بiرتۋار

«جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن باسا ايتۋىمىز كەرەك» Iلياس وماروۆ.

«وتكەن عاسىر. ەلۋiنشi جىلدار. سولتۇستiك قازاقستان وبلىسى, سەرگەەۆ (قازiر شال اقىن) اۋدانى, ورتاقكول اۋىلىندا تۇراتىن قاراپايىم جiگiت. جاسى وتىزدان اسقان. تۇرمىس جۇدەۋ. دەنساۋلىق كەمشiن. بiلiم شامالى. جار قوساعى كامەش, شيەتتەي بالا-شاعا. باسپانا – جالعىز بولمە. كiتاپتى جاتا-جاستانا وقي­تىن جiگiتتiڭ اۋىل ومiرiنەن جازاتىن ماقالا, وچەرك, اڭگiمەلەرi اۋدان, وبلىستان باستاپ, رەسپۋبليكالىق باسىلىمداردا جارىق كورiپ جاتادى. ولاردى زەر سالا وقىپ جۇرەتiن وبلىستىق پارتيا كوميتەتiنiڭ يدەولوگيا جونiندەگi حاتشىسى الىس اۋىلعا ارنايى ادام جi­بەرiپ, وزiنە شاقىرتادى. تانىسادى. تاپتىرمايتىن ءدارi-دارمەكتەر الۋعا, ەمدەلۋگە جاعداي جاسايدى. جازۋ­شى­لار وداعىنا مۇشە بولۋ تۇرماق, ءالi بiر كiتابى شىق­پاعان جiگiتتi وبلىستان iرiكتەلگەن اقىن-جازۋشى­لار­مەن بiرگە الماتىدا وتەتiن جاس جازۋشىلاردىڭ ءماس­لي­­حاتىنا جiبەرەدi. جاي جiبەرمەي, قالتاسىنا (قو­سىم­شا) قارجى سالىپ, استانادا تۇراتىن ورتالىق كومي­تەتتiڭ ءبولiم مەڭگەرۋشiسi سەرiكباي بەيسەنباەۆ, ءسابيت مۇقانوۆ, عابيت مۇسiرەپوۆتەرمەن تەلەفون ارقىلى جەكە-جەكە سويلەسiپ, ارقايسىسىنا حات جازىپ بەرەدi. تالاپكەر الماتىدان ورالعان سوڭ, وبكوم حاتشىسى ونىڭ اۋىلىنا ءوز اياعىمەن ادەيiلەپ بارىپ, حال-جايىمەن تانىسادى. بiر بولمە ورنىنا, ءتورت بولمەلi ءۇي سالدىرىپ بەرەدi. ۇزاماي تۇڭعىش جيناعى («باستاما») شىعادى, جاڭا ۇيگە كiرەدi. وسىنداي قامقور­لىق­تىڭ ارقاسىندا اۋىل جiگiتi ون بەستەن اسا كiتاپتىڭ اۆتورى اتانىپ, بەلگiلi جازۋشىعا اينالادى. ول جازۋشىنىڭ اتى-ءجونi  – زەينەل-عابي يمانباەۆ. ال وعان كومەك قولىن سوزىپ, جاناشىرلىق جاساعان – ءوزiڭiز دە شامالاپ وتىرعانداي – كۇللi قازاق ەلiندەگi زەينەل-عابيدەن باسقا دا قانشاما دارىن يەلەرiنە كول-كوسiر شاپاعاتى تيگەن حالقىمىزدىڭ ارداگەر ۇلى, كورنەكتi قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرi, وسى كۇندە ەسiمi كوپ اتالا بەرمەيتiن كادiمگi – Iلياس وماروۆ بولاتىن. زەينەل-عابي يمانباەۆ – باقيعا اتتاناتىن 1987 جىلدىڭ 29 قاڭتارىنان باستاپ Iلياس وماروۆ جايلى ەستەلiك جازا باستاپتى. شاماسى, سىرقات جەڭە باس­تاعانىن سەزگەن بە, سوڭعى پارىز iسپەتتi ەستەلiكتەرiن اراعا قاتارىنان بiرنەشە كۇن نە اپتا سالىپ جازىپ وتىرىپتى. سوندىقتان دا بۇل كۇندەلiك ەمەس, تۇتاس دۇنيە. اۋرۋمەن الىسىپ جاتىپ قاعازعا تۇسiرگەن جازۋشىنىڭ جان سىرى, تاڭعى شىقتاي تازا, شىنايى, تابيعي, ءمولدiر سەزiمi. ەستەلiك داپتەردi ماعان بۇدان جيىرما جىل بۇرىن جازۋشىنىڭ قازiر الماتىدا تۇراتىن اقىن, جۋرناليست, مۋزىكا زەرتتەۋشi, ءارi ارنايى وقۋ بiتiرگەن كاسiبي ءانشi قىزى التىن يمانباەۆا بەرگەن-دi. ەستەلiك تيتتەي دە رە­داك­تسيالانعان, نە قىرنالىپ-سىزىلعان جوق. قاز-قالپىندا. تەك اۆتور سىرقات مەڭدەتكەنiنە قاراماي ءال-دارمەن ءۇستiن­دە بiر ءوشiرiپ, بiر سىزىپ جازعاندارىنىڭ كوپ جەرلەرiن ايىرۋ, ءتۇسiنۋ قيىن بولعاندىقتان, مۇقيات تۇردە تۇتاس­تاي قايتا كوشiرiلدi. ەستەلiك ەكi تاراۋدان تۇرادى. Iلياس وماروۆتان سوڭ تاعى بiر زيالى جان جايلى جازعان شا­عىن بولiگi ەرتەرەكتە «پاراسات» جۋرنالىندا جاريا­لان­دى. ءۇشiنشi تاراۋدى دا باستاعان ەكەن. اسقار لەكەروۆ تۋ­رالى جارتى بەت جازۋعا عانا مۇرشاسى جەتiپ, ەكi كۇننەن سوڭ – 1987 جىلعى 17 قازاندا – كەلمەستiڭ كەمەسi­مەن ماڭگiلiككە كەتە بارىپتى» – دەپ جازادى زاكىر اساباەۆ. 29 قاڭتار, 1987 (بەيسەنبى) اراعا كوپ جىلدار ءتۇسiپ, كوپ عۇمىر وتكەن سايىن جاقسى اعالار, جاقسى ادامدار جايلى ويلاي جۇرەتiن بولدىم. ولار بiزدەن قانشالىق الىستاسا, سونشالىق جاقىنداي تۇسكەندەي. ءار كەز تiرi, جايساڭ قالىپتا بiرگە جاساپ كەلە جاتقانداي. سو­لاردىڭ بiرi ءوزiمiزدiڭ Iلەكەڭ – Iلياس وماروۆ – حالقى­مىزدىڭ كەمەڭگەر ۇلى, قوعام قايراتكەرi. مەن Iلەكەڭدi نە ەكi, نە ءۇش رەت قانا كورiپ­پiن. سونىڭ وزiندە از عانا ساتكە. سول از عانا ساتتە اق كوڭiل, ادال ءجۇ­رەگiن, باعا جەتپەس ادامگەرشiلiك قا­سيەت­تەرiن الدىما جا­يىپ سالعان ەدi. Iلەكەڭ ارامىزدان جاس, تiپ­تi قىرشىن كەتتi دەسە دە بولعانداي. ءومiرi­نiڭ سوڭعى ساتتەرiندە مۇسiرەپوۆ اعاعا ايت­قان مىنا سوزدەرi ۇمىتىلماق ەمەس (تولىق كەلتi­رە­يiن). «تۋىسقاندىقتى تۋىس­قان­دا­رىم­نىڭ اراسىنان iزدەگەن جان مەن ەمەس ەدiم. ۇلى جاڭا دۇنيەمiزگە كiم ۇندەس بولسا, سونى تۋىسقان, سونى دوس كورۋشi ەدiم. ون­داي تۋىسقاندى ءوزiم iزدەپ تاۋىپ الا­تىن ادەتiم دە بولۋشى ەدi. سونداي تۋىس­قان­دارىم از دا بولا بەرمەس. بارiنە دە ەزiلiپ, ەلجiرەپ, شىجىلداپ كۇيiپ, سا­عى­نىپ جات­قان جۇرەكتەن سالەم ايت. دۇنيەلiك قوي, بi­رەۋ رازى, بiرەۋ نارازى شىعار. بiراق Iلياس سونداي ءزابiر ەتiپ ەدi دەپ ەشكiم ايتا الماس. بارiنە دە كوپ-كوپ سالەم!» ءوزi قايت­پاس ساپارعا اتتانىپ بارا جاتىپ تا بiزگە ىستىق قۇشاعىن وسى­لاي جايىپ كەتiپتi Iلەكەڭ. ءيا, سول Iلەكەڭنiڭ iزدەپ-تاۋىپ العان سول تۋىسقاندارىنىڭ بiرi مەن ەدiم. قالام ۇستاپ وتىرىپ Iلەكەڭ جايلى جازباۋ ماعان كۇنا. جازۋ – تۋىسقاندىق بو­رى­شىم, Iلەكەڭنiڭ حالىققا, ادامدارعا iستەگەن جاقسىلىقتارىنىڭ مىڭنان بiرiن ايتىپ بەرسەم دەيمiن. بiر مىڭ توعىز ءجۇز ەلۋ التىنشى جىل­دىڭ جيىرما بiرiنشi قاراشاسى. جەر­دە قىربىق قار بار. پەتروپاۆلعا تارتاتىن ۇلكەن جولدا تۇرمىن. ۇلكەن دەگەن اتى بولماسا, قۇم توسەلمەگەن, جاڭ­بىر­دا ماشينالار تiلگiلەپ كەتكەن اۋىر جول. ول كەزدە قاتىناس قازiرگiدەي ەمەس. اۆتوبۋستار جوق. مۇنار باسىپ جاتقان دالادان بiر قارا كورiنسە قۋاناسىڭ, بiراق الماي كەتەدi. تاعى ۇزاق توسۋ. ءتۇس اۋدى, ءالi جول ۇستiندەمiن. بiر جاقسىسى, ءۇستiم­دەگi ەسكi تونىم جىلى, سىرتىندا كەنەپ شەكپەن, اياقتا پيما, توڭاتىن ەمەسپiن. تاعى بiرنەشە ماشينا توقتاعان جوق. بەتiم قايتىپ, جاسىپ قالعاندايمىن. ءۇش ۇيىقتاسام تۇسiمە كiرمەيتiن وسى جاعداي­عا قالاي تاپ بولدىم؟ جىلى ۇيدە, وتبا­سىندا جان باعىپ وتىرعان ادام ەمەس پە ەدiم؟ قىس iشiندە جاياۋلاپ جولعا شىعۋ قاي جەتiسكەنiم؟ بارiنە وسى تiلدەي قاعاز كiنالi. تۇندە ۇيقىمىزدان وياتىپ بەرiپ ەدi: «جاس جازۋشىلاردىڭ رەسپۋبليكالىق ءماسلي­حاتى­نا باراسىڭ», – دەپتi. تاعى سول Iلەكەڭ. 10 اقپان, 1987 (سەيسەنبi). كەشە زە­كانi شىعارىپ سالدىم. ءيا, وتكەن جىلى تامىز ايىنىڭ بiر بۇلتتى كۇنi ەدi. كوپ جىل توسەك تارتىپ, ەندi عانا اياعىمدى باسقانىم بولماسا, ساۋشىلىق كەم. تاعى اۋىرىپ قالدىم. تا­عى دا سول ەسكi كەسەل باس كوتەرە باس­تا­عان. جۇدەپ, جابىعىپ وتىرعام. ەكi ادام كiردi. بiرi ءوزiمiزدiڭ باسقارما سەكسەنباي اعاي, ەكiنشiسi بەيتانىس. قولدا­سىپ امانداسىپ, بiر بولمەلi ۇكiشتەي ءۇيدiڭ تورiنە جايعاستى. سەكەڭ حال-جاعدايدى سۇراستىرىپ جاتىر. – مىنا جiگiتتi تانيسىڭ با؟ – دەيدi. – جوق. – وبكومنان كەلiپتi, شارۋاسىن ءوزi ايتار. وبكومنان دەگەنگە تاڭدانىپ قالسام كەرەك. قوڭىر ءوڭدi جاس جiگiت شاشىن قارسى قايىرىپ: – اتى-ءجونiم – عايسين ومiرزاق, نۇس­قاۋشىمىن, – دەدi ۇياڭ داۋىسپەن. – Iلياس وماروۆ جiبەرiپ ەدi. – Iلياس وماروۆ دەيسiڭ بە؟ – ءيا, Iلەكەڭ سiزدiڭ حال-جاع­دايى­ڭىز­بەن تانىسىپ, قانداي كومەك كەرەك ەكەنiن سۇراپ بiل, اسiرەسە, دەنساۋلىعىنىڭ جا­يىن انىقتا. دارiگەرلiك كومەك كەرەك بولسا, دەرەۋ دوكتور جiبەرەمiن دەدi. – نە ءۇشiن؟! ومiرزاق كۇن قاققان قوڭىر ءوڭiن بەرi بۇرىپ, ءسال قىزاراقتاي سويلەدi. – Iلەكەڭ سiزدiڭ گازەتكە شىققان اڭگi­مە­لەرiڭiزدi قالت جiبەرمەي وقيدى ەكەن, بiراق مۇنداي جاعدايىڭىزدى بiلمەپتi. مىنا ماقالادان سوڭ اسىعىس اتتان­دىردى. وكiل كورسەتكەن «قازاق ادەبيەتi» بiزگە ءالi كەلiپ تە جەتپەگەن. وندا سول كەزدە وقىپ جۇرگەن قازiرگi بەلگiلi زاڭ قىز­مەت­كەرi, جازۋشى ءمورتاي قوسشىع­ۇلوۆ­تىڭ قىسقا ماقالاسى جاريالانعان. ماقا­لا­دا تالانتىمدى اسىرا ماقتاپ, دەنساۋ­لى­عىم مەن تۇرمىس-حالiمدi اسىرا اۋىر­لاتىپ جiبەرiپتi. كومەك كەرەك, قامقور­لىق كەرەك دەپ جار سالىپتى عوي. بەتiم­نەن وتىم شىقتى. ءاي, قۇداي-اي, سونىڭ ءبارiن نەگە جازدى ەكەن؟ جۇرتتى دۇرلiك­تiرiپ ۇيات بولدى-اۋ دەيمiن. 11 اقپان, 87 (سارسەنبi). – سiزگە قانداي كومەك كەرەك, سونى ايتىڭىز, – دەدi وكiل. – ەشتەڭە دە ەمەس, دەنساۋلىق كەرەك, تۋبەركۋلەزدiڭ جاڭا ءدارiسi شىقتى دەپ ەستيمiن. قۇلان-تازا جازادى دەيدi. سول بولسا عوي, – دەدiم. – ايتايىن, سۇراستىرايىن, – دەپ كiتاپشاسىنا ءتۇرتiپ الدى. – تاعى نە كەرەك؟ – ەشتەڭە دە ەمەس. باسقارما مەن وكiل جۇرۋگە ىڭعاي­لا­نىپ ەدi, بiزدiڭ كەڭەسiمiزدi ءۇنسiز تىڭداپ تۇرعان كەلiنشەگiم كامەليا جاتتى دا جابىستى. 16 اقپان, 1987 (دۇيسەنبi) وسىدان بiراز جىلدار بۇرىن: «شى­راق, سەنiڭ دەرتiڭدi جازۋعا مەديتسينانىڭ كۇشi كەلمەيدi», – دەپ كەسiپ ايتقان شەين دەيتiن كارi دارiگەر ءالi ورنىندا ەكەن. بۇرىنعىسىنان دا قارتايا ءتۇسiپتi. باسىن شايقاپ, تاڭدايىن قاعا بەردi. ادام بالاسىنىڭ مۇنشالىق جانسەبiلدiگiنە تاڭداناتىن سياقتى. – مىناۋ جاڭا ءدارi ارنايى جiبەرi­لiپ­تi. بۇل مەديتسينانىڭ جاڭا تابىسى, – دەپ الدىما قويعان قۇمشەكەرگە ۇقساس ۇنتاق­تى قالاي iشۋ كەرەكتiگiن ءتۇسiندiرiپ بولىپ «ءسوزسiز ءتاۋiر بولاسىڭ» دەپ شىعارىپ سالدى. العىسىمدى كۇنi وتكەن كارi ءدارi­گەرگە ەمەس, Iلەكەڭە ايتىپ كەلەم. ساۋىعا باستادىم, تاياقتى تاستادىم. قول جۇمى­سىنىڭ اۋىرىن دا, جەڭiلiن دە iستەدiم. وسى جازدا كامەش ەكەۋمiز قول شالعىمەن ءشوپ شاپتىق, وتىن تاسىدىق. الماتىدا ۇزاق ءجۇرiپ قالسام دا, سەميام جۇتايتىن ەمەس. تاۋەكەل دەپ تارتىپ كەتكەنiم سول. 18 اقپان, 1987. وسى ارادا راحمەتۋللا شىعا جونەلiپ, كوپ ۇزاماي: – Iلەكەڭ سiزدi توسىپ وتىر, جۇرە قويىڭىز, – دەدi ول اپتىعىپ. ساسقالاقتاپ قالدىم. – ءجۇرiڭiز, جاياۋ جەتە الاتىن جەر, وسى ارادا تيiپ تۇر. ماشينا جiبەرمەك ەدi, باس تارتتىم, – دەدi راحمەتۋللا. قازiرگi وبلىستىق اۋرۋحانا بولىپ تۇر­عان وبكومنىڭ ءۇيi رەداكتسياعا راسىن­دا جاقىن ەكەن. باسپالداقپەن جوعارى كوتەرiل­دiك. ارمان ەتiپ جۇرگەن ۇلكەن ادام­مەن كەزدەسۋ ءساتi مۇنشالىق تەز ءتۇس­كەنi تاڭدانار­لىق ەدi. قوس قابات ەسiكتiڭ سىرتقىسىن اشقاندا-اق iشتەن نازiك ءاتiر يسi اڭقىپ قويا بەردi. كەڭ كابينەتتiڭ ارعى تورiنەن سىمداي تارتىلعان جايدارى ءجۇزدi, كەرە قارىس ماڭدايلى, كەلiستi ادام بەرi بەتتەپ كەلە جاتتى. ول ناق ورتا تۇس­تا مەنi توسىپ الىپ, قوس قولداپ امان­دا­سىپ, كرەسلوعا وتىرعىز­دى. ءوزi ەكiنشiسiنە جايعاستى. ءمۇيiز شەڭ­بەر­لi كوزاينەكتiڭ ارجاعىنان مەيiرiمدi ءۇل­كەن كوزدەرiمەن قارايدى. ول العاشقى ءسوزدi دەنساۋلى­عىم­نىڭ جايىن سۇراۋدان باستادى. 19 اقپان, 1987 (بەيسەنبi) قاشان, قالاي كەلگەنiمدi, قايدا توق­تاعانىمدى, مۇقتاج بولسام قوناقۇيدە بولمە بار ەكەنiن تەز-تەز ايتىپ شىقتى. – راحمەت, وسىندا تۋىسىمنىڭ ۇيiندە­مiن, – دەدiم. قازاقستان ورتالىق پارتيا كوميتەتi­نiڭ سەكرەتارى بولىپ تۇرعاندا Iلياس وماروۆ­تىڭ گازەتكە باسىلعان فوتوسۋرە­تiن كورiپ, باياندامالارىن وقيتىنبىز. سوندا Iلەكەڭ­مەن وسىلاي كەزدەسەم دەپ كiم ويلاعان. جانە مەنiڭ جاس قيالىمدا ول باتىر­لار­دىڭ باتىرى بولىپ ەسەپتە­لە­تiن. Iلەكەڭ ءالi جاپ-جاس, ەر تۇلعالى, سىرباز ادام ەكەن. قازiر دە كەمەڭگەردiڭ الدىندا ءوزiمدi قا­لاي ۇستاپ, قالاي ءسوي­لەۋ كەرەكتiگiنە اقى­لىم جەتپەي, قىسى­لىپ قالسام كەرەك. سونى سەزگەن Iلەكەڭ اۋىلداعى اعايلارشا جىميىپ قويىپ, ەل جايىن, اۋىل تۇرمى­سىن سۇراس­تى­را باستا­دى. بۇرىنعى اۋىلدى ەلەستەتە وتىرىپ, قازiرگi وزگەرiستەردi بiلگiسi كەلدi. – شىم ءۇيلi, جەر ەدەندi باسپانالار سوعىس بiتكەننەن سوڭ ازايدى. جۇرت ءۇي تۇرمىسىن جوندەۋگە ۇمتىلۋدا. اسiرەسە, اعاش ۇيلەر سالۋعا تالپىندى. بiراق... – ايتا بەرiڭiز. – بiراق قۇرىلىس ماتەريالدارى جوق, سول كوپ بوگەت. – ءوز ءۇيiڭiز قانداي؟ – بiر بولمەلi اعاش ءۇي. – كولەمi? – ءتورت تە بەس مەتر. – سەمياڭىزدا كiم بار؟ – ءۇش بالا مەن كەلiنشەگiم. Iلەكەڭ بالالاردىڭ جاسىنا, اتى-جونiنە دەيiن سۇراپ بiلدi دە: – ءۇيiڭiز وتە تار ەكەن, – دەپ كادiمگiدەي رەنجiپ قالدى. – جوق, اعا, ءۇيiمiز كiشiرەك بولسا دا, ەسكi ەمەس, ءۇش-ءتورت جىل بۇرىن اۋىل-اعايىن كوپتەپ-كومەكتەپ تۇرعىزىپ بەرگەن, – دەدiم. Iلەكەڭ ءسوزدi سول اۋىل تiرلiگiنە قاراي بۇردى. – اۋىلىمىز كiشكەنە, نەبارى وتىز شاقتى ءۇيمiز. مادەني ورىندار جوق, جا­رىق, راديو جوق. ازiرگە بۇرىنعىشا ءبارi... – كولحوزدىڭ ورتالىعى باياندا شە؟ – ولاردا جارىق بار –  راديو جوق. كلۋبتارى ەسكi, كينو كورسەتiلمەيدi. – ونىسى جاراماعان ەكەن. ال كوگالداندىرۋ قالاي؟ ءۇي ماڭايىنا اعاش وتىرعىزۋ, كوكونiس ءوسiرۋ؟ – بiزدە جوق. باياندا بiرەر ۇيدە تال ءوسiپ تۇر. نەگiزiنەن تاتارلاردىڭ ۇيلەرiندە. – ءۇي گۇلدەرi شە؟ – ول دا سولاردا. مەنi ۇيالتپاس ءۇشiن عوي دەيمiن, «ءوز ۇيiڭدە بار ما؟» دەپ سۇرامادى. ۇلكەن ۇيا­لى كوزدەرiن تومەن سالىپ, ويلانىپ قالدى. سونان سوڭ ءسال كۇلiمسiرەپ: – ۇيگە ءۇي گۇلi وسiرiلە باستادى دەگەنشە, مادەنيەت كiردi دەپ بiلiڭiز. ال اۋلا­ڭىز­دا تال وسسە, اۋىل كوركەيدi دەپ بiلiڭiز, – دەدi. العاش وسىنىڭ ءبارi ۇساق-تۇيەك, تiپتi, ءسوز ەتۋگە تۇرمايتىن بiردەڭەلەر بولىپ كو­رi­نiپ ەدi. Iلەكەڭدەي ۇلكەن ادامنىڭ مايدا-شۇيدەنi ءسوز ەتكەنiنە رەنجiپ تە قالعام. كەيiن تۇسiنسەم, ول كiسi ارالاسقان نەبiر كiشكەنتاي iستiڭ ءوزi زورايىپ, ماز­مۇندانىپ كەتەدi ەكەن عوي. نازار اۋ­دار­عان ۇساق-تۇيەك­تەرi اۋىلدى مادەنيەت­تەن­دiرiپ, حالىقتىڭ تۇرمىسىن جاقسارتۋعا اپاراتىن سەنiمدi باسپالداقتار ەكەن عوي. وسى جولى Iلەكەڭ­نiڭ ۋاقىتى كوپ پە نەمەسە ادەيi اۋىل تiرلiگiن تۇبەگەيلi بiلiپ الايىن دەدi مە, ايتەۋiر, اسىقپاي كەڭ وتىردى. اۋىلدىڭ كۇن­گەيi مەن كولەڭكەلi جاقتارىن دا سۇراس­تىردى. ادەت-عۇرىپ, توي-تومالاقتىڭ قالاي وتەتiنiن دە بiلگiسi كەلدi. توي-جيىن اراقسىز, سىراسىز ءوت­پەي­تiندiگiن, بiراز ادامداردىڭ iشۋدi ونەر كورiپ, جاستاردى دا تارتىپ بارا جاتقا­نىن ايتقانىمدا Iلەكەڭ قاتتى تiكسiنiپ: – مiنە, بۇل باقىتسىزدىققا باستاي­تىن قاسiرەت جولى! – دەپ ورنىنان تۇرىپ كەتتi. اۋا جەتپەگەندەي جەلدەتكiشتi اشىپ, جۇدەۋ تارتقان كۇزگi كوشەگە قارا­دى. قاباقتارى ءتۇيiلiپ قانا قويماي, كۇيزەلiپ تۇر ەكەن. كەيiن ويلاسام, كەلەر ۇرپاق تاعدىرى ەكەن عوي كۇيزەلتكەن. – اراق بiزدiڭ اۋىلدارعا ەلۋiنشi جىل­داردىڭ قارساڭىندا كەلدi. وعان دەيiن ونىڭ نە ەكەنiن ەشكiم بiلگەن جوق, – دەدiم. – سول قالپى بiلمەگەنi ابزال ەدi عوي, – دەدi Iلەكەڭ. – ءجا, اڭگiمەمiز كوڭiلسiز بولىپ بارا ما, قالاي؟ باسقاسىنا كوشەيiك. Iلەكەڭ ەندi قايتادان جايدارى قالپى­نا ءتۇستi. – شىعارمالارىڭىزدان مول مۇمكiن­دiگi بار جاس تالاپكەردiڭ ءوسiپ كەلە جاتقا­نىن كورiپ بەك قۋانىش ەتەمiن, – دەدi. – نەگiزiندە سiز چەحوۆ پەن بەيiمبەتتەن كوپ ۇيرەنگەنگە ۇقسايسىز. اڭگiمەلەرiڭiز قىس­قا دا, تiلiڭiز قۇنارلى, يۋمورعا تولى. «ءسوز ونەرiنiڭ كۇشi از سوزبەن كوپ جاع­داي­دى بiلدiرۋiندە» دەپ پلۋتارح ايتقان­داي, ەكi-ءۇش بەت اڭگiمەڭiزدەن تiرi ادامدى, ونىڭ وي-ارمانىن, iس-ارەكەتiن, بار بول­مىسىن جازباي تانىتا الادى ەكەنسiز. بۇل سiزدiڭ iلگەرi دامىتا, شىڭداي تۇسەتiن جازۋ ءتاسiلiڭiز بولۋ كەرەك. وسى قولتاڭ­با­ڭىز­دان جاڭىلماۋىڭىزدى قالار ەدiم, – دەدi. مەن قىزارىپ كەتسەم كەرەك. – سiزدi شامادان تىس ماقتاپ وتىرعام جوق, راسى وسى, جالعىز-اق ايتارىم, جازۋدا اسىعىستىق بولماسىن. وقۋشى دەگەن قاتال سىنشى, ءمۇلت كەتكەن جەرiڭiزدi تاپ باسىپ, تاني الادى. جو-جوق, مەن سiزدiڭ شى­عارماڭىزدان ونداي اعاتتىقتى كورمە­دiم. ايتىپ جاتقان ەسكەرتپەم. سiزگە بەلينسكي مەن گەرتسەندi مۇقيات وقۋعا كەڭەس بەرەر ەدiم. بۇلاردا جاس جازۋشى­لارعا ۇيرەنەر تا­عىلىم مول عوي, – دەپ Iلەكەڭ تۇرىپ با­رىپ ستول تارتپاسىنان گازەتتەر الىپ شىقتى. 20.II.87 (جۇما) – سiزدiڭ شىعارمالارىڭىزدى جيناس­تى­رىپ جۇرگەم, – دەدi ول گازەتتەردi پاراقتاپ. – «كەسەلدiڭ كەسiرi», «مانساپ­قور», «سويداق تiس», «مۇساتايدىڭ بiر كۇنi» قىپ-قىسقا دۇنيەلەر. وسى ءتورت اڭگiمەدە ءتورت ءتۇرلi جاعداي, ءتورت ءتۇرلi ادام مiنەزi مەن iس-ارەكەت بار. اۋىلداعى ءوزiمiزدiڭ اعايىندار عوي. وقىپ وتىرىپ الگi ادامدارمەن جۇزبە-ءجۇز كەزدەسكەندەي وزگەشە قىزىق اسەر الدىم. ال, وسىلار تۋرا بولعان وقيعا ما دەيمiن. – راس, بولعان. ادامداردىڭ ەسiمدەرi عانا وزگەرتiلگەن. – مiنە, شىعارما ءومiردiڭ وزiندە دەي­تi­نi­مiز وسى, – دەدi Iلەكەڭ داۋسىن كوتەرە ءسوي­لەپ. – شىعارمانىڭ كوركەمدiگi ءومiر­دi تاپ با­سىپ, شىنايى كورسەتە بiلۋدە. تاپ با­سىپ دەگەندە.. – دەپ كiشكەنە وي­لانىڭ­قىراپ قالدى. – تاپ باسىپ دەگەندە ومiردە بول­عان نەمەسە وسى بار وقيعانى سول بول­مى­سىمەن كوشiرە سالۋدىڭ دا رەتi جوق. جازۋ­شى بال اراسىنا ۇقساس. بال ارا­سى گۇلدiڭ شىرىنىن الىپ, ءوز بالىن قۇيادى. سول سياق­تى جازۋشى دا گۇلدiڭ يسiن الىپ, ءوز گۇلiن جاساۋعا تيiستi. ءومiر­دەگi بولعان وقيعانى ءوز قيالىمەن, ءوز شابىتى­مەن وراپ, وزگەشە اسەر­لەۋگە تيiس­تi. كوركەم شى­عار­ما جازۋ ءومiر­دi بiلۋ, ءسۇيۋ عانا ەمەس. شارت سول, كورگەن-بiلگەن­دi كوركەم­دiك­كە اي­نال­دىرۋدا. بۇل تۇرعى­دا سiزدiڭ iلگەرi باس­قاندىعىڭىز بار. اڭگiمەلەرiڭiزدە جا­عىم­سىز كەيiپكەر­لەر­­دiڭ بوياۋى قويۋ, ال كەر­i­سiن­شە, جاعىمدى كەيiپكەرلەردiڭ كەسكiنi سول­عىن تارتىپ, تاسالاۋ قالىپ قويا ما, قالاي؟ بiز جا­ماننان جيiركەنتە وتىرىپ, جاقسى­نىڭ جاق­­سى­لىعىن باسا ايتۋىمىز كەرەك. مەن سىن­شى دا, ادەبيەتشi دە ەمەسپiن. كوپ وقىر­مان­داردىڭ بiرi عانامىن. ءوز ويىمشا وسى­لاي سياقتى. سiز كوڭiلiڭiزگە الا كورمە­ڭiز, – دەپ Iلەكەڭ ۇلكەن الا كوزدەرi كۇلiمدەي قارادى. – اتاماڭىز, ول نە دەگەنiڭiز, – دەپ ساسقالاقتاپ قالدىم. وسى كەزدە تەلەفون شىرىلداپ, الما­تى بايلانىسقا شىقتى دا, Iلەكەڭ سەك­رەتارىنا: – مىنا كiسiنi ۇيiنە اپارىپ سالسىن, – دەدi. – ال, ساۋ بويىڭىز, تاعى دا كەزدە­سە­مiز عوي. الو, الماتى ما؟ ءيا, مەن عوي... كەيiندە Iلەكەڭنiڭ قوڭىر داۋسى ەستiلiپ جاتتى. ەرتەڭiنە Iلەكەڭنiڭ اق «پوبەداسى» تاعى كەلدi. كەشەگi سول قىزىل شاش شوفەر. – سiزدi Iلياس وماروۆيچ شاقىرادى, – دەدi. كۇن سەنبi بولاتىن. Iلەكەڭ بۇگiن سارعىلت كوستيۋم كيiپتi. كابينەتتە نازiك ءاتiر يiسi مول. كەشەگiدەن الدەقايدا كوڭiلدi دە سەرگەك. كوپتەن تانىس, سىرلاس ادامشا حال-جاعدايىمدى سۇراپ جاتىر. – كەشە ءسوزiمiز ءبولiنiپ كەتتi عوي. ايتىلماعان, انىقتاماعان, انىقتالما­عان جاعدايلارىڭىز, وي-نيەتتەرiڭiزدi سۇراپ بiلۋگە ۋاقىت تا بولماي قالدى. ەندi سوعان كوشەيiك. ايتىڭىزشى, سiزگە قانداي كومەك كەرەك؟ ۇيالماڭىز. – اعا, تiپتi, ەشتەڭە دە كەرەگi جوق, قام جەمەڭiز. – مۇمكiن ەمەس, – دەپ داۋسى قاتقىل شىق­تى.  وندا سiزگە كەرەكتi مەن ايتايىن. ال­دىمەن دەنساۋلىق كەرەك. بۇل ەڭ باستىسى. وسىندا وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ءبولi­مi­نiڭ باستىعى ساعىمبەك اقجانوۆ دەگەن جولداس بار. مەن تەلەفون سوعىپ سويلەستiم, انادا عايسين ومiرزاق ايتىپ كەلگەن جاڭا ءدارi­ڭiز ءتۇسiپتi. كەرەگiنشە بەرۋگە كەلiستi, بۇل بiر. مەن تاڭدانعانىمدى جاسىرا الما­دىم. مۇنشالىق ۇلكەن جۇمىس اتقارا وتىرىپ, بiر جىل بۇرىن ايتىلا سالعان بولماشىنى جادىندا ساقتاپ, جەرiنە جەتكiزiپ وتىرعانىنا قايران قالدىم. – ول بولماشى دۇنيە ەمەس, دەنساۋلىق, ال دەنi ساۋ ادام – ەڭ باقىتتى ادام, – دەدi Iلەكەڭ. – ەكiنشi, سiزدiڭ سەمياڭىز كوبەيiپ كە­­لەدi ەكەن. ول ۇلكەن قۋانىش, بiراق باس­پا­نا­ڭىز تار. سiزگە كەڭ, تۇرمىسقا لايىق ءۇي كەرەك. – اعاي-اۋ, ونداي ءۇي سالۋعا مەندە مۇمكiندiك جوق قوي, – دەپ زار قاقتىم. – ەشتەڭە ەتپەيدi, كومەكتەسەمiز. نە­گiزگi سالماقتى كولحوزعا سالامىز. ءۇشiن­شi شارۋا – كiتابىڭىزدى باستىرۋ. سiزدە جيناق ەتiپ باسارلىقتاي شىعارمالارى­ڭىز جەتكiلiكتi مە؟ – ارينە, بار, كوبiن گازەتتەن جۇرت وقىپ ءجۇر. باسىلماعاندارى دا بار. قىر­قىنشى جىلدارى ولەڭدەرiم ۇزبەي شى­عىپ ءجۇردi. وسى كۇنi قاراسام, وتە تومەن. – ولاردى قويا تۇرىڭىز, اڭگiمەلەر جيناعىن دايىنداڭىز. سiزدiڭ جازعان­دارىڭىزدىڭ وقىرمان كوڭiلiنەن شىعا­تى­نىنا كامiل سەنەمiن. Iلەكەڭ ورنىنان تۇرىپ, ستولدىڭ تارتپاسىنان وبكومنىڭ كونۆەرتiنە سالعان ءۇش حات الىپ شىقتى. – بiرiنشiسiن سابيتكە, ەكiنشiسiن عابيتكە, ءۇشiنشiسiن ورتالىق كوميتەتتiڭ ءبولiم باستىعى سەرiكباي بەيسەنباەۆ جول­داسقا تابىس ەتiڭiز. سiزگە كومەك جاساۋىن ءوتiندiم. ءوزiڭiز قاشان جۇرمەكشi ەدiڭiز؟ – دۇيسەنبi كۇنi تاڭەرتەڭ. – ەندەشە, قازiر تومەنگە ءتۇسiپ, لوسوۆ دەگەن جولداسقا كiرiڭiز. بۇگiن قىسقا كۇن عوي, كەتiپ قالار, – دەپ اسىقتىردى Iلەكەڭ. 1.III.1987 اۋىلدا جاتىپ اپتا سايىن حات جازاتىن جازۋشىلار وداعىنىڭ ءۇيi «پرو­لەتارسكايا, 11-گە» ەرتەسiنە بارعان­بىز. كولiك كiرەتiن قاقپاسى, تار اۋلاسى بار قاراما-قارسى سا­لىن­عان كiشiرەك ەسكi اعاش ءۇي ەكەن. «جۇل­دىز» بەن «قازاق ادەبيەتiنiڭ» رەداك­تسيا­لارى دا, وداقتىڭ بارلىق بولiمدەرi دە وسىندا. تار, قاپى­رىق. ۇكiشتەي بولمەلەر­دە ادامدار قىز­مەت iستەپ وتىر. كوپ جىل­دار شىعار­ما­لارىن وقىپ, سۋرەتتەرiن مەكتەپ وقۋلىق­تارى­نان كورگەن اقىن-جازۋشى­لاردى وسىن­دا كەزدەس­تiردiك. بiرiنشi بولىپ سەيiتجان وماروۆ اعاي جولىقتى. اتى-ءجونiمiزدi بiلگەن سوڭ, كادiمگiدەي قۋانىپ قالدى. ستولىنان مەنiڭ اڭگiمەلەرiمنiڭ قول­­جازباسىن الىپ, قانا­عات­تانارلىق ەكە­نiن ايتتى. ماسليحاتقا دەپ پروزالىق دۇنيەلەردi جيناستىرىپ جۇرگەن بولۋ كەرەك. باسىندا زەرلەگەن قىزىل تەبەتەيi بار اقىن جۇماعالي سايندى دا, «ميلليونەر» مەن «شىعاناعىن» قۇمار­تىپ وقىعان جازۋ­شى عابيدەن مۇستا­فيندi دە كەزدەستiردiك – جاقسى شىعارمالار جازىڭدار, جاق­سىعا جول اشىق, – دەدi اعالىق اقىلىن ايتىپ. ال Iلەكەڭ جiبەرگەن ءۇش حاتتىڭ يە­لەرi مۇنان تابىلمادى. ءسابيت اعاي وداققا سيرەك كەلە مە, سول كۇنi ۇيiندە دە بولمادى عوي دەيمiن, حاتتى قالدىرىپ كەتتiك. عابيت اعانىڭ قىزمەت قىلاتىن جەرi باسقا جاقتا بولدى. Iزدەپ تاپتىق. ەسكi ءۇي, كiشكەنتاي كابينەت. ەسiك الدىن­دا حاتشى قىز وتىر. «كiرسiن», – دەپتi. كiردiم. تار, تiپتi جۇمىس ستولى ەسiككە جاقىن. سالەم بەردiم, الدى. ۇستiندە قارا كوستيۋم, اق كويلەك, قىزىل گالستۋك. يەگiمەن ورىندىقتى نۇسقادى. باس-اياعىما قاراپ قويىپ, الدىندا جاتقان «قازبەكتiڭ» بiرiن الىپ, اسىقپاي ۋقالا­دى, تۇتاتتى. ءتۇتiندi شامالاپ سورىپ, ۇرلەپ تاستادى. تەمەكiنi قۇنىعىپ ەمەس, ەرمەككە تارتىپ وتىرعان سياقتى. سونان سوڭ قيسىق قايىرىلاتىن كەكiلiن سەرپiپ: – سويلە, – دەدi. سويلەمەس بۇرىن Iلەكەڭنiڭ حاتىن ۇسىندىم. حاتتى الىپ, اۋدارىپ كورiپ, ەپ­پەن اشتى. حاتتىڭ العاشقى جولدارى­نا كوز جۇگiرتكەندە, اراسى الشاق قاستارىن كەرiپ, كۇلiمسiرەي باستادى. وقىپ بولىپ, يەك استىنا قويىپ بiراز وتىردى دا: – جاسىڭ نەشەدە؟ – دەدi. – وتىز ەكiدەمiن. – ءوزiڭ دە كارتەمiش ەكەنسiڭ عوي. ادامنىڭ اقىل-پاراساتى تولىساتىن كەز وسى تۇس, نە قالايسىڭ مەنەن؟ – كiتابىمدى باستىرايىن دەپ ەدiم. – ە-ە, باستىر, كiم قوي دەدi. – كومەكتەسسەڭiز... عابەڭ شالقايىڭقىراپ وتىردى. «قازبەكتiڭ» بiرەۋiن تاعى سۇيرەپ كەتتi. – Iلياس ەمدەلۋ ءۇشiن قاراجات بەر دەپتi. ونداي مۇمكiندiك ازiرگە جوق. كiتابىڭ شىعاتىن بولسا, قالاماقىسىن جاقسىلاپ تولەيتiن ەتەرمiز. ءيا, قالا­م­اقى ماسەلەسi دە قيىن, – دەدi تەمەكiسiن تۇتiندەتiپ. – سەن كiتاپ باستىرۋعا كو­مەكتەس دەيسiڭ-اۋ! ول وزiڭە بايلانىستى. – راحمەت, اعا! بۇل اقىلىڭىز ارقاشان جادىمدا بولادى, – دەدiم ماڭدايىمدى ءسۇرتiنiپ. 13.III.87 (قاتتى تۇماۋ باس كوتەرتپەيدi). وسى سەزد كۇندەرi العاشقى جيناعىم «باستاما» كiتاپ بولىپ قولىما تيدi. قاتتى مۇقابامەن كوركەمدەپ شىعارىپ­تى. قۋانى­شىمدا شەك جوق. بۇل ورىندال­عان ارمانىم ەدi. وسى جولى دوسماعامبەت تاسەكەەۆ, ءاس­كەن نابيەۆتەر دە ءوز كiتاپتارىن الدى. دوسەكەڭ «اڭگiمەلەر» دەگەن سول كiتابىنا «قۇرمەتتi دوسىم, باۋىرىم زەينەل-عابي­گە» دەپ, ال اسكەن «پەرزەنتiنە» «قالامداس دو­سىم زەينەل-عابيگە» دەپ قولتاڭبالارىن جا­زىپ بەردi. وسى شاعىن ەكi كiتاپشا باسقا­لاردىڭ ورتاسىندا كورنەكتi جەردە ساقتاۋلى تۇر. سول جىلى بiر توسىن وقيعا بولدى. جازعى كەز. سىرتتان موتور گۇرiلi ەستiلدi. قارا­سام, جاسىلى بار, اعى بار, ەكi-ءۇش «پوبەدا» توقتاپ تۇر. ماشينادان ءتۇس­كەن­دەر يiرiلiپ قالدى. الدىندا ماڭدايى جارقىراپ Iلەكەڭ تۇر ەكەن. سونداعى قى­سىل­عانىم ءومiرi ەسiمنەن كەتپەس. Iلەكەڭ سونىمدى سەزە قويدى عوي دەيمiن. جايدارى كۇلiپ: – باستا ۇيiڭە! – دەپ سوڭىمنان iلەستi. Iلەكەڭ اتامىز قازاقتىڭ داستۇرiمەن ۇيگە سالەم بەرiپ كiرiپ, تورگە وتىردى. سوڭى­نان ەرگەندەردi ەندi عانا تاني باس­تادىم. اۋداندىق سوۆەت اتكومىنىڭ پرەد­سە­داتەلi ماكاروۆ, رايكومنىڭ سەكرەتارى (اتى-ءجو­نiن ۇمىتتىم), اۋداندىق ورمان شارۋاشى­لى­عىنىڭ باستىعى تريگۋبچەنكو, ءوزiمiزدiڭ باسقارما تۇرالين سەكسەنباي, تاعى بiر تانىمايتىن بiرەۋلەر بار. ەرە كەلگەندەردەن ەكەۋ-ۇشەۋi عانا ۇيگە كiرە الدى. قال­عان­دارى اشىق ەسiكتەن مويىندارىن سوزا­دى. Iلەكەڭ حال-جايىم­دى, اماندىق-ساۋلى­عىمدى سۇراپ الىپ, كiشكەنتاي قالقىلداق ستولدى الدىنا تارتىپ قاعازدارىن جايىپ تاستادى دا, ەسiك جاقتا تۇرعاندارعا قاراپ: – مىناۋ جاس جiگiت, – دەدi مەنi نۇسقاپ, – وسى اياداي ۇيدە ون جىلداي توسەك تارتىپ جاتقان, تۇرمىستىڭ نەبiر اۋىرلىعىن, اۋرۋدىڭ نەبiر سۇمدىق ازابىن كورگەن, بiراق ەشقاشان مويى­ماعان, ءومiر ءسۇرۋدiڭ مۇمكiندiگi بولماي قالعاننىڭ وزiندە اجال­دى جەڭiپ شىققان ءداتi مىقتى ادام. جازۋ­شى. مىناۋ العاشقى كiتابى, – دەپ پورتفەلi­­نەن مەنiڭ «باستامامدى» الىپ كور­سەتتi. بىلايشا ايتقاندا, سiزدەردiڭ ءوز نيكولاي وستروۆسكيلەرiڭiز. تالانتقا بiزدە جول اشىق, تالانتقا كومەكتەسۋ كەرەك, ەڭبەك ەتۋiنە مۇمكiندiك جاساۋ كەرەك. بۇگiن سiزدەردi وسىندا ەرتiپ كەلۋiمنiڭ ماقساتى دا سول. كانە, ءۇي سالۋعا كومەكتەسەمiز بە؟ – كومەكتەسەمiز, Iلياس ومار ۇلى, – دەپ الدىمەن ءۇن قاتقان ماكاروۆتىڭ ءوزi بولدى. – سiزگە قانداي ءۇي قاجەت؟ – دەپ سۇرادى Iلەكەڭ مەنەن. – ءتورت بولمەلi. – ءتورت بولمەلi ۇيگە قانشا بورەنە, قانشا تاقتاي, شىنى, شەگە, شيفەر كەتەدi? – دەپ سۇرادى Iلەكەڭ. – ەلۋ كۋبومەتر بورەنە, ون كۋبومەتر تاقتاي, پالەنباي شىنى, تۇگەنباي شيفەر, – دەپ سەكەڭ قويىن كiتاپشاسىن پاراقتاپ جاتىر. – ءبارi دە بولادى, رايسپولكوم اتىنان قاۋلى الىپ, جاقىن ورماننان دەلياجا شىعارتامىز. باسقا ماتەريالداردى دا iزدەستiرەمiز, – دەدi ماكاروۆ. – مiنە, بۇل ءجون ءسوز, – دەپ Iلەكەڭ قۋانىپ قالدى. – وسى شارۋانىڭ باسى-قاسىندا ءوزiڭiز بولىڭىز, اناتولي ارەفيەۆيچ, وتiنەمiن. – مiندەتتi تۇردە, – دەپ جاتىر اناۋ. تاعى قانداي سوزدەر ايتىلعانى ەسiمدە جوق. Iلەكەڭە ءدام بەرۋدiڭ جايىن ويلاپ, قاتتى قىسىلىپ تۇرعام. – ال, جولداستار, جۇرەيiك, – دەپ قاعازدارىن جيناستىرا باستادى. – ءدام iشiڭiزدەر, مال سويامىز, – دەدiم. – راحمەت, مىڭ راحمەت, اسىعىسپىز, – دەدi توقتاۋدىڭ رەتiن تاپپاعاندىقتان قىزارىڭقىراپ. – جاڭا ۇيگە كiرگەن سوڭ كەلەم عوي, وكپەلەمە, قايتكەندە دە كەلەم. جابىلا سىرتقا شىقتى. Iلەكەڭ مەنi ەرتiپ, ءۇي سالاتىن ورىندى كوردi. – جاقسى, كەڭ جەر. وسى القاپقا اعاش ەك, گۇل ەك, ۇلكەن باققا اينالدىر. باسقا جازۋشىلاردىڭ قونىس-مەكەنiنەن كەم بولماسىن. جۇرتتىڭ – ءبارi سونى iستەسiن. اۋىلدارىڭىز جاقسى جەردە ەكەن. ەكi جاقتا ەكi كول, دالا, ورمان بiر-بiرiمەن ادەمi ۇيلەستiك تاپقان, – دەدi. سىرتتا بوزتورعاي شىرىلداپ قويا بەردi. Iلەكەڭ تىڭداي قالدى. ءمۇيiز شەڭ­بەر­لi كوز اينەگiن الىپ, كوزدەرiن ءسۇرتتi. – ءيا, جۇرەيiك. «پوبەدانىڭ» ارتقى ورىندىعىنا وتىرىپ جاتىپ: – وكپەلەمە, قايتكەندە دە كەلەم! – دەپ Iلەكەڭ العاشقى ءسوزiن تاعى ايتتى. 1956 جىلى كۇزدە ءۇي سالۋ جونiندە ايت­قان اقىلىن ورىنداۋ ءۇشiن ارنايى كە­لiپ, باستىقتارىن كەزدەستiرiپ, مiندەت­تەپ كەتكەن ەكەن. وسىدان كوپ ۋاقىت وتپەي Iلەكەڭدi استاناعا جوعارىلاتىپ جiبەردi. ەكi جىل ەڭبەكتەنiپ, 1961 جىلدىڭ كۇزiن­دە ۇيگە كiر­دiك. سول كەزدە Iلەكەڭ ايتقان باقشانىڭ ال­ع­اشقى جاس كوشەت­تەرi وتىر­عىزىلدى. قونىس مەكەنiمiز شاعىن باق­قا اينالدى. وسى توڭiرەكتە وسە الاتىن اعاش­تار تۇگەل ەگiلدi. تۇگەل تامىر جاي­دى. جيىرمادان ارتىق جاسىل قاراعاي شاتىرعا قاراي بوي كوتەرiپ, جايقالىپ تۇردى. باقتا الما, قاراقات, تۇشالا, ەرگا, تاعى باسقا بۇتالار جەمiس بەرە باستادى. اۋلا الۋان ءتۇرلi گۇلگە تولدى. «و, شiر­كiن, Iلەكەڭ كەلiپ كورسە عوي», – دەي­مiن. ارمانىم سول – Iلەكەڭ كەلiپ كورە الما­دى. مەملەكەتتiك جۇمىستان قولى تيمەدi. ونىڭ ۇستiنە, ءوزi اۋىر سىرقات ەكەن. وپەراتسيالار جاسالىپتى. كەيiن بiلدiك. جەتپiسiنشi جىلدىڭ جازىندا رەداك­تسيا­عا بارسام, جiگiتتەر وتە كوڭiلسiز كورiن­دi. ارقايسىسىنا جالتاقتاپ قاراي بەرسەم كەرەك. اقىن اباي قازيەۆ: «سەن ەشتەڭە ەستiمەگەن سياقتىسىڭ عوي», – دەدi. – جو-جوق... – اۋىر قازاعا ۇشىرادىق. Iلەكەڭ قايتىپتى, – دەدi. Iشiمە بiر ىستىق وت تاستاپ جiبەرگەندەي بولدى.

– اپىراي, نە دەيسiڭ, Iلەكەڭ دە ءولۋشi مە ەدi! – دەپپiن عوي. 

13 ناۋرىز, 1987. 18 ساعات.