جوقتان بار جاساعان تۇلعا

ادامزات وركەنيەتتى دامۋدىڭ جاڭا بيىگىنە كوتەرىلە باستاعان حح عاسىردىڭ 40-شى جىلدارىنىڭ باسىندا الاتاۋ باۋرايىندا ءبىر ەرەك پەرزەنتتى – حالىق بولىپ قالىپتاسقالى تاريحتىڭ تايا­عىن جەپ, تاعدىردىڭ تالكەگىن باسىنان كەشىپ كەلە جاتقان قازاق جۇرتىنا كۇنى ەرتەڭ ۇلى تۇلعا بولاتىن نۇرسۇلتان نازارباەۆتى دۇنيەگە اكەلدى. ول 40 جاستىڭ قىرقاسىندا-اق ەل باسقارۋعا ارالاستى, ول 50 جاستان اسقاندا حالقى مەن ەلىنە زامانالاردان بەرى ەشقاشان قولى جەتپەگەن بەس جوققا قولىمىزدى جەتكىزدى. ولار: تاۋەلسىزدىك, دەربەس مەملەكەت, ۇلتتىق ۆاليۋتا – تەڭگە, قارۋلى كۇشتەر جانە جاڭا استانا. ەندى وسى اتالعانداردى تارا­تىپ ايتايىن. تاۋەلسىزدىكتى قازاق حالقى مەن ەلىنە العاشقى بەس جىل­دىڭ ىشىندە-اق ورنىقتىرىپ, سالتانات قۇرعىزدى. ءسويتىپ, نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءبىرىنشى جوعىمىزدى ءحىح عاسىردىڭ اياعىندا الاشوردا كوسەمدەرى – ءاليحان بوكەيحانوۆ, احمەت بايتۇرسىنوۆ, مىرجاقىپ دۋلاتوۆتاردىڭ ارمانداپ, جەرىنە جەتكىزە الماعان ۇلى ماقساتتارى – حح عاسىردىڭ باسىندا قۇرماق بول­عان تاۋەلسىز قازاق مەملەكەتىن قۇرۋ ءىسىن ناقتى جۇزەگە اسىرىپ بەردى. ەكىنشى جوعىمىز – قازاقتىڭ دەر­بەس مەملەكەتىن ەكونوميكالىق رە­فورمالاردى بىلگىرلىكپەن ءجۇر­گى­زۋ ارقىلى 1991-2001 جىلدار ارا­سىن­دا الەمدىك قوعامداستىققا تانىتتى. ءۇشىنشى جوعىمىز – ۇلتتىق ۆاليۋتا – تەڭگەنى ەكونوميكالىق قيىن­دىق­تارعا قاراماستان, 1993 جىلعى 15 قاراشادا اينالىسقا ەنگىزدى. ءتور­تىنشى جوعىمىز – قازاقستان­نىڭ دەربەس قارۋلى كۇشتەرى بو­لا­تىن. مەملەكەت باسشىسى 1992 جىل­عى 7 ما­مىردا قازاقستاننىڭ قارۋلى كۇش­تەرىن قۇرىپ, ونى 1992-1998 جىل­دارى تۇبەگەيلى قايتا جاساقتادى. ال بەسىنشىسى – ەلوردامىز ەدى. شىنى كەرەك, كەزىندە ەل استا­نا­لارى بولعان ورىنبور, قىزىلوردا جانە الماتى كەڭەستىك رەڭكتە بول­دى. جانە ولار قازاق جەرىنىڭ ءدال ورتاسىندا, جۇرەگىندە ەمەس ەدى. ەلباسى وسىنى ەسكەرىپ, جان-جاقتى ويلاستىرىپ بارىپ, دانالىقپەن ەل استاناسىن سارىارقا توسىندەگى اق­مو­لا قالاسىنا كوشىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. ال 1998 جىلدىڭ 6 مامىرىندا اقمولانى استانا دەپ اتاۋ تۋرالى جارلىققا قول قوي­دى. استانانىڭ باس ارحي­تەك­تورى نۇر­سۇلتان نازارباەۆ دەپ جاي­دان-جاي ايتىلىپ جۇرگەن جوق. استانا ءالى-اق ماسكەۋ, نيۋ-يورك, پەكين, پاريج, لوندونمەن تەرەزەسى تەڭەسكەن عا­جاي­ىپ شاھار بولا­تىنىنا سەنىمدىمىن. نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاق­ستان­نىڭ اتىن الەمگە ايگىلى ەتكەن, حالىقارالىق دارەجەگە كوتەرگەن اسا كورنەكتى تۇلعا. سونىڭ ءناتي­جە­سىن­دە وتكەن جىلدىڭ جەلتوق­سا­نىن­دا حالىقارالىق بەدەلدى ۇيىم – ەقىۇ-نىڭ ءسامميتى استانادا شا­قى­رىلىپ, سامميت جوعارى دەڭ­گەي­دە ۇيىمشىلدىقپەن ءوتتى. نۇر­سۇل­تان ءابىش ۇلى ءوزىنىڭ ءمامى­لە­گەرلىك قابىلەت-قاسيەتىمەن دە بيىككە كوتە­رىل­گەن ساياساتكەر. ول وسىن­داي ءىرى ساياساتكەرلىگىمەن كور­شى­لەس ءىرى مەملەكەتتەر قىتايمەن, رەسەيمەن ور­نىق­تى ىنتىماق­تاس­تىق ورناتۋ ار­قى­لى 1998 جىلى جەلتوقساندا رەسەيمەن 7591 شا­قى­رىمدىق شەكا­را­نى, ال 1999 جىلى قاراشادا قىتاي حالىق رەسپۋب­لي­كاسىمەن 1748 شا­قىرىمعا سوزى­لىپ جاتقان شەكا­رامىز­دى ناقتى­لاپ, اتالعان ەلدەرمەن شارتتارعا قول قويدى. بۇل ەكى شارت ابىلاي حان زا­ما­نىنان بەرگى ۋاقىتتاعى قازاقستان ءۇشىن شەكارالىق مۇددە جەمىستى شەشىلگەن ءداۋىر وقيعالارى بولىپ تابىلادى. سونىمەن قاتار, ەلىمىز 1991-1996 جىلداردى الەمنىڭ 34 مەملەكەتىندە ەلشىلىك اشىپ, 55 ەلمەن بايلانىس ورناتۋعا قول جەتكىزىلدى. مىنە, وسىلار نەبارى بەس جىلدا عانا جۇزەگە اسىرىلدى. پرەزيدەنتىمىزدىڭ اسقان كورە­گەن­دىك قاسيەتى كوپەتنوستى قازاق­ستاندى ىنتىماق پەن بىرلىككە ۇيىس­تىرا بىلگەندىگىنەن دە ەرەكشە دارالانىپ تۇر. سونىڭ ارقاسىندا تمد-نىڭ كوپشىلىك ەلدەرىندە ورىن العان ۇلتارالىق كيكىل­جىڭ­دەر مەن جانجالدار ءبىزدىڭ ەلدە كو­رى­نىس بەرمەدى. قايتا كەزىندە ەلىمىزدە تاريحي وتاندارىنا قونىس اۋدارعان كەيبىر ۇلت وكىلدەرى قايتا كوشىپ كەلىپ, قازاقستانمەن جىلاپ كورىسكە­نى­نە كۋا بولىپ ءجۇرمىز. مۇنىڭ ءبارى ەلباسىمىزدىڭ تولە­رانت­تى­لىق­تى دانالىقپەن ساق­تاۋى­نىڭ ءنا­تيجەسى. ونىڭ ۇستىنە ن.­ا.نا­زار­باەۆتىڭ باستاماشىلى­عى­مەن 1995 جىلدىڭ 1 ناۋرى­زىن­دا دۇنيەگە كەل­گەن قازاقستان حال­قى اسسام­بلەيا­سى بۇل كۇندە كىشى بۇۇ اتا­نىپ, الەم مەملەكەتتەرىنە حالىق­تار دوستىعىن قالاي قالىپ­تاستى­رۋ­دىڭ ۇلگى-ونەگەسىنە اي­نا­لىپ وتىر. پرەزيدەنتىمىز جاڭا جۇيە قۇ­رۋ­دىڭ كەمەڭگەر بىلگىرى. ول 1991-1995 جىلدارى سوتسياليستىك جۇيەنى نا­رىق­تىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەگى جەكە مەنشىك جۇيە قۇرۋدى تاماشا ىسكە اسىردى. ونى جۇزەگە اسىرۋدا شى­عىس ەۋروپاداعى پولشا, ۆەنگريا, چەحيا, شىعىس ازيا­داعى كورەيا, جاپونيا, تايلاند, سونداي-اق يندونەزيا, سينگاپۋر, مالايزيا مەملە­كەت­تەرىنىڭ ءتالىمدى ءتاجىري­بە­لە­رىن ىسكەرلىكپەن پايدا­لاندى. ءبۇ­گىندە بۇل ءوزى­نىڭ جەمىسىن بەرۋدە. مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدىڭ ۇزاق مەرزىمگە ارنالعان دامۋىن ءوزى­نىڭ «قازاقستان-2030» ستراتە­گيا­لىق باعدارلاماسىندا ايقىن­داپ بەردى. قازىرگى كەزدە سترا­تە­گيا­لىق باعدارلاما ويداعىداي جۇزەگە اسى­رىلىپ جاتىر. ەندى ول قازاق­ستاندى الەمدەگى ەڭ قۋاتتى يندۋس­تريا­لىق-يننوۆاتسيالىق جاعىنان دا­مىعان ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسۋ مىندەتىن قويىپ وتىر. ءبىزدىڭ وسى بەلەستى با­عىن­دىراتىنىمىزعا كامىل سەنەمىن. ءابىلفايىز ىدىرىسوۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى. الماتى.