جوبا قولداۋ تاپتى

كەشە ءماجىلىس توراعاسى ورال مۇحامەدجانوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن پالاتانىڭ كەزەكتى جالپى وتىرىسى بولىپ, وندا جەتى ماسەلە قارالدى. كۇن ءتارتىبىن تالقىلاۋ ۇدەرىسى بۇعان دەيىن قازاق مەملەكەتتىك قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەك­تورلىعى قىزمەتىنە تاعايىندالعان دەپۋتات د.نوكە­تاەۆا­نىڭ وكىلەتتىگىن مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتۋمەن باستالدى. ادۆوكاتۋرا ماسەلەلەرى بوي­ىن­شا كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن دە­پۋ­تاتتارعا ادىلەت ءمينيسترىنىڭ ورىن­باسارى ءامىرحان امانباەۆ تانىستىردى. زاڭ جوباسى ادۆو­كات­تىق قىزمەتپەن اينالىسۋعا ار­نالعان ليتسەنزيانى الۋ كەزىندە كو­ميسسيا قىزمەتىنىڭ ايقىندى­لى­عى مەن جاريالىلىعىن قامتا­ما­سىز ەتۋدى, ۇمىتكەرلەردىڭ تاعى­لىم­دامادان وتۋىنە بايلانىستى ماسەلەلەردى رەتتەۋدى, سونداي-اق ادۆوكات ۇسىناتىن زاڭ كومەگىنىڭ ساپاسىن باقىلاۋ تەتىگىن ۇسىنۋدى كوزدەيدى. ادۆوكاتتىڭ ليتسەنزيا الۋ جەرگىلىكتى دەڭگەيدە, ياعني ءادى­لەت دەپارتامەنتتەرىندە جۇزەگە اسىرىلارى بەلگىلى بولىپ وتىر. اتتەستاتتاۋ كوميسسياسى قۇرامى­نا جەتى ادام كىرەتىن بولسا, ونىڭ جۇمىسى اشىق بولادى دەپ كۇ­تىلۋدە. سونداي-اق, وعان بۇقا­را­لىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىل­دەرى دە قاتىستىرىلماق. دەپۋتات زەينوللا الشىمباەۆ ادۆوكات­تار­دىڭ ءوز مىندەتتەرىن ورىن­داۋى­نا كەدەرگىلەردىڭ كوپ ەكەندىگىن, ازاماتتار ىستەرىمەن تانىسۋىنا مۇمكىندىك بەرىلمەيتىندىگىن كول­دە­نەڭ تارتتى. زاڭ جوباسى ءبىراز تالقىدان وتكەن سوڭ ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. سونداي-اق, كۇن تارتىبىندە «قا­زاقستان رەسپۋبليكاسى مەن بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى ارا­سىن­داعى قىلمىستىق ىستەر بويىنشا ءوزارا قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» جانە «قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن قىر­عىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى ارا­سىنداعى وتەۋسىز اسكەري-تەح­نيكالىق كومەك كورسەتۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرا­لى» زاڭ جوبالارى قارالىپ, ما­قۇلداندى. بەلگىلى بولعانداي, سوڭ­عى زاڭ جوباسى بويىنشا قا­زاقستان كورشىلەس قىرعىزستانعا 3 ميلليون دوللار كولەمىندە قاي­تارىمسىز اسكەري-تەحنيكالىق كو­مەك كورسەتەدى. رەسەي فەدەرا­تسيا­سى بولسا وسىنداي كەلىسىم بوي­ىن­شا 362 ميلليون رۋبل بولمەك ەكەن. بيۋدجەت پروتسەسىندە مەملەكەتتىك جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگاندار كۇ­زىرەتىنىڭ اراجىگىن اجىراتۋ ءما­سە­لەلەرى بويىنشا كەيبىر  زاڭنا­مالىق  اكتىلەرگە  وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋگە قاتىستى زاڭ جوباسىن دەپۋتاتتارعا ەكو­نوميكالىق دامۋ جانە ساۋدا ءمينيسترى قايرات كەلىمبەتوۆ بايانداپ بەردى. مينيسترگە دەپۋتات­تار­دىڭ قويعان سۇراعى از بولعان جوق. تيتو سىزدىقوۆ اۋىلدىق ەم­حانالاردى رەسپۋبليكالىق بيۋد­جەتتەن قارجىلاندىرۋدىڭ قىس­قا­رىپ قالعاندىعىن ايتا كەلىپ, ونى قالپىنا كەلتىرۋ قاجەتتىگىن العا تارتتى. ەندى بۇل ماسەلە بيۋدجەتتىك كوميسسيا وتىرىسىندا قارا­لاتىن بولادى.  تالقىلاۋ ءناتي­جە­سىندە بيۋدجەت كودەكسىنە ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ بيۋدجەتتىك جانە مەملەكەتتىك جوس­پارلاۋ جونىندەگى وكىلەت­تىك­تەرى مەن فۋنكتسيا­لارى­نىڭ اراجىگىن اجىراتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تو­لىق­تىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جو­با­سى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇل­داندى. «2011-2013 جىلدارعا ار­نال­عان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋ­را­لى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زا­ڭى­نا وزگەرىستەر مەن تولىق­تى­رۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا ماقۇلداندى. بيۋدجەت جوس­پا­رىنا ەنگىزىلگەن جاڭا تولىق­تى­رۋ­لار تۋ­رالى ەكونوميكالىق دامۋ جانە ساۋ­دا ءمينيسترى قايرات كەلىمبەتوۆ,  قارجى ءمينيسترى بولات جامىشەۆ جانە  ۇلتتىق بانك ءتور­اعاسىنىڭ ورىن­باسارى بيسەنعالي تاجياقوۆ بايانداما جاسادى. قار­جى جانە بيۋد­جەت كوميتەتىنىڭ ءمۇ­شەسى باۋىر­جان سمايىلوۆ قو­سىم­شا تۇسىنىك بەردى. سونىمەن, 2011 جىلعا ارنالعان رەسپۋب­لي­كا­لىق بيۋدجەت كىرىسى 3 035 459 279 مىڭ تەڭگە سوماسىندا   اي­قىن­دالىپ وتىر. كىرىس بولىگىنىڭ 45 672 006 مىڭ تەڭگەگە ازايۋى بيۋدجەتتەن ققس قايتارۋ سو­ما­سىنىڭ وسۋىمەن باي­لانىستى. بيۋد­جەت تاپشىلىعىن بەكىتىلگەن بيۋدجەتپەن سالىس­تىر­عاندا 34,6 ميلليارد تەڭگەگە ۇل­عايتۋ قو­سىم­شا قار­جى كوزىن ىزدەستىرۋدى تالاپ ەتەدى.  ۇنەمدەۋ ەسە­بىنەن بوسا­تىل­­عان 93,8 ميلليارد تەڭگەنى وزگە ءىس-شارالارعا ءبولۋ ۇسى­نى­لىپ وتىر. جالپى, 2011 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ شى­عىس­تارى 217,9 ميلليارد تەڭگەگە ۇلعايا وتىرىپ, 5170,3 ميلليارد سو­ماسىندا بەلگىلەنىپ وتىر. وسى ورايدا الەۋمەتتىك سالاعا ارنال­عان شىعىستاردى 40,7 ميلليارد تەڭگەگە ۇلعايتۋ ۇسىنىلادى. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن قار­جىلاندىرۋعا 38,8 ميلليارد تەڭگە قاراستىرىلعان. ال مەملەكەتتىك ۇدەمەلى يندۋستريالىق-ين­نوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندەگى شىعىستار 78,9 ميلليارد تەڭگەگە ۇلعايتىلعان. ءوڭىر­لەردى دامىتۋعا ارنالعان شى­عىس­تار 130,2 ميلليارد تەڭگە كولە­مىن­دە بەكىتىلسە, ۇكىمەت رەزەرۆىن تولىقتىرۋ ءۇشىن 23,1 ميلليارد تەڭگە باعىتتالادى. زاڭدىق قۇجات دەپۋتاتتار تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ, ماقۇلداندى. اسقار تۇراپباي ۇلى.