ساپار اسا ماڭىزدى, سونىمەن قاتار, ناتيجەلى بولادى دەگەن بولجام بار. ويتكەنى, ول − حالىقارالىق ارىپتەستىك جولىنداعى «بەلدەۋ جانە جول» فورۋمىنان كەيىن وتكەلى وتىرعان العاشقى جيىن. ول فورۋمدا سي تسزينپين مەن نۇرسۇلتان نازارباەۆ ىنتىماقتاستىقتىڭ بولاشاعىن تالقىلاۋ ءۇشىن وڭاشا كەزدەسكەن بولاتىن.
قىتاي مەن قازاقستان – ءبىر-ءبىرى ءۇشىن اسا ماڭىزدى كورشىلەر. 1991 جىلى تاۋەلسىزدىك العان ۋاقىتتان بەرى ەكى ەل ۇكىمەتتەرىنىڭ بەلسەندى ءىس-قيمىلدارى ارقاسىندا قازاقستاننىڭ قىتايمەن قارىم-قاتىناسى دامىپ كەلە جاتىر. ەكى ەلدىڭ قارىم-قاتىناسى ديپلوماتيالىق بايلانىس ورناتۋدان جان-جاقتى ستراتەگيالىق ارىپتەستىككە دەيىنگى ۇدايى دامۋ جولىنان ءوتتى. تاراپتار ساياسات, ەكونوميكا, قاۋىپسىزدىك, مادەني جانە ادامي بايلانىستاردىڭ تەرەڭدىگىمەن ماقتانا الادى. ءوزارا سەنىم, ەكى جاققا دا پايدالى, تەڭدىككە نەگىزدەلگەن ىنتىماق قىتاي-قازاق قارىم-قاتىناستارى دامۋىنىڭ ىرگەتاسى بولدى. وسى پرينتسيپتەر ارقاسىندا تاراپتار كوپتەگەن ماڭىزدى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدى.
ماسەلەن, ورتالىق ازيا −قىتاي گاز قۇبىرىن دامىتۋ ءۇش كەزەڭنەن دە كەدەرگىسىز ءوتتى. بۇل كەلىسىمدە قىتاي مەن قازاقستاننىڭ مۇناي-گاز سالاسىنداعى ارىپتەستىگى شەشۋشى ماڭىزعا يە. بۇگىندە بەيجىڭ مەن استانا ەنەرگەتيكا, اۋىل شارۋاشىلىعى, تاسىمال, بايلانىس, قۇرىلىس, ونەركاسىپ جانە ينفراقۇرىلىم سالالارىندا 26 ملرد اقش دوللارىنان اسا ينۆەستيتسيا قۇيىلاتىن 51 ىسكەرلىك كەلىسىمدى ىسكە اسىرۋ ۇستىندە.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ – قىتاي حالقىنىڭ بۇرىننان كەلە جاتقان دوسى. ول بۇگىنگە دەيىن قىتايعا 20-دان اسا ساپار جاسادى. سي تسزينپينمەن ءتۇرلى جيىنداردا كەزدەسىپ, جەكە دوستىق قارىم-قاتىناس ورناتتى. وسىلايشا ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىڭ مىقتى ىرگەتاسى قالاندى.
قازاقستان − «بەلدەۋ جانە جول» جوباسىنا قاتىسۋشى عانا ەمەس, ونى بەلسەندى قولدايتىن ەل. «بەلدەۋ جانە جول» اياسىنداعى العاشقى فورۋم مامىر ايىندا ءوتتى. بۇل جيىن اتالعان باستامانىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە كەڭ قولداۋعا يە بولعانىن كورسەتتى. جانە ول سوڭعى جىلدارداعى ەڭ ءىرى جەتىستىكتەردىڭ ءبىرى بولدى. ماسەلەن, «بەلدەۋ جانە جول» جوباسى مەن قازاقستاننىڭ «نۇرلى جول» جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتى اراسىندا ارىپتەستىكتىڭ تەرەڭدەۋى ەكى جاققا دا ءتيىمدى بولاشاقتان حابار بەرەدى.
قىتاي مەن قازاقستان نەگىزىن سالۋشى ەلدەر رەتىندە شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىن دامىتۋعا ماڭىزدى ۇلەس قوستى. ولار ۇيىم اياسىنداعى كوپتەگەن ماسەلەلەرگە قاتىستى ۇيلەسىمدى پوزيتسيا ۇستانىپ كەلەدى.
ساپار كەزىندە سي تسزينپين شىۇ ەلدەرى باسشىلارىنىڭ 17-ءشى سامميتىنە قاتىسادى. بۇل ۇيىم قۇرىلعالى بەرگى اسا ماڭىزدى جيىنداردىڭ ءبىرى بولعالى تۇر. بىرلەستىككە جاڭادان ەكى ەل – ءۇندىستان مەن پاكىستان كىرمەك. بۇل ۇيىمنىڭ قۇرىلعالى بەرگى العاشقى كەڭەيۋى بولماق. گەوساياسات جانە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ىقپالى بويىنشا شىۇ كەلەشەكتە ۇلكەن وزگەرىستەر اكەلەدى دەگەن بولجام بار. تيىسىنشە وعان حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ نازارى دا كوبىرەك اۋاتىن بولادى.
الەمدىك قارجى داعدارىسى ءالى اياقتالماعان, باتىس ەلدەرى ىشكى جانە سىرتقى ماسەلەلەردە تىعىرىققا تىرەلىپ, تەرەڭنەن قايتا قۇرۋ كەزەڭىندە تۇرعان قازىرگى جاھاندىق جاعدايدا قىتاي ءوسىم ءۇردىسىن كورسەتىپ, الەمگە ىقپالى كۇشەيگەنىن كورسەتۋدە.
سي ءتسزينپيننىڭ ساپارى قىتاي مەن قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق جان-جاقتى ىنتىماقتاستىعىن بۇرىنعىدان دا نىعايتادى جانە شىۇ جۇمىسىنا جاڭا سەرپىن بەرەدى دەپ كۇتىلۋدە.
يان جين,
شىۇ زەرتتەۋ ورتالىعى جەتەكشىسىنىڭ ورىنباسارى
