داۋلەتتى ءوڭىردىڭ ءداۋىرناماسى

قاراعاندى وبلىستىق «ورتالىق قازاقستان» گازەتىنىڭ العاشقى سانى جارىق كورگەنىنە بۇگىن, ياعني 4 قازاندا 80 جىل تولىپ وتىر. ەل ءتاۋ­ەل­سىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىرعان باسىلىمنىڭ مەرەي­تويى قارساڭىندا گازەتتىڭ باس رەداكتورى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ءسىڭىر­گەن قايراتكەرى, گ.تولماچەۆ اتىنداعى سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, وبلىس­تىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى ماعاۋيا سلانبەك ۇلى سەمباي مىرزامەن جولىققان ەدىك. ارىپتەسىمىزدىڭ اسەرلى اڭگىمەسى داۋلەتتى ءوڭىردىڭ ءداۋىر­نا­ما­سىن حاتقا تۇسىرگەن سەكسەننىڭ سەڭگىرىندەگى سەركە باسىلىمنىڭ وتكەنى مەن بۇگىنى جانە ەرتەڭى جايلى ءوربىدى. – ماعاۋيا سلانبەك ۇلى, «ورتالىق قازاقستان» – وتاندىق ءباسپاسوزدىڭ كوش باسىندا تۇرعان وردالى باسىلىمدار­دىڭ ءبىرى. اڭگىمەنى وقىرمان قاۋىمعا باسى­لىم­نىڭ وتكەنىن تانىستىرۋدان باستاساق... – وتكەن عاسىردىڭ سوناۋ 30-جىلدا­رىن­دا قاراعاندى ءوندىرىسىن يگەرۋ كۇن ءتار­تىبىنە كوتەرىلگەن ساتتە تۇلپار تۇياعى, سۇڭ­قار قياعى تالاتىن سەلەۋلى, سايىن دالادا «قاراعاندى پرولەتارياتى» اتالاتىن رۋحانيات وشاعىن قۇرىپ, وركەندى وندىرىستەگى ورەلى ءىستى تاريح بەتتەرىنە اينالدىرۋ ءما­سە­لەسى قوعامدىق قاجەتتىلىكتەن تۋىنداعان زاماناۋي سۇرانىس ەدى. سول رۋحاني سۇ­را­نىستى قاناعاتتاندىرۋ ماقساتىندا 1931 جىلى 4 قازاندا «قاراعاندى پرولەتا­ريا­تى» گازە­تىنىڭ العاشقى سانى جارىق كوردى. باعىتى – بايسالدى, ۇستانىمى – بەرىك با­سىلىمنىڭ بيىلعى 80 جىلدىق مەرەي­تويى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىر. ۋاقىت جىلدام, ءوت­كەننىڭ ءبارى تاريحقا اينالدى. وسى تۇر­عى­دان العاندا, سەكسەننىڭ سەڭگىرىندەگى سەركە باسىلىم ولكە شەجىرەسىن حاتقا تۇسىرۋدە بيىك ورە, باي مازمۇنعا يە بولدى. وندا العاشقى كۇننەن باستاپ-اق حال­قى­مىزدىڭ قابىرعالى قالامگەرلەرى ەڭبەك ەتتى. وتىزىنشى جىلدارى باسىلىمنىڭ ارنا باسىندا كەيىن قازاق ادەبيەتىنىڭ اسا كورنەكتى وكىلدەرى اتانعان عابيدەن مۇس­تا­فين, ساتتار ەرۋباەۆ, ءالجاپپار ابىشەۆ سىندى تۇعىرلى تۇلعالار تۇردى. گازەتتىڭ قالىپتاسۋ كەزەڭى عاسىردىڭ اسا اۋىر, ناۋبەتتى جىلدارىمەن تۇستاس كەل­دى. 1932 جىلعى اشارشىلىق, 1937-1938 جىل­دار­داعى ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جاس باسى­لىم­نىڭ شىعارماشىلىق قۋاتىن شىڭدا­ۋى­نا كەرى ىقپالىن تيگىزىپ باقتى. سول ءبىر اۋىر جىلداردا باسىلىم تىزگىنىن حاميت سا­دى­قوۆ, ءباري ءمازيتوۆ, جۇماباي ور­مان­باەۆ, سەيىلبەك ۇسەنوۆ, تەمىرعالي نۇر­تازين, جۇ­ماعالي سارسەكوۆ, جۇماعالي كەتىكوۆ سىن­دى قالام قاجىرىمەن بىرگە ازاماتتىق پاراسات ۇلگىسىن تانىتقان قازاق جۋرنا­ليس­تيكاسىنىڭ قارا نارلارى ۇستا­دى. وسىلا­ر­دىڭ ىشىندە سەيىلبەك ۇسەنوۆ 1937 جىلعى ساياسي ءدۇر­بەلەڭدە جازىقسىز جالانىڭ قۇر­بانى بو­­لىپ, «ۇشتىكتىڭ» ۇكىمىمەن اتىلىپ كەتكەن. سونداي-اق, «قا­راعاندى پرولەتا­ريا­تى» گازەتى رەداك­تو­رى­نىڭ سول جىلدار­داعى ورىن­باسارى بولعان مۇحامەدجان قۇل­­ماعانبەتوۆ تە ۇلتى­مىز­دىڭ تانىمال تۇلعالارى ابدوللا اسىل­بەكوۆ, مانسۇر عا­تاۋلليندەرمەن بىرگە اتى­شۋلى «قاراعاندى ءىسى» بويىنشا جالالى بولىپ, اتۋ جازاسىنا كەسىلگەن. گازەت رەداكتورىنىڭ تاعى ءبىر ورىنباسارى ەسىركەپ قالىمبەتوۆتىڭ دە تاعدىرى «ۇلت­شىلدىق پيعىلى» ءۇشىن وققا بايلاندى. گازەت تاريحىنداعى اقتاڭداقتار وسى­لاي­شا سىر شەرتسە, 1941-1945 جىلدار­دا­عى ۇلى وتان سوعىسى كەزىندە بۇل با­سى­لىم ءار شا­ڭى­راقتىڭ دەمەۋشىسى, جەبەۋشىسى, قام­قور­شى­سىنا اينالدى. جالپى, كەشەگى «قاراعاندى پرولەتارياتى», ودان كەيىنگى «سوۆەتتىك قا­راعاندى», بۇگىنگى «ور­تالىق قازاقستان» سۇ­را­پىلعا اينالعان سىن ساعاتتا رۋح بايراعىن تومەن ءتۇسىرىپ كورگەن ەمەس. داڭقتى جەرلەستەرىمىز نۇر­كەن ءابدىروۆ پەن مارتبەك ما­مىراەۆتىڭ مايدان شەبىندەگى ەرلىك ىستەرى مەن جاۋ­ىنگەرلىك حاتتارى, داۋىلپاز قاسىم­نىڭ وتتى جىرلارى گازەت بەتىنەن تۇراقتى كورىنىس تاۋىپ تۇردى. گازەت مايدان مەن تىل ءومىرىن كورسەتىپ قانا قويعان جوق, ەل باسىنا كۇن تۋعان سول ءبىر سۇراپىل ساتتە رەداكتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءبىر توبى قا­لامىن قارۋعا الماستىرىپ, وتان قورعاۋعا اتتاندى. ولار­دىڭ ىشىندە كارىم ايما­عانبەتوۆ, تولەۋ بال­ماعانبەتوۆ, كارجان داۋكەنوۆ, حاميت قابديەۆ, ءزارىپ قوسى­با­ەۆ, قالياقپار مۇسا­عۇلوۆ, اسقار سمايى­لوۆ, ءاليحان سۇلەي­مە­نوۆ سەكىلدى اياۋلى اعا­لارىمىز قان مايداننان ورالمادى. بۇل  جاۋىنگەر-جۋرناليس­تەر­دىڭ ەسىمدەرى ءما­ر­­مار تاسقا قاشالىپ جازى­لىپ, قازىرگى «ورتا­لىق قازاقستان» ورنا­لاس­قان باسپا ءۇيىنىڭ بەسىنشى قاباتىنا, كورنەكتى جەرگە ءىلىندى. حح عاسىرداعى 30-80 جىلدار ارالىعى. بۇل ۋاقىتتار ىشىندە ىشىندە گازەت ەل ءومى­رىندەگى بولىپ جاتقان ءاربىر وقيعاعا باي­ىپتى باعاسىن بەرىپ, لايىق ءۇن قوسىپ وتىر­دى. العاشقى بەسجىلدىقتار, ۇجىم­داس­تىرۋ, يندۋستريالاندىرۋ كەزەڭى باسى­لىم بەتىندە شەجىرە بولىپ كورىنىس تاپتى. ەل ەڭ­سەسىن كوتەرگەن ەلۋىنشى جىلدار, تىڭ مەن تىڭايعان جەرلەردى يگەرۋ كەزەڭى دە گازەتتىڭ باستى تاقىرىبىنا اينالا ءبىلدى. قارا­عان­دى شاحتالارىنىڭ قاز تۇرۋى, جەز­قازعان مەن بالقاش ءوندىرىسىنىڭ ءور­كەن­دەۋى, قازاق­ستان ماگنيتكاسىنىڭ قالىپ­تا­سۋى, ەرتىس سۋىنىڭ ورتالىق قازاقستان ءوڭى­رىنە جەتكىزىلۋى, ءبىر سوزبەن ايتقاندا دالا مەن قالا­داعى قاي­نا­عان ەڭبەك, حا­لىق­­تىڭ الەۋ­مەتت­ىك-مادەني احۋا­لى گازەت ما­قا­لالارى مازمۇ­نىنىڭ ال­تىن ار­قاۋى بولىپ كەلدى. سونى­مەن قاتار, ءبىزدىڭ گازەت – سول كەزدەگى «سوتسياليستىك قازاقستان» سەكىلدى اپتاسىنا التى رەت شىققان باسىلىم. – بارەكەلدى! كەز كەلگەن باسىلىمنىڭ قالىپتاسۋ كەزەڭى قيىندىققا تولى بو­لاتىنى بەلگىلى. الگىندە ءوزىڭىز تىلگە تيەك ەتكەن قۋعىن-سۇرگىن, سوعىس دەگەن سي­ياق­تى قيىندىقتار سول كەزەڭدەردە جارىق كورگەن باسىلىمداردىڭ بارلىعىنا ءتان بولعانى دا شىندىق. ال, تاۋەلسىزدىك جىل­دارىنىڭ وزىندە كوپتەگەن گازەت­تەر­دىڭ جەلكەنىن جەل شايقاعان ساتتەر دە بولدى. ماسەلەن, «وتپەلى كەزەڭ» قي­ىن­دىقتارىن «ورتا­لىق» قالاي ەڭسەردى؟ – راس, «ورتالىقتىڭ» شىڭىراۋعا قۇ­لا­عان كەزدەرى دە, شىڭعا شىققان ساتتەرى دە بولدى. اسىرەسە, تاۋەلسىزدىكتىڭ العاش­قى جىل­دارى ءبىزدىڭ گازەتكە وتە اۋىر ءتيدى. ونىڭ ۇستىنە, قاراعاندى – جەرگىلىكتى ۇلت وكىلدەرىنىڭ ۇلەسى جەتىمسىز ءوڭىر. سول جىل­دارى ۇلتتىق رۋحانياتتىڭ جاناشىرلارى ازايىپ كەتتى دە, گازەت پاناسىز جەتىمنىڭ كۇيىن كەشتى. وقىرماندار سانى دا كۇرت ءتو­مەندەپ كەتتى. قارجى – تاپشى. قىز­مەت­كەرلەرگە جىلداپ جالاقى تولەي المادىق. «اق مىلتىق» جۋرناليستەرىمىزدەن ايى­رىل­دىق. وبلىستىق دەڭگەيدەگى ەكى باسى­لىمدى الالاپ ۇستاعان اكىمدەردىڭ تەپەرىشىنە ءتوزىپ باقتىق. ماسەلەن, 1997 جىلى مەن رەداكتور بولىپ كەلگەندە ءبىزدىڭ گازەتتى مەملەكەتتىك تاپسىرىس ەسەبىنەن قار­جى­لاندىرۋ كولەمى 6 ميلليون بولدى دا, «يندۋستريالنايا كاراگاندا» گازەتىنە بيۋدجەتتەن بولىنگەن قارجى 55 ميللي­ون­دى قۇرادى. جەر مەن كوكتەي ايىرماشى­لىق ەمەس پە؟! ءبىز وسىنداي جاعدايدى دا باستان وتكەردىك. قازىر اللاعا شۇكىر, جاعدايىمىز وڭا­لىپ, شىعارماشىلىق تۇرعىدان دا, ما­تە­ريالدىق تۇرعىدان دا «ورتالىقتىڭ» جۇل­دىزدى ءساتى» دەۋگە تۇرارلىق داۋرەندى باستان كەشىرىپ جاتىرمىز. الگىندەي قي­نال­عان ساتتەردە سابىرلى بولۋعا تىرىس­تىق. ءتوزىم تانىتتىق. بۇگىنگى تاڭدا تورگە وزدىق دەپ ايتا الامىز. وبلىس اكىمى سەرىك احمە­توۆ­تىڭ قولداۋ كورسەتۋى ارقا­سىن­دا ءبىز وتىرعان عيماراتقا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جاسالىپ جاتىر. ماتەريال­دىق-تەحنيكالىق بازامىز نىعايا ءتۇستى. – باسىلىمنىڭ ەڭسە كوتەرۋىنە كەزىندە «ەگەمەن قازاقستان» سەكىلدى اعا گازەتتە قىزمەت ىستەپ, «شەراعاڭنىڭ مەك­تە­بىن­دە» شىڭدالعان ماعاۋيا سەم­باەۆ­تىڭ ىق­پا­لى بولعان شىعار... – راحمەت! ءيا, مەن – «شەراعاڭنىڭ شەك­پەنىنەن» شىققان شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرىمىن. «ەگەمەننىڭ» قازانىندا قايناپ, «ور­تا­لىقتا» قالىپتاسقان مامانمىن. شەر­اعا­نىڭ مەكتەبى, «ەگەمەننىڭ» ۇيرەتكەنى كوپ بىزگە. اعا گازەتتەن العان ءتالىم, ءۇي­رەنگەن تاجىريبەمدى «ورتالىقتى» كوتە­رۋ­گە جۇم­سا­سام, ول – ازاماتتىق پارىزىم. ويتكەنى, «ورتالىق قازاقستان» – مەنىڭ التىن ۇيام, شىڭدالۋ مەكتەبىم. مەن ول جەردە رامازان ساعىمبەكوۆ, رىمقۇل ءسۇ­لەي­مەنوۆ, نۇرما­حان ورازبەكوۆ سىندى قازاق ءباسپاسوزىنىڭ قاجىرلى تۇلعالارى­نىڭ الدىن كورىپ, سولاردان كورگەنىمدى «ەگەمەندە» ۇشتادىم. – ماعاۋيا سلانبەك ۇلى, مەن بىلەتىن «ورتالىق» كەزىندە ەلباسىمىز نۇرسۇل­تان نازارباەۆ اۆتور بولعان باسىلىم بولاتىن. – ءيا, قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ گازەت­تىڭ تۇراقتى اۆتورى بولعانىن ءبۇ­گىن­دە ماق­تا­نىشپەن ايتا الامىز. ازامات رەتىندە شىڭ­دالىپ, قايراتكەر رەتىندە قا­لىپتاسۋ كەزەڭى قاراعاندىمەن تامىرلاس كەلگەن تاريحي تۇلعانىڭ قولتاڭباسى ساق­تال­عان گازەت تىگىندىلەرى «ورتالىق قازاق­ستان» ۇجىمى ءۇشىن باعا جەتپەس جادىگەرگە اينالعان. ءتىپتى, نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تەمىرتاۋ قا­لالىق پارتيا كوميتەتىندە حاتشى بولىپ جۇرگەن كەزدەرىندە گازەتتىڭ وتكىر سىنىنا جاۋاپ بەرگەنى باسىلىم تاريحىن قۇندى دەرەكتەرمەن تولىقتىرا تۇسەدى. سونىمەن قاتار, ول كىسى وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ حاتشىسى لاۋازى­مىن­دا جۇرگەن ساتتەرىندە كەيبىر مەرەكەلىك نومىرلەرگە باستى ماقالا جازعان كەزدەرى دە بولعان. – قازاق وقىرمانى «ورتالىق قازاق­ستاندى» شىنشىلدىعىمەن تانيدى. مىسالى... – باسىلىم مۇراتى وقىرمان ءمۇد­دە­سى­نەن وقشاۋلانعان كەزى بولعان ەمەس. قو­عام­­دىق-ساياسي گازەتتىڭ تاعدىرى دا ەل تاع­دى­رىمەن ساباقتاس تامىرلاندى. ءباسپاسوزدىڭ ابىرويلى بورىشى – حالىقتىڭ باسىنان قانداي داۋرەن وتسە, سونى اينا-قاتەسىز كور­سەتۋ. شىنايىلىعىنىڭ ارقاسىندا ورمانداي وقىرماندارىنىڭ ىقىلاسىنا بولەنگەن بايسالدى باسىلىم تاۋەلسىزدىك جىلدا­رىن­دا ءوزىنىڭ تىڭ تىنىسىمەن تاريح ساح­نا­سىن­داعى سالماعىن تانىتتى. ءوت­كەن عاسىردىڭ 90-شى جىلدارىندا قو­عام ومىرىنە سەرپىلىس اكەلگەن قايتا قۇرۋ, جاريالىلىق تۇسىندا «ورتالىق قازاق­ستان­نىڭ» وتكىرلىگى مەن باتىلدىعى ەل اۋزىندا ءجۇردى. دەموكراتيا قاعيداتتارىن قازىق ەتكەن باسىلىمنىڭ باتىل پىكىرلەرى ەلدى ارانداتۋعا ەمەس, ەلدىڭ ەرتەڭى ءۇشىن الاڭداتۋعا ۇندەدى. گازەت شەجىرەسىنە شەگىنىس جاساپ كورسەك, 1991 جىلعى ايگىلى «تا­مىز وقيعاسى» ەرىكسىز ەسكە ورا­لادى. سول ءبىر ساياسي دۇربەلەڭ تۇسىندا, اپەر­باقان ساياساتكەرلەردىڭ ساندىراق ارەكە­تىنە قا­تىستى وردالى وداق كولەمىندە «ءيا, بۇل – توڭكەرىس!», دەپ جالعىز عانا ءۇن قات­قان دا وسى «ورتالىق قازاقستان» بولاتىن. ءوز باسىن بايگەگە تىگىپ تۇرىپ, باسىلىم داڭ­قىن اسپانداتقان بۇل تاريحي ماقالانىڭ اۆتورى گازەتتىڭ سول كەزدەگى باس رەداكتورى نۇرماحان ورازبەكوۆ ەدى. ءتاۋ ەتەر كيەمىز – تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۇ­عىرلانۋى جولىندا گازەتتىڭ اتقارعان قا­جىرىندا ولشەم جوق. تاريحقا تىڭ كوز­قاراسپەن قاراۋ, حالىقتى سابىرعا شاقىرۋ, ءبىر­لىككە ۇندەپ, حالىقتار دوستىعىن ناسيحات­تاۋ باسىلىمنىڭ باستى باعىتىنا, ءوز­ەك­تى تاقىرىبىنا اينالدى. سوناۋ 90-جىل­دارى قا­راعاندى كەنشىلەرى جاپپاي ەرەۋىلگە شىق­قان تولقۋلى ساتتە سابىر ءتۇبى سارى التىن ەكە­نىن سالماقتاپ جازىپ, وتپەلى كەزەڭدە قا­را­پايىم كەنشىلەر قاۋىمىن ارانداتۋدان ارا­­شالاپ قالعان دا «ورتالىق قازاقستان» ەدى. سەكسەن جىلدىق باي تاريحى بار با­سىلىمنىڭ بۇگىنگى كۇنگە دەيىن 21 155 سانى جارىق كوردى. العاشقى سانىنان باستاپ قا­زىنالى ءوڭىردىڭ ايناسىنا اينالعان «ورتا­لىقتىڭ» ءار سانىندا ۇلتتىق رۋح جانە سول رۋحتى الاسۇرا ىزدەگەن جوق­شى­نىڭ ءۇنى بار. – باسىلىمنىڭ بۇگىنگى تاڭداعى رۋحاني, مادەني ورتامەن بايلانىسى قانداي دەڭگەيدە؟ – «ورتالىق قازاقستان» تەك اقپارات قۇ­رالى عانا ەمەس, قوعامدىق پىكىر قا­لىپ­تاس­تىرۋشى جانە قازاق ادەبيەتىنىڭ ءوت­كە­نىن سارالاپ, بۇگىنىنە باعا بەرۋشى بايسال­دى با­سىلىم ەكەنى داۋسىز. قازاق ادەبيە­تى­نىڭ كور­نەكتى وكىلدەرىمەن تىعىز بايلانىس ۇستانعان باسىلىم قازىرگى قازاق ادەبيە­تىنىڭ, رۋحا­نياتتىڭ العان باعىتى جونىندە سونى پىكىر ايتۋدان ءبىر ساتكە دە جالىققان ەمەس. ءيا, قازاق ادەبيەتى كلاسسيكتەرىنىڭ تىڭ تۋىن­دى­لارىن, سۇحباتتارىن اۆتوردىڭ كىتابىنان بۇرىن, «ورتالىق قازاقستان» گازەتى بەتىنەن وقىپ جۇرگەن وقىرمان بۇل پىكىرىمىزگە شاك كەلتىرمەس. «ورتالىق قا­زاقستانمەن» تىعىز شىعارماشىلىق باي­لا­نىس جاساپ كەلە جات­قان قازاقتىڭ شوق­تىعى بيىك قالام­گەر­لە­رىنىڭ ءبىرى, زامانى­مىزدىڭ زاڭعار جازۋشىسى – مۇحتار ما­عاۋين. ءبۇ­گىنگى مەرەيتوي قار­ساڭىندا سوناۋ باتىس ەۋروپادان ىستىق ىقىلاسقا تولى سالەمىن جولداعان مۇحتار ماعاۋين ءوزىنىڭ «ورتا­لىق» تۋرالى پىكىرىندە بىلاي دەيدى: «ور­تالىق قازاقستان» – ورەسى بيىك با­سى­لىم, ءاماندا حالقىمىزدىڭ بۇگىنى مەن بولا­شا­عىنا قاتىستى, ايرىقشا ءماندى, كو­كەي­كەستى ماسەلەلەردى كوتەرىپ كەلەدى. ءاسى­رە­سە, قازاق رۋحانياتى, قازاق تاريحى, ۇلت­تىق مۇددە مەن مۇرات تۇرعىسىنداعى با­عىت-باعدا­رى­مەن رەسپۋبليكالىق باسى­لىم­داردىڭ ال­دىڭ­­عى قاتارىنا شىقتى. «ورتالىق قازاقستاننىڭ» مەن ءۇشىن ايرىقشا ىستىق بولاتىن تاعى ءبىر سەبەبى بار, سوناۋ 1969 جىلى, العاشقى اڭگىمە, پوۆەستەرىم جاريالانا باستاعان, جازۋشى رەتىندە ەشكىم تانىماعان, ءتىپتى, سىناپ-ءمى­نەپ جاتقان كەزدە, «قازاق ادەبيەتىنە ءۇل­كەن قا­لام­گەر كەلدى!» دەپ العاش رەت اشىپ, دالەل­دەپ ايتقان – وسى گازەت بولاتىن. سول ءتۇسى­نىستىك, سول سىي­لاستىق كۇنى بۇگىنگە جالعا­سىپ كەلە جاتىر. كوپ العىس, بار بولىڭىزدار, زور بو­لىڭىزدار! «ورتالىق قازاقستاننىڭ» تۇراقتى اۆ­تو­رى مۇحتار ماعاۋين.» ابىرويى ۇدايى اسقاقتاپ, شىنايى قۇر­مەت, لايىقتى باعاسىن الىپ كەلە جات­قان ءوز­دەرىڭىزدىڭ «ورتالىقتارىڭىز» بۇگىن سەك­سەن­نىڭ سەڭگىرىندە. قوس مەرەكە – ءتاۋ­ەل­سىزدىكتىڭ 20 جىلدىعى مەن «ور­تال­ىق­تىڭ» 80 جىلدىق وردالى تويى قۇتتى بولسىن! – اڭگىمەڭىزگە راحمەت! اڭگىمەلەسكەن ايقىن نەسىپباي, قاراعاندى.