قابىلدانعالى وتىرعان استانا دەكلاراتسياسىنا سايكەس, ۇيىمعا مۇشە-ەلدەر يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ كەلىسىمىن ءسوزسىز ساقتاۋى ءتيىس. ءۇندىستان مەن پاكىستان بولسا, ءوز يادرولىق قارۋلارىن كەلىسىمنەن تىس جاساپ قويعان, سوندىقتان وعان قول قويۋشىلار قاتارىندا ەمەس. سونىمەن قاتار, قۇجاتتا «بەلدەۋ جانە جول» فورۋمىنىڭ ناتيجەلەرىنە جوعارى باعا بەرىلەدى. ال ءۇندىستان فورۋمعا بويكوت جاريالاپ قانا قويماي, قىتاي باستاماسىن «وتارلاۋ ماقساتىن كوزدەيدى» دەپ باعالادى.
ناقتى ىنتىماقتاستىق ماسەلەسىنە كەلسەك, وندا دا ءبىراز پروبلەما بولعالى تۇر. ءۇندى ساراپشىسى سامير ساران ءۇندىستان مەن پاكىستان اراسىندا بارلاۋ مالىمەتتەرىن الماسۋ ىسىندە قيىندىق تۋاتىنىن ايتادى. دەلي يسلامابادتى حالىقارالىق تەرروريزمدى قولدايدى دەپ ەسەپتەيدى, سوندىقتان كورشىسىنە قۇپيا دەرەكتەردى بەرە قويۋى ەكىتالاي.
پاكىستاندىق ساراپشى احسان ءچاۋدحاريدىڭ پىكىرىنشە, ءۇندىستان مەن پاكىستان شىۇ-عا بىردەي ماقساتپەن كىردى: ارقايسىسى ۇيىم وزدەرىن كورشىنىڭ اسكەري جانە تەررورلىق شابۋىلىنان قورعايدى دەپ ويلايدى. ء«ىس جۇزىندە دەلي مەن يسلاماباد شىۇ-نى ازيالىق ناتو سياقتى كورەدى. راسىندا, ناتو-نىڭ دا ءبىر ماقساتى وعان مۇشە ەلدەر اراسىندا قاقتىعىسقا جول بەرمەۋ بولعان», دەيدى چاۋدحاري.
وتستاۆكاداعى پاكىستاندىق ديپلومات اريف كامال شىۇ-نىڭ بىتىمگەرلىك فۋنكتسيالار اتقاراتىنىن ايتادى. «ۇيىمدى قۇرۋشى ەلدەر كاشمير ماسەلەسىن شەشۋدى تالاپ ەتۋى ءتيىس. شانحاي پروتسەسىنىڭ شارتتارىنا قوسىلۋ جاۋلاسۋشى ەكى دەرجاۆاعا وڭ اسەر ەتەدى دەپ كۇتۋگە بولادى», دەيدى ول.
رەسەيلىك ساراپشى يگور دەنيسوۆتىڭ پىكىرىنشە, ۇيىمنىڭ تەرروريزممەن كۇرەس باعىتى جاڭا جاعدايدا تىڭ سەرپىن الۋى مۇمكىن.
ال قىرعىزستان-رەسەي سلاۆيان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى نارگيزا مۇراتاليەۆا جاڭا ەلدەردىڭ كىرۋىنە بايلانىستى ۇيىمنىڭ قۇرىلىمى دا ءىرى وزگەرىستەرگە ۇشىرايدى دەگەن پىكىردە. ء«بىر جاعىنان رەسەي مەن قىتايدىڭ قۇرىلىمداعى باسەكەسى تۋرالى اڭگىمەلەر ازايادى, ويتكەنى باسقا باسەكەلەس تاراپتار قوسىلدى ء(ۇندىستان-پاكىستان). ەكىنشى جاعىنان مۇشە-ەلدەر اراسىندا قالىپتاسقان بايلانىستار نەگىزىندە شىۇ-نىڭ ءوز ىشىندە «شارتتى اليانستار» پايدا بولا ما دەگەن قاۋىپ بار», دەيدى مۇراتاليەۆا. ونىڭ پىكىرىنشە, ورتالىق ازيانىڭ ۇيىمداعى ءرولى ازايۋى مۇمكىن. الايدا, ساراپشى كەڭەيگەن سوڭ ورتالىق ازيا ەلدەرى ۇيىمنىڭ جۇمىسىنا بەلسەندىرەك قاتىسادى دەپ ۇمىتتەنەدى.
ايتا كەتەتىن نارسە, شىۇ ءالى دە كەڭەيۋى مۇمكىن. استاناداعى سامميتتە ۇيىمعا يراننىڭ قوسىلۋى ماسەلەسى تاعى دا تالقىلانادى. بۇل تۋرالى سەيسەنبى كۇنى رەسەي پرەزيدەنتىنىڭ كومەكشىسى يۋري ۋشاكوۆ ايتقان بولاتىن. «رەسەي مەن قىتايدىڭ كەلىسىپ وتىرعانىنا قاراماستان, نەگە يران ءالى ۇيىمعا مۇشە بولمادى؟» دەگەن سۇراققا ۋشاكوۆ «ماسەلە – كەي ەلدەردىڭ ەرەكشە ۇستانىمىندا» دەپ جاۋاپ بەردى.
«كوممەرسانتتىڭ» مالىمەتى بويىنشا, تەگەراننىڭ مۇشەلىگىنە كەدەرگى جاساپ وتىرعان يراننىڭ باسەكەلەسى − ساۋد ارابياسىمەن بايلانىستى كۇشەيتىپ جاتقان تاجىكستاننىڭ ۇستانىمى.
ميحايل كوروستيكوۆ,
«كوممەرسانت»
