ءوندىرىسى ورلەگەن ءوڭىر

جىلدان جىلعا ەكونومي­كا­نىڭ وزەكتى بۋىنى سانالاتىن ءوندىرىس سالاسى وڭىردە جەدەل دامىپ كەلەدى. ماسەلەن, تەكەلى قالاسىندا عانا ءىرىلى-ۇساقتى ونداعان ءىرى كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. وتكەن جىلى شا­ھار­داعى وسىنداي ءوندىرىس ورىن­دا­رى 8 ملرد. تەڭگەدەن استام ءونىم وندىرسە, وتكەن مەرزىمدە بۇل كورسەتكىش ەداۋىر وسكەن. ەكى جىل­دان بەرى جۇمىسىن توقتات­قان كەن كومبيناتىنىڭ رۋدا بايى­تۋ تسەحىنداعى جۇمىس جان­دانىپ, قالالىقتار جاڭا جۇ­مىس ورىندارىندا بەلسەندى ەڭبەكتەرىن جالعاستىرۋدا. تەكەلىدەگى «كازتسينك» كەن باي­ىتۋ كومبيناتى وتكەن كە­زەڭ­دە وندىرىستەگى ماسەلەلەرگە باي­لا­نىستى جۇمىسىن توقتاتقان. ىرگەسى قالانعانىنا جارتى عا­سىردان استام ۋاقىت بولعان وسى كومبيناتتىڭ تامىرىنا قان جۇگىرتكەن «گورنوە بيۋرو» سە­رىكتەستىگىنىڭ توراعاسى ءاب­دى­را­مان ەدىلباەۆ ءبىراز ءىستىڭ تيا­نا­عىن كەلتىرىپتى. ول العاشقى جۇ­مىستى كەن بايىتۋ تسەحىن ىسكە قوسۋدان باستاپتى. قاراعان­دى­دان شيكىزات تاسىمالداپ, بايى­تىل­عان تەمىر رۋداسى كونتسەن­ترا­تىن شىعارىپ, قوندىرعى­لار­دى ىسكە قوسقان كاسىپكەردىڭ ەڭبەگى اقتالعان. العاشقى 10 توننا شيكىزات وڭدەلىپ, ارنايى زەرتحانادا سا­راپتامادان وتكىزىلىپتى. ءنا­تي­­جەسىندە ساپاسى جوعارى دەگەن باعا العان. قىتايلىق ءون­دىرۋ­شى­لەردىڭ دە كوڭىلدەرىنەن شى­عىپ, ءوزارا كەلىسىم-شارت جا­­سا­لىپ, ازىرگە ايىنا 20 مىڭ توننا ءونىم الۋ كوزدەلگەن. ءوتىم­دى بولعانى زاۋىت ۇجى­مى­نىڭ دا كوڭىلىن ورنىقتىر­عان­داي. ەندى ايىنا 60 مىڭ توننا ءونىم ءون­دىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. كاسىپ­ورىندا 260 ادام جۇ­مىس ىستەسە, كوپشىلىگى باي­ىر­عى جۇمىس­شى­لار. ەكىنشى ۇيلەرىندەي بولعان كوم­بي­نات­تى ريزىعىمىزدىڭ كوزى, ءومى­رى­مىزدىڭ وزەگى, دەيدى. سەرىكتەستىك مۇنىمەن شەكتەلمەيدى. شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن كومبينات بازاسىنان جەرگىلىكتى رۋدادان جىلىنا 30 مىڭ توننا ەلەكتروليتتى مەتالل مارگانەتسىن وندىرەتىن جاڭا زاۋىت سالۋ جونىندەگى جوبانى قولعا ال­ماقشى. ارينە, قالا بيۋدجەتىنە تا­بىس اكەلەتىن جوبا وبلىس اكى­مىنەن قولداۋ تاۋىپتى. وعان قا­جەتتى 300 ملن. اقش دوللارى تۇ­راتىن جوبانى گەرمانيالىق «تەس­سەن گرۋپپ» كومپانياسى ين­ۆەستيتسيالاۋعا نيەتتى ەكەن. جالپى, تەكەلىدەن رەسپۋب­لي­كالىق يندۋستريالاندىرۋ كارتا­سى­نا «Green House» جىلىجاي كەشەنى عانا كىرگەنىن ەسكەرسەك, ەندى قالا باسشىلارى ءبىر شا­ڭى­راق استىندا قانات جايار قوس زاۋىت­تىڭ كەلەشەگى كەمەل ەكەنىنە نازار اۋدارىپ, مۇددەلىلىك تانىتقان. تاۋەلسىز ەل ەكونوميكاسى نى­عايا تۇسكەن تۇستا حالىقتىڭ الەۋ­مەتتىك ماسەلەلەرىن شەشۋ جايى دا الدىڭعى ورىنعا شىعىپ وتىر. اسىرەسە, وڭىردە قۇرىلىس سالاسى قارقىندى دامىپ, وسىعان وراي قۇرىلىس ماتەريالدارىن شىعا­را­تىن ۇلكەن-كىشى ءوندىرىس ورىن­دا­رى­نىڭ وركەندەۋى مەن قاتارىنىڭ وسۋىنە نەگىز قالانۋدا. تەكەلىدەگى تسەمەنت زاۋىتى قۇ­رىلىسقا ارنالعان قۇرعاق سىلاق قوسپالارىن شىعارۋدا. جۇمىسىن شاعىن تسەحتان باستاعان زاۋىت بۇگىندە 17 ءتۇرلى ءونىم ءتۇرىن داي­ىن­داسا, وتاندىق مازمۇندى ساق­تاۋ تالابىمەن تالدىقورعان اي­ما­عىن­داعى قۇرىلىسقا زاۋىت ءونىم­دەرى كەڭىنەن قولدانىلىپ, الىستان اربالاماي, جاقىننان تاسىمال­دانىپ وتىر. بۇدان ەكى جاق تا ۇتىپ كەلەدى. زاۋىت سۋعا, ىلعالعا, ايازعا ءتوزىمدى جاڭا قۇرعاق قۇرىلىس قوسپالارىن شىعارۋدى باستا­دى. «تەلەميكس», «تالاس ميكس», «كەرەمەت», «2 ۆ 1» دەگەن جاڭا ءونىم تۇرلەرى ىشكى جانە سىرتقى ارلەۋ, سىلاۋعا تاپتىرمايدى. نا­رىققا ەنگەنىنە از بولعانى­مەن زاۋىت­تىڭ قۇرعاق سىلاق پەن جەلىم ءتۇر­لەرىنە سۇرانىس جوعارى. الماتى مەن استانا, اتىراۋدان تۇسكەن تاپسىرىس جۇ­مىسشىلاردىڭ جىگەرىن جا­نىپ وتىر. – ءوندىرىستىڭ ۇتاتىنى جەرگىلىكتى شيكىزات كوزى. شاھار ءتو­ڭى­رەگى تاۋلى ايماق ءارى ونىڭ قوي­ناۋى كەنگە باي. گيپس پەن ءمارمار ۇنتاعى جەرگىلىكتى كۇ­رە­سىندەردەن الىنىپ, نەمىس تەح­نو­لوگياسىمەن وڭدەلەدى. زاۋىت قۋاتى ساعاتىنا 200 توننا ءونىم وندىرۋگە جەتەدى, – دەيدى «تسەمەنت» جشس ءوندىرىس تسەحىنىڭ باس­تىعى عابيت سادىقوۆ. مۇندا ءوندىرىس تالاپتارى قاتاڭ ساقتالادى. حيميالىق قو­سپالار «ينتەرحيم» كومپا­نيا­سىنان الىنىپ, ەسەپتەپ, ەرەجەنى بۇزباي جۇمساۋ نازاردا. سودان دا بولار, كوپتەگەن بەلگىلى قۇرىلىس كومپانيالارى زاۋىتپەن ىسكەرلىك بايلا­نىس­تارىن نىعايتقان. زاۋىت سوڭعى ءۇش جىلدا ءون­دى­رىس اۋقىمىن 4,7 پايىزعا ۇل­عايتقان. كاسىپورىندا 50 ادام ەڭبەك ەتسە, كەلەشەكتە جاڭا جۇ­مىس ورىندارى اشىلادى دەپ كۇتىلۋدە. كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى.