وزگەگە زيانىن تيگىزىپ, ۋىن شاشىپ داندايسىعان قاراقۇرتتىڭ ۇستىنە ۇياسىن سالىپ, قاراقۇرتتىڭ «كۇنىن ءبىر ۋىس» ەتكەن قىزىل قوڭىزدار جويىلعان.ءتاڭىرى بۇيرىعىمەن بولعان تابيعي تەپە-تەڭدىكتىڭ ادامزات قولىمەن بۇزىلۋى قاراقۇرتتاردىڭ ودان ءارى داندايسۋىنا جول اشتى – قىزىل قوڭىز كەزىندە ءىن تۇبىندە بۇيىرعان جەمىن كۇتىپ جاتاتىن بۇيىعى كۇيگە تۇسكەن قاراقۇرتتار قازىر تىم سوراقى, ياعني, «حالىقتىق قاعيدالار جويىلىپ, ۇلتتىق ۇردىستەر بۇزىلىپ, زاڭسىزدىق ورناعان جەردىڭ كورىنىسى».
ادامزاتتىڭ (جوق! ادامزات ونى ءوز قولىمەن جاساعان!) تابيعاتتىڭ جانايقايى ۇياتتى ۇمىتىپ, اردان بەزگەن, ۇلتتىق بولمىستى تارك ەتكەن, ءبىرىن-ءبىرى بالاقتان تارتىپ, اياقتان شالۋعا قۇمار, باستان-اياق قاراقۇرت-سانا شىرماعان كۇيگە كۇيىنە شىرىلدايدى. ۇعىنار جۇرەك, تىڭدار قۇلاق بولسا دەيسىز...
اقىن فيلوسوفيالىق تولعاۋدا قاراقۇرت پەن جىلان الەمىندەگى قاراما-قايشىلىقتاردى بارشا ۇستەمدىكتىڭ «اۆتورى» – ادام الەمىندەگى ءوزارا قىرقىسۋ, قاتىگەزدىك پەن ز ۇلىمدىق تۇرلەرىمەن شەبەر شەندەستىرسە, ساحنا ماماندارى دا وسى بايلانىستىڭ ءبىر ءتىنىن ۇزبەي الىپ شىقتى. ساحنادا ادەمى افسانالىق تۇجىرىم, شىمىر پسيحولوگيالىق شەندەستىرۋ مەن ساحنالىق تالاپ, ارتىستىك شەبەرلىك تۇتاسا ءتۇستى.
وسى تۇستا... تاعى دا ادام بالاسىنىڭ شارۋاشىلىعى ماڭىنان دايىن ازىق, قوقىس-قالدىقتاردى تەرىپ جەپ, قاسقىرلىق قاسيەتىنەن جۇرداي بولا باستاعان بولتىرىكتەردىڭ ز ۇلىمدىعىنا زالدا وتىرىپ «كەزىكتىك». «قوقىس-سانامەن ۋلانىپ, ءوز قانىنا ءوزى شاۋىپ, ءبىرى-ءبىرىن ىرىلداي تالاپ, قان-جوسا ەتكەن, القىمىنان الىپ, بۋىندىرىپ ولتىرگەن بولتىرىكتەر ادامزاتقا شابۋىلعا كوشتى. ادام مەن قاسقىر اراسىنداعى ايقاس كوكجالداردىڭ مىلتىقتىڭ ۇڭعىسىنا ءىلىنىپ, تاعدىرىن شۇرىپپەگە شەشتىرۋىمەن جانە ايدالادا قاقپانعا ءتۇسىپ قىڭسىلاي قور بولۋىمەن, قىرعىن تابۋىمەن اياقتالادى.
بۇل تەك قاسقىرلار دۇنيەسىندەگى سۋرەت پە؟ وكىنىشتىسى جانە اقىننىڭ ايتپاعى – ء«بىزدىڭ رۋحاني ۇلتتىق سانامىزدىڭ كوك جايلاۋىنا دا وزگەلەر ءوز قوقىستارىن اياۋسىز توكتى. ساياساتتىڭ كوقىسىنان ۇلتتىق رۋحانياتتىڭ ورمانى ءشىرىدى. ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا ۇرپاق ەسىنەي قاراپ, تاريحقا ۇستەم پيعىلمەن كوز جۇگىرتەدى». ەڭ قورقىنىشتىسى – ەجەلدەن بۇيىرماس بولعان بولمىسىن جوعالتۋىنا ادامدى عانا كىنالى ساناپ, ودان كەك الۋعا ۇمتىلعان «كۇشتەر» – جىلان, قاراقۇرت, قاسقىر بىرىگىپ, ادام بالاسىنا وشىگە, ورشەلەنە قارسى شىعادى. جىلاننىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ادام ىشىنە ەنىپ, ساناسىنا ورنىققان قارا نيەت ز ۇلىمدىق ادامدى ازدىرا باستايدى.
قوعامدا اتۋ, ارباۋ, الداۋ, تاستاندى بالا, باعۋسىز اتا-انا, سوعىس, قىرۋ-جويۋ, ۇرىس-كەرىس, باقاي ەسەپ پەن بىتپەيتىن باسەكە, وزبىرلىق ساڭىراۋقۇلاقشا قاپتاي جونەلەدى. ءبىرىن-ءبىرى ولتىرگەن جىلاندار مەن قاسقىرلار سەكىلدى اينالانى ءوزىن-ءوزى جالماي جۇتقان بەلگىسىز ءبىر ۇرەي قىسا تۇسەدى... اداسقان ادامدى كۇستانالاپ, ساقىلداي ك ۇلىپ ساۋىسقاندار ءماز.
قاسىرەتتەن, ءاۋ باستان, دەم سالعان جەتى ءتۇرلى ساز عانا, ۇلتىق رۋح پەن بابالار قاسيەتى عانا قۇتقارار كۇش بولار ما؟! ءوز تاريحىندا «مىڭ ءولىپ, مىڭ تىرىلگەن» قازاق الاساپىران ايقاستاردى, قاندى قىرعىنداردى, نەبىر زوبالاڭ-زۇلماتتاردى باسىنان كەشە ءجۇرىپ, قان-جوسا بولىپ تاۋەلسىزدىك تاڭىنا دا جەتتى-اۋ..!
ساحنا شەبەرلەرى بىرىمەن-ءبىرى جالعاسقان قازاق تاريحىنداعى زۇلماتتاردى بەرىلە ورىنداپ, ۇرەي مەن ءۇمىت كەزەكتەسە باۋراعان كۇردەلى قويىلىم سوڭىن ەگەمەندىگىن العان ەلدىڭ مامىراجاي, بىراق قامسىز ەمەس, ياعني الدىندا اتقارۋى ءتيىس سان-الۋان ماقساتتار قويعان, الىپ ىستەر الدىنداعى ەلەڭ-الاڭ كەزىنە اپارىپ تىرەدى.
– «ۇرەي دەرتى» – سابىر ادايدىڭ تۋىندىسى جەلىسىنە سۇيەنە وتىرىپ, شىعارماشىلىق ۇجىمنىڭ يمپروۆيزاتسياسىمەن جاسالعان قويىلىم. بۇل مەتافورا زاڭدىلىعىن ساقتاي وتىرىپ, ادامزاتتى ءوز الدىنا بەس تيپكە ءبولىپ قاراستىرعان تىڭ دۇنيە. ادام اتاۋلىنى قاراقۇرت, جىلان, قاسقىرلار مەن ساۋىسقان تابيعاتىمەن سالىستىرا ساحنالانعان قويىلىم تابيعات پەن ادام اراسىنداعى ۇيلەسىمدىلىكتىڭ قۇردىمعا كەتىپ بارا جاتقانىنىڭ كورىنىسى. اقىننىڭ وسى قويىلىمعا نەگىز بولعان «ون سەگىز مىڭ عالام جانە كسەنوفوبيا دەرتى» تۋىندىسىنىڭ ساحنالىق نۇسقاسىمەن تانىسا كەلە, كەيىپكەردىڭ امالسىز وسى قۇردىمنىڭ قۇلدارىنا اينالىپ بارا جاتقانىن بايقايسىڭ, – دەيدى باس رەجيسسەر گ.مەرعاليەۆا.
جەتكەنگە توقمەيىلسىمەي, رۋحاني سانانى جاڭعىرتا وتىرىپ, بولاشاقتان ءوز ورنىن ىزدەۋ – بۇگىنگى كۇننىڭ باستى تالابى. سابىر اداي كەشىندە ونىڭ شىعارماسى جەلىسىندە قويىلعان قويىلىم قوعام دەرتى مەن اقىن كۇيزەلىسىن كورەرمەنگە ساحنا تىلىندە جەتكىزە الدى.
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
ماڭعىستاۋ وبلىسى
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن
سەرىك مايەمەروۆ
