وتىرىسقا قاتىسۋشىلار «قازاقستان-قىتاي ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىعى», «اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى وڭدەۋ جانە ەكسپورت: جاڭا مۇمكىندىكتەر اشۋ», «شاعىن جانە ورتا بيزنەس ىنتىماقتاستىعى» اتتى ءۇش پانەلدىك سەسسيا اياسىندا بىرلەسكەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋ مۇمكىندىكتەرىن تالقىلادى. سونداي-اق, وتىرىس اياسىندا قازاقستان مەن قىتايدىڭ ىسكەرلىك توپتارىنىڭ وكىلدەرى اراسىندا جانە B2B فورماتىندا ەكى جاقتى كەزدەسۋلەر ءوتتى.
قازاقستان-قىتاي ىسكەرلىك كەڭەسىنىڭ قۇرىلۋ جاعدايى تۋرالى ءسوز قوزعايتىن بولساق, ول 2013 جىلعى ساۋىردە نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قحر-عا ساپارى بارىسىندا ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى ودان ءارى ىنتالاندىرۋ, ەكونوميكانىڭ ءتۇرلى سەكتورلارىندا ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ءۇشىن ەكى مەملەكەتتىڭ باسشىلارى بەرگەن تاپسىرما ناتيجەسىندە قۇرىلعان بولاتىن. قازاقستان-قىتاي ىسكەرلىك كەڭەسىنىڭ تەڭ توراعاسى قازاقستان تاراپىنان «سامۇرىق-قازىنا» اق باسقارما توراعاسى ومىرزاق شوكەەۆ, قىتاي تاراپىنان «CITIC Group» كورپوراتسياسىنىڭ ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى چان چجەنمين.
«ەكى مەملەكەتتىڭ باسشىلارى قازاقستان-قىتاي ىسكەرلىك كەڭەسىنىڭ الدىنا ۇلكەن مىندەتتەر قويدى. وسى ۋاقىتتىڭ ىشىندە ىسكەرلىك كەڭەس ءوزىنىڭ تيىمدىلىگىن كورسەتىپ, ديالوگ جانە بيزنەس-الاڭ رەتىندە قالىپتاستى. قازىرگى تاڭدا قازاقستاندىق-قىتايلىق قورجىندا 28 ملرد اقش دوللارىنا جۋىق سوماعا 51 جوبا بار. ونىڭ ىشىندە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان 14 جوبا «سامۇرىق-قازىنا» اق كومپانيالار توبىنىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى. ءبىزدىڭ بيزنەس-سەرىكتەستىك مۇناي-گاز, حيميا, ەنەرگەتيكالىق, كەن-مەتاللۋرگيالىق, اۋىل شارۋاشىلىعى, ماشينا جاساۋ سەكتورلارىنا باعىتتالعان», دەپ اتاپ ءوتتى «سامۇرىق-قازىنا» اق باسقارما توراعاسى ءو.شوكەەۆ كەڭەس وتىرىسىن اشقان سوزىندە.
وتىرىستا ءسوز العان ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەك ىسكەر-
لىك كەڭەستىڭ قىزمەتى «نۇرلى جول» جانە «جىبەك جولىنىڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋى» باعدارلامالارىن ۇيلەستىرۋ بويىنشا قول جەتكىزىلگەن كەلىسىمدەردى جۇزەگە اسىرۋعا ايتارلىقتاي ۇلەس قوساتىندىعىن جانە ەكى ەل كاسىپكەرلەرى ءۇشىن ۇلكەن مۇمكىندىكتەر اشاتىندىعىن ايتتى.
ج.قاسىمبەك قىتاي قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق ارىپتەسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. 2016 جىلى ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 7,9 ملرد اقش دوللارىن قۇرادى.
قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن قحر توراعاسى سي ءتسزينپيننىڭ باستاماسىمەن 2015 جىلى يندۋستريالىق-ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى بىرلەسكەن قازاقستان-قىتاي باعدارلاماسى ازىرلەندى. بۇل جوبالار قوسىمشا قۇنى جوعارى ەكسپورتقا باعىتتالعان ءونىم شىعاراتىن جوعارى تەحنولوگيالىق بىرقاتار كاسىپورىندار قۇرۋعا ارنالعان. سونداي-اق, باعدارلامادا قازاقستاننىڭ كولىكتىك-لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدارىن دامىتۋعا باعىتتالعان جوبالار دا بار.
ناقتى مىسال رەتىندە, «قورعاس − شىعىس قاقپاسى» ارناۋلى ەكونوميكالىق ايماعىن (اەا) بىرلەسە دامىتۋ جونىندەگى جوباسىن ايتۋعا بولادى.
«حالىقارالىق كولىك لوگيستيكاسى سالاسىنا ستراتەگيالىق ارىپتەستەردى تارتۋ اتالعان اەا دامىتۋعا قوسىمشا سەرپىن بەرەدى جانە ازيا مەن ەۋروپا اراسىنداعى جۇك اعىنىن شوعىرلاندىرۋ مەن ديستريبۋتسيالاۋ جونىندەگى ءىرى ايماقتىق حاب قۇرۋدى قامتاماسىز ەتەدى دەپ سەنەمىن», دەپ اتاپ ءوتتى ج.قاسىمبەك.
سونداي-اق, ج.قاسىمبەك ءوز سوزىندە قىتايدىڭ ىسكەرلىك ورتا وكىلدەرىنە ەلدەگى بيزنەستى ءساتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قازاق-
ستان ۇكىمەتى تاراپىنان جاسالىپ وتىرعان جاعدايلار تۋرالى ايتىپ بەردى.
قىتاي تاراپىنان ءسوز العان قحر حالىقارالىق ساۋداعا جاردەمدەسۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى تسزيان تسزەنۆەي بيىل قازاقستان مەن قىتاي اراسىندا ديپلوماتيالىق قاتىناستىڭ ورنىققانىنا 25 جىل تولاتىندىعىن اتاپ وتە كەلە تاتۋ كورشىلىك پەن ارىپتەستىك ىنتىماقتاستىقتىڭ جىل وتكەن سايىن دامىپ كەلە جاتقاندىعىن اتاپ كورسەتتى. قحر توراعاسى سي ءتسزينپيننىڭ كونە جىبەك جولىن قايتا دامىتۋ جونىندەگى ۇسىنىسىن ءبىرىنشى رەت 2013 جىلى قازاقستانداعى ساپارى بارىسىندا جاساعاندىعىن ەسكە الدى. سونداي-اق, ەكى ەل اراسىنداعى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋ باعىتىندا بىرلەسىپ جارمەڭكەلەر وتكىزۋ, تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋ, ەلەكتروندىق ساۋدا-ساتتىقتى نىعايتۋ جونىندە ءوز ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى.
ققىك وتىرىسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جالپى 7 ملرد اقش دوللارىنا جۋىق سوماعا ەنەرگەتيكا, حيميا ونەركاسىبى, مەتاللۋرگيا سالالارىندا بارلىعى 22 كوممەرتسيالىق جانە نەگىزدەمەلىك كەلىسىمدەرگە, ونىڭ ىشىندە «سامۇرىق-قازىنا» اق توبىنىڭ قاتىسۋىمەن جالپى 4,5 ملرد اقش دوللار سوماسىنا 6 كەلىسىمگە قول قويىلدى.
اتاپ ايتقاندا, «بىرلەسكەن حيميالىق كومپانيا» جشس («سامۇرىق-قازىنا» اق قورجىندىق كومپانياسى) مەن قىتايدىڭ مەملەكەتتىك دامۋ بانكى (قمدب) اراسىندا اتىراۋ وبلىسىندا «ۇلتتىق يندۋستريالىق مۇناي-حيميا تەحنوپاركى» اەا اۋماعىندا مەتانول مەن اممياك ءوندىرۋ, سونداي-اق, جامبىل وبلىسىندا «تاراز حيميا پاركى» اەا اۋماعىندا كۇيدىرگىش سودا ءوندىرىسىن ىسكە قوسۋ بويىنشا ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ تۋرالى كەلىسىمدەرگە قول جەتكىزىلدى. اتالعان جوبا قازاقستاندا العاشقى اگروحيميالىق كلاستەردى دامىتۋ اياسىندا جۇزەگە اسىرىلۋدا.
بۇدان وزگە, «سامۇرىق-ەنەرگو» اق پەن «HYDROCHINA CORPORATION» قىتايلىق كورپوراتسياسى الماتى وبلىسىنىڭ شەلەك دالىزىندە قۋاتتىلىعى 60 مۆت بولاتىن, 300 مۆت-عا دەيىن كەڭەيتۋ پەرسپەكتيۆاسىمەن جەس سالۋ جانە شاعىن گەس سالۋ بويىنشا جوبالاردى ىسكە اسىرۋ تۋرالى مەموراندۋمدارعا قول قويدى. سونداي-اق, «سامۇرىق-ەنەرگو» اق China Datang Corporation كورپوراتسياسىمەن ەرەيمەنتاۋ قالاسىنىڭ اۋدانىنداعى جەل پاركىن 45-تەن 300 مۆت دەيىن كەڭەيتۋ بويىنشا مەموراندۋم جاساستى.
سونىمەن بىرگە, «سامۇرىق-قازىنا» قورى مەن China Development Bank Corporation, «KAZAKH INVEST» ۇك مەن «HUBEI KELISON» جشس اراسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى نەگىزدەمەلىك كەلىسىمدەر جاسالدى.
سۇڭعات ءالىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
