىم, عىلىم مەن ءوندىرىس اراسىنداعى ءوزارا بايلانىستى قامتاماسىز ەتۋگە, سونداي-اق ءتيىمدى اكادەميالىق ورتانى قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قازىر نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى الەمنىڭ 30 ۇزدىك جوعارى وقۋ ورىندارى قاتارىنا كىرەتىن ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم-شارتتاردى بەكىتكەن. ولاردىڭ ىشىندە: UCL (University College London), Duke University, iCarnegie, University of Wisconsin-Madison, UPenn (University of Pennsylvania), LKY School of Public Policy (National University of Singapore), ت.ب بار.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ شەشىمىمەن ۋنيۆەرسيتەت اشىلعاننان بەرگى ەكى جىلدىڭ ءارقايسىسىندا 500 ءبىلىم بەرۋ گرانتتارى ءبولىنىپ, تەك سول بويىنشا عانا جاستار ءبىلىم الىپ جاتىر. ەڭ باستىسى, بۇل وقۋ ورنىنا ناعىز جۇزدەن جۇيرىكتەر عانا تۇسە الاتىنىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك.
ۋنيۆەرسيتەتتە 4 زەرتتەۋ ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. ولار: ءومىر تۋرالى عىلىمدار, بالاما ەنەرگەتيكا جانە حالىقارالىق-پانارالىق, ينسترۋمەنتالدىق, ءبىلىم بەرۋ ساياساتى زەرتتەۋلەر ورتالىقتارى. بۇل ورتالىقتار وزىق عىلىمي زەرتتەۋلەردى جۇرگىزۋ ءۇشىن ەڭ جاڭا زەرتحانالىق قۇرال-جابدىقتارمەن جاراقتالعان. سونداي-اق, 6 مەكتەپ (فاكۋلتەت) باكالاۆريات بويىنشا – ينجەنەريا, جاراتىلىستانۋ, گۋمانيتارلىق عىلىمدار مەكتەبى, مەديتسينا مەكتەبى, ماگيستراتۋرا جانە PhD باعدارلاماسى بويىنشا 2012 جىلدان باستاپ, مەملەكەتتىك ساياسات جانە بيزنەس مەكتەبى جۇمىس ىستەيتىن بولادى.
وتكەن جىلى ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ ءجۇيەسىنىڭ بارلىق ارتىقشىلىقتارىمەن ۇزدىك الەمدىك عىلىمي ءبىلىم بەرۋ تاجىريبەسىن قامتيتىن, بولاشاقتا وتانىمىزدىڭ ۇلتتىق برەندىنە اينالاتىن ەرەكشە ۇلگىدەگى حالىقارالىق جاڭا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ اشىلۋ راسىمىندە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ: بۇگىن استانامىزدا دۇنيەجۇزىندە تەڭدەسى جوق قازاقستانداعى تۇڭعىش حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەت اشايىق دەپ وتىرمىز. قالامىزداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى ەلىمىزدەگى ەڭ باستاۋىش ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. بىراق بۇل جاڭا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ماعىناسى مەن جاعدايى مۇلدە باسقا. ۋنيۆەرسيتەت بيىلدان باستاپ, ءوز جۇمىسىن باستايتىن بولادى. مەملەكەت ەسەبىنەن 500 وقۋ گرانتى ءبولىنىپ وتىر. ەلىمىزدىڭ بولاشاق زياتكەرلىك ەليتاسىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا قۇرىلعان وقۋ ورنى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ باسىمدىقتارى مەن ۇزدىك عىلىمي ءبىلىم پراكتيكاسىن ۇيلەسىمدى بايلانىستىراتىن قازاقستاننىڭ ۇلتتىق برەندى بولۋعا ارنالعان. بۇل جاستارعا ەلدىڭ بولاشاعىنا ارنالعان سىيلىق, دەگەن ەدى.
جوعارىداعى فوتوسۋرەتتەر ەلباسى ءسوزىنىڭ دالەلى سەكىلدى. ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەرى قازىر وقۋ, ال وقىتۋشىلارى جۇمىس ۇستىندە.
دايىنداعان سۇلەيمەن مامەت,
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات.
