تەاتر • 18 شىلدە, 2017

تالعامعا ساي تارتۋ

253 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاق ەلى تاريحىندا تۇڭعىش رەت ءوتىپ وتىرعان ەكسپو-2017 كورمەسى قازاق­ستان­نىڭ الەم الدىن­داعى ايشىقتى بە­دەلى بولىپ سانالادى. تورتكۇل دۇنيەنى تام­سان­تقان بۇل كورمە ساۋدا-ساتتىق ءجا­نە ەكونوميكالىق بايلانىس قانا ەمەس, ءبۇ­كىل الەمدىك رۋحانياتتىڭ سال­تا­نات قۇ­راتىن ءساتى ەكەنى تاعى ايان.

تالعامعا ساي تارتۋ

اسى­رە­سە, ونىڭ اياسىندا ءوتىپ جاتقان ادەبي, ما­دە­ني شارالاردىڭ ىشىندە ءبىز ءۇشىن تە­اتر ۇجىم­دارى قويىلىمدارىنىڭ ور­نى بو­لەك. ماسەلەن, سوڭعى ءبىر-ەكى اي بە­دەرىندە ەلى­مىزدىڭ تەاتر ومىرىندە قان­شا­ما ايتۋلى وقيعالار بولدى. حا­لىق­ارالىق مار­­تەبەسى بار ەكى بىردەي فەستيۆال – «ساح­نادان سالەم!» مەن ا.ءاشىموۆتىڭ 80 جىلدىعىنا ارنالىپ, تۇڭعىش رەت وت­كى­زىلگەن دۇنيەجۇزىلىك «ا­ستانا» تەاتر فەس­­تيۆالى وسى ايتىپ وتىرعان ويى­مىز­دىڭ جارقىن دالەلى ىسپەتتى. قازاق ەلىنىڭ تو­بەلى تورىنە الىس-جاقىن شەتەلدەردەن نە­بىر مايتالمان ساراپشىلار مەن ساحنا ساڭلاقتارىن وزدىرىپ, قازاقستان دا­مىعان مادەنيەتى مەن ونەرى ارقىلى دا ەڭسەسى تىكتەلىپ, ەندىگى كولبەگەن ەڭسەلى ەل ەكەنىن تانىتۋدا. ەلىمىزدەگى ەڭ ۇلكەن ونەر وشاقتارىنىڭ ءبىرى سانالاتىن قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق ع.مۇسىرەپوۆ اتىنداعى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر تەاترى ەكسپو-2017 حالىقارالىق ما­مان­­داندىرىلعان كورمەسى مەن استانا كۇنى قۇرمەتىنە ەلوردادا ونەر كورسەتتى. «ەت­نواۋىل» ۇلت­تىق ما­دەني كەشەنىندە بايعالي ەسە­نا­ليەۆتىڭ «بازارىڭ تار­قا­ماسىن» مۋ­زىكالىق دراماسىمەن باس­تالعان ونەر ساپارى «استانا بالەت» تە­اترىندا تارتىمدى رەپەرتۋارمەن جال­عاسىن تاپتى.

سونىڭ ءبىرى, «قارا شەكپەن» ءافساناسى تۇر­كيا مەم­لە­كە­تىنىڭ كونيا قالاسىندا وت­كەن «مىڭ تىنىس – ءبىر داۋىس» اتتى حالىقارالىق جانە رەس­پۋب­لي­كا­لىق تەاترلار فەستيۆالىنە قا­تىس­قان, تەاتر رەپەرتۋارىنداعى شوقتىعى بيىك قويىلىمداردىڭ ءبى­رى بولىپ سانالادى. ءافسانانىڭ اۆتورى – گ.حۋگاەۆ. ق.تولەۋىشوۆ اۋدارماسىمەن ساحنالانعان تۋىندىنىڭ رەجيسسەرى – اسحات ماەميروۆ. «جەر بەتىن مە­كەن­دەيتىن ون سەگىز مىڭ عا­لامنىڭ ىشىن­دەگى ەڭ قۇدىرەتتىسى دە, ەڭ اقىل­دىسى دا, ەڭ ادەمىسى دە – ادام...» – دەپ ءۇن قاتادى تۇزار (يت), ءافسانانىڭ باس­تى كەيىپكەرى. ال ءبىز ءدال وسىنداي «دا­رە­ج­ەگە» راسىمەن, لايىقپىز با؟! اۆ­تور جەر بەتىندەگى بۇكىل ادامزات با­لا­سىنىڭ قايعى-قاسىرەتىنىڭ باستى سە­بەبىن ىزدەپ, كوپشىلىككە استارلى وي تاستايدى.

«قارا شەكپەن» سپەكتاكلى – ادامدار اراسىندا جوعالىپ با­را جاتقان ادالدىق پەن شى­ناي­ىل­ىق­تى, ادامگەرشىلىك پەن دوس­تىق قارىم-قاتىناس قاسيەت­تە­رىن قادىرلەۋگە ۇندەيتىن قۇندى دۇنيە.

مۇسىرەپوۆتىكتەردىڭ استانا كۇنى مە­رە­كەسىنە تارتۋلارى ىشىندە ۋ.شەك­س­پير­دىڭ ء«بىر سەن ءۇشىن تۋدىم...» تراگەديا­سى ەرەكشە ورىن الادى. ابىز جازۋشى ءا­بىش كەكىلباي ۇلى اۋدارماسىمەن رەجيسسەر جۇلدىزبەك جۇمانباي ساحنالاعان تۋىندى ماحاببات مايدانىن جىرلايدى.

ماڭگى ماحاببات بار جەردە, ماڭگى ما­شا­قات بار. اۋلەت پەن اۋلەت, توپ پەن توپ, تو­­بىر مەن تو­بىردىڭ كەسىرىنەن قانشاما قان تو­گىلدى, قانشاما ماحاببات يەسى قۇر­­بان بولدى. ىقىلىم زا­مان­نان كەلە جات­قان ادامزاتتىق احۋال وسى.

شەكسپيردىڭ «رومەو مەن دجۋ­لەت­تا­سى» دا – سولاردىڭ كەبى... شەك­­س­پير­­دىڭ 400 جىلدىعىنا ار­نال­عان بۇل قوي­­ىلىمنىڭ باستى ەرەك­شەلىگى جا­نە ءتول ونەرگە ەتە­نە جاقىندىعى – شا­كا­­رىم قۇ­داي­بەردى ۇلىنىڭ ولەڭ­دە­رى­مەن كور­كەمدەلۋى. قازاقتىڭ ۇلت­تىق ما­­­­حاببات داستاندارىنىڭ سا­رى­نى­نا جا­­قىن­داتىپ, «دۋدار-اي» ءانى لەي­ت­موتيۆى بول­عان «رومەو مەن دجۋ­ل­ەتتا» ترا­گەدياس­ى ء«بىر سەن ءۇشىن تۋ­دىم...» دە­گەن اتپەن كورەرمەنگە جول تار­تقان ەكەن. قويىلىم رۋحاني قۇن­دى­لىق­تارعا كوز­قاراس پەن تۇسىنىك كومەسكى تارتا باستاعان اسىرەسە قازىرگى زامان ءۇشىن وتە-موتە ماڭىزدى بولىپ قالا بەرمەك.

قاراشاش توقسانباي,
«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار