وسىنداي قازاق تىلىندەگى ادەمى اتاۋلارمەن بۇل كۇندەرى وبلىس ورتالىعىنداعى «كازبىتحيم» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى يننوۆاتسيالىق باعىتتا, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتىپ, سۋسابىندار, حوش ءيىستى مايلار, كۇندەلىكتى تۇرمىسقا قاجەتتى ءتۇرلى سۇيىق جۋعىش زاتتار شىعارۋدا.
قالا شەتىندە ورنالاسقان كاسىپورىنعا كەلگەندە اينالانىڭ تازالىعى, اۋلا تولى كوكونىستەر كوزگە تۇسەدى. قىزاناقتار «كۇز كەلدى, ءبىز دە پىستىك» دەگەندەي قىپ-قىزىل بولىپ تۇر. سەرىكتەستىك ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى الەكساندر دزيۋبانىڭ ايتۋىنشا, بۇل كاسىپورىننىڭ وزدەرى ەككەن باۋ-باقشاسى ەكەن. ءۇش مەزگىل تاماقتاناتىن جۇمىسشىلار ءۇشىن جاعداي جاسالعان, ازىق-ت ۇلىك قىسى-جازى وزدەرىنە جەتەدى. ال, جالپى وسى سۋسابىندار شىعاراتىن شاعىن كاسىپورىندى قۇرىپ, جيناقتاۋ ءۇشىن بۇدان ءۇش جىل بۇرىن 90 ميلليون تەڭگەدەي قاراجات جۇمسالعان. جوبانىڭ جۇزەگە اسۋىنا وبلىس باسشىسى باقىتجان ساعىنتاەۆ تاراپىنان قولداۋ كورسەتىلىپتى. كاسىپورىننىڭ سىرتقى اۋلاسى قانداي تازا بولسا, تسەح ءىشى دە سونداي تازا, جارىق. بۇرىنعىداي شاڭ-توزاڭ, شىڭىلداعان, قۇلاق تۇندىرار شۋلى دىبىستار ەستىلمەيدى. الەكساندر بىزگە سۋسابىندار قۇيىلاتىن كادىمگى قۇتىلاردىڭ, ولاردىڭ قاقپاقشا تىعىندارىنىڭ قالاي جاسالاتىنىنا دەيىن ايتىپ, كورسەتىپ شىقتى. تاڭقالارلىق جاعداي. جاڭا زامان تەحنيكاسى, بارلىعى دا اۆتوماتتى تۇردە, ارنايى تەتىكتەر ارقىلى باسقارىلادى. ءبىر ساتتە-اق سارى ءتۇستى قۇتىلار, قىزىل ءتۇستى قاقپاقتار ءۇيىلىپ قالادى. كاسىپكەرلىك جولىن تاڭداعان بۇل كاسىپورىن الداعى ۋاقىتتى ءيىس سابىن, كىر سابىن, سۋسابىن, بۇيىمداردى اعارتقىش سەكىلدى تۇرمىسقا قاجەتتى زاتتار شىعارماقشى. شيكىزات ەۋروپادان جەتكىزىلەدى. كۇندەلىكتى ومىرگە قاجەتتى مۇنداي زاتتاردىڭ ءبارى دەرلىك قازىر شەت جاقتاردان اكەلىنەتىنى دە بەلگىلى. قۋاتى تاۋلىگىنە 12 توننا جۋعىش زاتتار شىعارا الاتىن پاۆلودارلىق «كازبىتحيم» سەرىكتەستىگى الداعى ۋاقىتتا شەتەلدىك تاۋارلاردى ىسىرىپ تاستاپ, العا ءتۇسىپ كەتەر دەپ تە ايتا المايمىز, دەگەنمەن, سۋسابىندار رىنوگىنا ەنىپ, ءبىر جول سالعان سوڭ, باستاعان ىستەرى وڭىنان تۋار دەپ ويلايمىز. ويتكەنى, ءوندىرىس ورنىنىڭ جابدىقتالۋى شەتەلدىكتەردەن كەم ەمەس كورىنەدى, بارلىعى دا اۆتوماتتى جۇيەگە قوسىلعان. كاسىپورىن سۋسابىن قۇياتىن پلاستيك قۇتىلاردى دا وزدەرى شىعارادى. جۋعىش زاتتاردىڭ 40-تان استام تۇرلەرى وبلىستاعى اۋىل-ايماق, قالا دۇكەندەرىنە جىبەرىلەدى. الەكساندر ديۋزبانىڭ ايتۋىنشا, بۇل كۇندەرى تەك وبلىس اۋماعىندا ەمەس, باسقا دا وبلىستارعا, اتاپ ايتقاندا, استانا قالاسى, قوستاناي, قاراعاندى, كوكشەتاۋ وبلىستارى جاڭا ونىمدەرگە تاپسىرىس بەرىپ قويىپتى. بۇلاي بولاتىنى وتاندىق تاۋاردىڭ قۇنى شەتەلدىك تاۋار قۇنىنان ءالدەقايدا ارزان. وبلىس ورتالىعىندا جاڭادان اشىلعان كاسىپورىندا 50-دەي ادام جۇمىس جاسايدى. ەگەر تاپسىرىس ءارى قاراي مولايىپ جاتسا, جۇمىسكەرلەر سانى تاعى دا جيىرما ادامعا كوبەيۋى مۇمكىن. ەندى كاسىپورىن ءوزدەرى شىعاراتىن ءونىم تۇرلەرىنىڭ سانىن 450-گە دەيىن جەتكىزبەكشى. جاڭا يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردىڭ جەتىستىگى ارقاسىندا وسىنداي جوسپارلارعا قول جەتكىزە الادى. ال, سەرىكتەستىك ديرەكتورى ارمەن ەفرەمياننىڭ الداعى جۇمىس جوسپارلارى دا قاۋىرت ەكەن. ەندى وبلىس ورتالىعىنان ءوز ءونىمدەرى ءۇشىن ساۋدا ورنىن دا اشپاقشى بولىپ وتىر. الداعى جىلدىڭ كوكتەمىنەن باستاپ, ءتىس سىقپاسى مەن ءارتۇرلى كرەم ءتۇرلەرىن شىعارا باستايدى. سۇيىق سابىننىڭ, سۋسابىن, ۆاننا مەن كەراميكالىق ماتەريالداردى تازارتۋعا ارنالعان سۇيىقتار, ىدىس شايعىشتار, اعارتقىشتار ساپاسىنا كوڭىل بولىنگەن. جاڭا ونىمدەرگە جاڭاشا «استانا», «بايتەرەك», «سالتانات», «سارىارقا», «كارينا», «قايسار» دەگەن سياقتى قازاق تىلىندەگى اتاۋلار بەرىلگەن.
فاريدا بىقاي,
پاۆلودار.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ا.پارحومەنكو.
قالا شەتىندە ورنالاسقان كاسىپورىنعا كەلگەندە اينالانىڭ تازالىعى, اۋلا تولى كوكونىستەر كوزگە تۇسەدى. قىزاناقتار «كۇز كەلدى, ءبىز دە پىستىك» دەگەندەي قىپ-قىزىل بولىپ تۇر. سەرىكتەستىك ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى الەكساندر دزيۋبانىڭ ايتۋىنشا, بۇل كاسىپورىننىڭ وزدەرى ەككەن باۋ-باقشاسى ەكەن. ءۇش مەزگىل تاماقتاناتىن جۇمىسشىلار ءۇشىن جاعداي جاسالعان, ازىق-ت ۇلىك قىسى-جازى وزدەرىنە جەتەدى. ال, جالپى وسى سۋسابىندار شىعاراتىن شاعىن كاسىپورىندى قۇرىپ, جيناقتاۋ ءۇشىن بۇدان ءۇش جىل بۇرىن 90 ميلليون تەڭگەدەي قاراجات جۇمسالعان. جوبانىڭ جۇزەگە اسۋىنا وبلىس باسشىسى باقىتجان ساعىنتاەۆ تاراپىنان قولداۋ كورسەتىلىپتى. كاسىپورىننىڭ سىرتقى اۋلاسى قانداي تازا بولسا, تسەح ءىشى دە سونداي تازا, جارىق. بۇرىنعىداي شاڭ-توزاڭ, شىڭىلداعان, قۇلاق تۇندىرار شۋلى دىبىستار ەستىلمەيدى. الەكساندر بىزگە سۋسابىندار قۇيىلاتىن كادىمگى قۇتىلاردىڭ, ولاردىڭ قاقپاقشا تىعىندارىنىڭ قالاي جاسالاتىنىنا دەيىن ايتىپ, كورسەتىپ شىقتى. تاڭقالارلىق جاعداي. جاڭا زامان تەحنيكاسى, بارلىعى دا اۆتوماتتى تۇردە, ارنايى تەتىكتەر ارقىلى باسقارىلادى. ءبىر ساتتە-اق سارى ءتۇستى قۇتىلار, قىزىل ءتۇستى قاقپاقتار ءۇيىلىپ قالادى. كاسىپكەرلىك جولىن تاڭداعان بۇل كاسىپورىن الداعى ۋاقىتتى ءيىس سابىن, كىر سابىن, سۋسابىن, بۇيىمداردى اعارتقىش سەكىلدى تۇرمىسقا قاجەتتى زاتتار شىعارماقشى. شيكىزات ەۋروپادان جەتكىزىلەدى. كۇندەلىكتى ومىرگە قاجەتتى مۇنداي زاتتاردىڭ ءبارى دەرلىك قازىر شەت جاقتاردان اكەلىنەتىنى دە بەلگىلى. قۋاتى تاۋلىگىنە 12 توننا جۋعىش زاتتار شىعارا الاتىن پاۆلودارلىق «كازبىتحيم» سەرىكتەستىگى الداعى ۋاقىتتا شەتەلدىك تاۋارلاردى ىسىرىپ تاستاپ, العا ءتۇسىپ كەتەر دەپ تە ايتا المايمىز, دەگەنمەن, سۋسابىندار رىنوگىنا ەنىپ, ءبىر جول سالعان سوڭ, باستاعان ىستەرى وڭىنان تۋار دەپ ويلايمىز. ويتكەنى, ءوندىرىس ورنىنىڭ جابدىقتالۋى شەتەلدىكتەردەن كەم ەمەس كورىنەدى, بارلىعى دا اۆتوماتتى جۇيەگە قوسىلعان. كاسىپورىن سۋسابىن قۇياتىن پلاستيك قۇتىلاردى دا وزدەرى شىعارادى. جۋعىش زاتتاردىڭ 40-تان استام تۇرلەرى وبلىستاعى اۋىل-ايماق, قالا دۇكەندەرىنە جىبەرىلەدى. الەكساندر ديۋزبانىڭ ايتۋىنشا, بۇل كۇندەرى تەك وبلىس اۋماعىندا ەمەس, باسقا دا وبلىستارعا, اتاپ ايتقاندا, استانا قالاسى, قوستاناي, قاراعاندى, كوكشەتاۋ وبلىستارى جاڭا ونىمدەرگە تاپسىرىس بەرىپ قويىپتى. بۇلاي بولاتىنى وتاندىق تاۋاردىڭ قۇنى شەتەلدىك تاۋار قۇنىنان ءالدەقايدا ارزان. وبلىس ورتالىعىندا جاڭادان اشىلعان كاسىپورىندا 50-دەي ادام جۇمىس جاسايدى. ەگەر تاپسىرىس ءارى قاراي مولايىپ جاتسا, جۇمىسكەرلەر سانى تاعى دا جيىرما ادامعا كوبەيۋى مۇمكىن. ەندى كاسىپورىن ءوزدەرى شىعاراتىن ءونىم تۇرلەرىنىڭ سانىن 450-گە دەيىن جەتكىزبەكشى. جاڭا يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردىڭ جەتىستىگى ارقاسىندا وسىنداي جوسپارلارعا قول جەتكىزە الادى. ال, سەرىكتەستىك ديرەكتورى ارمەن ەفرەمياننىڭ الداعى جۇمىس جوسپارلارى دا قاۋىرت ەكەن. ەندى وبلىس ورتالىعىنان ءوز ءونىمدەرى ءۇشىن ساۋدا ورنىن دا اشپاقشى بولىپ وتىر. الداعى جىلدىڭ كوكتەمىنەن باستاپ, ءتىس سىقپاسى مەن ءارتۇرلى كرەم ءتۇرلەرىن شىعارا باستايدى. سۇيىق سابىننىڭ, سۋسابىن, ۆاننا مەن كەراميكالىق ماتەريالداردى تازارتۋعا ارنالعان سۇيىقتار, ىدىس شايعىشتار, اعارتقىشتار ساپاسىنا كوڭىل بولىنگەن. جاڭا ونىمدەرگە جاڭاشا «استانا», «بايتەرەك», «سالتانات», «سارىارقا», «كارينا», «قايسار» دەگەن سياقتى قازاق تىلىندەگى اتاۋلار بەرىلگەن.
فاريدا بىقاي,
پاۆلودار.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ا.پارحومەنكو.
