ەل داۋلەتى ەسەلەنە تۇسەدى

اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى بەرگەي رىسقاليەۆ وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتتارى الدىندا ەسەپ بەردى مۇنايلى اتىراۋدىڭ داۋلەتى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. ءما­سە­لەن, بيىلعى 8 ايدا 2 تريلليون 762 ميلليارد تەڭگەنىڭ ونەركاسىپ ءونىمى وندىرىلگەن. بۇل تۋرالى اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى بەرگەي رىسقاليەۆ وبلىستىق ءماسليحات دە­پۋتاتتارىنىڭ الدىندا ەسەپ بەرۋىندە ءمالىم ەتتى. ونىڭ اي­تۋىن­شا, تاۋەلسىزدىك تاڭى اتقالى بەرگى 20 جىلدا مۇنايلى وڭىردە وندىرىلگەن ءونىم كولەمى 2,8 تريلليون تەڭگەگە دەيىن, نەمەسە 600 ەسەگە وسكەن. بۇل – ەل داۋلەتى ەسەلەنگەنىنىڭ ايقىن دالەلى. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىق مەرەيلى جىلىندا ءوڭىر ەكونو­مي­كاسى وركەن جايدى. ناقتى دەرەككە سۇيەنەر بولساق, جىل باسىنان بەرگى 8 ايدا ناقتى سەكتورعا 700 ميلليارد تەڭگە ينۆەستيتسيا سا­لى­نىپتى. بۇل قارجى ەكونومي­كا­نىڭ بارلىق دەرلىك سالاسىنداعى وركەندى ىستەردىڭ كەڭ قانات جايۋى­نا سەرپىن بەرگەنى داۋسىز. سونىڭ ناقتى مىسالى رەتىندە وسى كەزەڭدە 4 يندۋستريالىق ىرگەلى جوبا ىسكە اسىرىلىپ, ولاردا 233 جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلعان. «جىل اياعىنا دەيىن جالپى قۇنى 17 ميلليارد تەڭگەلىك 10 ينۆەس­تي­تسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ اياق­تالادى. بۇل وڭىردە تاعى دا 1800 جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋعا مول مۇمكىندىك بەرىپ قانا قوي­ماي, ەل داۋلەتىنىڭ ەسەلەنۋىنە دە وڭ ىقپال ەتەدى», دەدى ءوڭىر باس­شىسى بەرگەي رىسقاليەۆ. اتىراۋ بۇرىننان ينۆەس­تي­تسيا­لىق ايماققا اينالعانى جا­سى­رىن ەمەس. بۇرىن مۇندا شەتەلدىك جانە وتاندىق ينۆەس­تي­تسيا­نىڭ باسىم بولىگى الدىمەن مۇناي-گاز سەكتورىنا, كەن ءوندىرۋ, وڭدەۋ ونەركاسىبىنە باعىتتالسا, ەندى سوڭعى جىلدارى وزگە ماشينا جاساۋ ءوندىرىسى, مەديتسينا سەكىلدى سالالارعا قۇيىلا باستادى. ماسەلەن, بيىل اتىراۋدا «فلوۋ­سەرۆ-قازاقستان» سەرىكتەستىگىنىڭ سورعى جابدىقتارىن جوندەيتىن سەرۆيس ورتالىعى اشىلدى. جو­با­عا سالىنعان ينۆەستيتسيالىق قار­جى­نىڭ 2,5 ملرد. تەڭگەسى اعىم­دا­عى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتى­جىل­دىعىندا يگەرىلگەن. ورتالىقتا ونەركاسىپتىڭ ءارتۇرلى سالالارى ءۇشىن ناسوستار مەن ارماتۋرالارعا جەدەل قىزمەت كورسەتۋگە جانە ءجون­دەۋ جۇمىستارىنا قاجەتتى جاب­دىقتار ورنالاسقان. مۇندا تىك جانە كولبەۋ تۇردەگى ناسوستار مەن تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شا­رۋا­شىلىعىنا قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن جاعداي جاسالىنعان. جوبا­نى قارجىلاندىرعان «فلوۋسەرۆ» كورپوراتسياسى الەمنىڭ 56 ەلىندە جۇمىس ىستەيدى. وتكەن جىلدان بەرى «براندو» سەرىكتەستىگىنىڭ زاۋىتىندا ءبىر رەت­تىك شپريتس شىعارىلىپ كەلەدى. بۇعان وتاندىق كاسىپكەر ينۆەستيتسيا سالدى. سول كاسىپكەر جىگىت ەندى اتىراۋدان مەديتسينادا كۇندە­لىك­تى قولدانىلاتىن ءبىر رەتتىك قول­عاپ, ناۋقاسقا سۇيىقتىق قۇيۋعا ارنالعان سيستەما شىعاراتىن زاۋ­ىت­تار اشۋدى قولعا الدى. بۇلارعا دا قوماقتى ينۆەستيتسيا سالىن­عا­لى وتىر. دەمەك, كاسىپكەرلەر ءبىر كۇندىك پايدادان گورى, قايتارىمى ۇزاق جىلدان سوڭ بىلىنە باستاي­تىن جوبالاردى قارجىلاندىرۋعا ىنتا تانىتۋدا. كاسىپكەرلىك دەمەكشى, بۇل كۇن­دە­رى اتالعان سالادا 25 مىڭنان استام شاعىن جانە بيزنەس نى­سان­دارى تىركەلىپتى. جىل باسىنان بەرى كاسىپكەرلەر 276,5 ميلليارد تەڭ­گەنىڭ ءونىمىن ءوندىرىپ, ءتۇرلى سەرۆيستىك قىزمەتتەرىن كورسەتە الدى. بۇل سالامەن بىرگە ءبىلىم بەرۋ, مەديتسينا, مادەنيەت پەن سپورت سەكىلدى ەلدىڭ باسەكەگە قابى­لەت­تى­لىگىن ارتتىرۋعا جول اشاتىن ما­ڭىز­دى سالالاردا دا سەرپىلىس باي­قا­لادى. – وڭىردە قولعا الىنعان جو­با­لاردىڭ بارلىعى مەرزىمىندە ىسكە اسىرىلادى. ال ساعىز – ميالى باعىتىنداعى جول, كوس قۇرى­لى­سى, سۋمەن جابدىقتاۋ باعىتىن­داعى جوبالاردى بەلگىلەنگەن مەرزىمىنەن بۇرىن اياقتاۋدى كوزدەپ وتىرمىز. ويتكەنى, بۇل حالىقتىڭ كۇندەلىكتى تۇرمىسى ءۇشىن اسا ماڭىزدى, – دەدى وبلىس اكىمى بەرگەي رىسقاليەۆ وبلىستىق ءماسلي­حات دەپۋتاتتارى الدىندا بەرگەن ەسەبىندە. جولداسبەك شوپەعۇل, اتىراۋ وبلىسى.