28 قىركۇيەك، 2011

دوستىق راۋىشتەگى قابىلداۋ

179 رەت كورسەتىلدى

كەشە اقوردادا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى حالىق وكىلدەرى  بۇكىلقىتايلىق جينالىسى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ ء(حوبج  تك) توراعاسى  ۋ بان­گونى قابىلدادى.

ءحوبج  قحر-دىڭ ءبىر پالاتالى پارلامەنتى رەتىندە قىزمەت اتقارادى. ونىڭ العاشقى شاقى­رى­لىمىنىڭ ءبىرىنشى سەسسياسى 1954 جىلى بولعان ەدى. ءاربىر شا­قىرىلىمنىڭ وكىلەتتىك مەرزىمى – 5 جىل. بۇگىنگى كۇنى ونىڭ قۇ­رامىنا 2987 دەپۋتات سايلانعان. ءحوبج دەپۋتاتتارى سايلاۋ ءبىر­لىكتەرى بويىنشا وزدەرىنىڭ دەلەگاتسيالارىن قۇرادى جانە ونىڭ توراعاسى مەن ورىنباسارىن سايلايدى. دەلەگاتسيا باسشىسى بولىپ كوبىنەسە قىتاي كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ جەرگىلىكتى ماڭىزى بار ۇيىمدارىنىڭ نەمەسە اسكەري بولىمدەر پارتكومدارىنىڭ حاتشىلارى سايلانادى. ءبىر اتاپ وتەرلىگى، قحر كونستيتۋتسياسىنا سايكەس، وسى ءحوبج-نىڭ قاتارىنا قىتايدا تۇراتىن بارلىق ۇلتتىق ازشىلىقتار ءتيىستى مولشەردە ءوز وكىلدەرىن مىندەتتى تۇردە ەنگىزە الادى. سونىڭ ىشىندە ونىڭ قۇ­رامىندا قحر-دا تۇراتىن قازاق حالقىنىڭ وكىلدەرى دە بار.

ءحوبج اتقاراتىن ۇلكەن مىندەتتەر قاتارىندا ەلدىڭ كونستيتۋتسياسىنا وزگەرىستەر ەنگىزىپ، ونىڭ ورىندالۋىن قاداعالاۋ بار. سونىمەن بىرگە، ءحوبج ازا­مات­تىق جانە قىلمىستىق ىستەر كو­دەكسىن، مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قۇرىلىمدارى تۋرالى جانە باسقا دا ماڭىزدى زاڭداردى قابىلداپ، ولارعا تولىقتىرۋلار ەنگىزە الادى. ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونو­ميكا­لىق دامۋى جونىندەگى جوسپارى دا وسى ورگاندا قارالىپ، بەكىتىلەدى.  مەملەكەتتىك بيۋدجەت جونىندەگى زاڭ مەن ونىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەپتەردى دە ءحوبج تالقىلايدى. ەلدەگى اكىمشىلىك-اۋماقتىق ءبولى­نىس ماسەلەلەرىنە وزگەرىس ەنگىزۋ دە ءحوبج-دە بەكىتىلەدى.

قحر-داعى ناقتى وكىمەت بيلىگى قكپ وك قولىندا ەكەنى بەلگىلى، بىراق ونىڭ قابىلداعان بارلىق شە­شىمدەرى وسى ورگاندا بەكىتىل­گەن سوڭ جاريالانادى. جوعارعى وكىمەت ورىنتاعىنا وتىراتىن كان­ديداتۋرالار دا وسىندا سايلانادى نەمەسە بەكىتىلەدى. سونىڭ ىشىندە قحر توراعاسى مەن ونىڭ ورىنباسارلارى، ورتالىق اسكەري كەڭەستىڭ توراعاسى، جوعارعى سوت توراعاسى، باس پروكۋرور، ت.ب. بار. سونداي-اق مەمكەڭەستىڭ پرەمەرى مەن مۇشەلەرىنىڭ كانديداتۋرالارىن دا ءحوبج بەكىتەدى نەمەسە قىزمەتىنەن بوساتادى. ءحوبج-ءنىڭ تۇراقتى كوميتەتى – ءۇزىلىسسىز جۇ­مىس ىستەيتىن ورگان. ونىڭ  توعىز كوميتەتى بار.

قازاقستان-قىتاي قارىم-قا­تى­ناستارىنا توقتالا كەتەتىن بول­ساق، ول قازىر قاتتى ورلەۋ ۇستىندە. قحر اۋماعىندا بەيجىڭدەگى قا­زاقستان ەلشىلىگىنەن باسقا، گونكونگ پەن شانحايدا باس كون­سۋل­دىقتار بار. سونداي-اق ۇرىمشىدە پاسپورت-ۆيزالىق قىزمەت اشىل­عان. ال قحر-دىڭ استاناداعى ەلشىلىگىنەن باسقا، الماتىدا باس كونسۋلدىعى جۇمىس ىستەيدى. قى­تاي­مەن تاتۋ كورشىلىك جانە دوس­تىق قاتىناستى دامىتۋ – قا­زاقستان سىرتقى ساياساتىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى. ەكى ەلدىڭ اراسىندا ديپلوماتيالىق قا­تىناس ورناعان 19 جىلدىڭ ءىشىن­دەگى نەگىزگى ساياسي جەتىستىكتەر قاتارىنا قحر ۇكىمەتىنىڭ قازاق­ستان قاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك بەرۋ تۋرالى رەسمي مالىمدەمەسىن، سون­داي-اق ەكىجاقتى شەكارالىق ءما­سە­لەلەردىڭ تۇپكىلىكتى رەتتەل­گەن­دىگى تۋرالى قۇجاتتارعا جانە ترانس­شەكارالىق وزەندەردى قول­دا­نۋ مەن قورعاۋ سالاسىنداعى ىن­تىماقتاستىققا قول قويىل­عان­دى­عىن اتاپ ايتۋعا بولادى. بۇ­لاردان باسقا ەكى جاققا دا ءتيىمدى بىرنەشە ماڭىزدى قۇجاتتارعا قول قويىلعان.  سوڭعى جىلداردا قول قويىلعان ەكىجاقتى ماڭىزدى قۇ­جاتتار قاتارىندا قازاقستاننىڭ ەكونوميكاسىن ارتاراپتاندىرۋعا وزىندىك ۇلەس قوساتىن «ەكو­نو­مي­كا­نىڭ شيكىزاتتىق ەمەس سەك­تو­رىنداعى ىنتىماقتاستىق باعدار­لاماسى» (2007 ج.) بار.

قازاقستان مەن قىتاي حالىق­ارالىق قۇرىلىمداردا دا ءوزارا ىقپالداستىقتىڭ تىعىز ۇلگىسىن كورسەتۋدە. اسىرەسە، بۇۇ، شىۇ شەڭبەرىندەگى قاتىناستار تۋرالى وسىنى ايتۋعا بولادى. سونىمەن بىرگە، قحر قازاقستاننىڭ اوسشك، ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى­نىڭ سەزدەرىن وتكىزۋ سەكىلدى حا­لىقارالىق باستامالارىن قولداپ وتىرادى. پارلامەنتارالىق بايلانىستار دا جاقسى قارقىنمەن دامۋدا، ەكى ەلدىڭ پارلامەنت­تەرىن­دە دە قازاقستان-قىتاي دوستىق توپتارى قۇرىلعان.

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءحوبج  تك توراعاسى ۋ بانگونى جىلى شىرايدا قارسى الدى. تاراپتار ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىق­تىڭ بىرقاتار ماسەلەلەرىن تالقى­لادى.  مەن ءسىزدى قازاقستانعا ال­عاشقى رەت كەلۋىڭىزبەن قۇتتىق­تاي­مىن. ءبىزدىڭ ەلىمىز تۋرالى جاقسى اسەر الىپ كەتەدى عوي دەگەن ۇمىتتەمىن. ءسىز كەلگەن بەتتە قا­زاقستان پارلامەنتىندە ەكىجاقتى ءتيىمدى كەلىسسوزدەر جۇرگىزدىڭىز. وسىنىڭ ءبارى ءبىزدىڭ قاتىناس­تارىمىزدى تەرەڭدەتە تۇسەرى انىق. ءبىز بيىل ءوز تاۋەلسىز­دىگى­مىزدىڭ 20 جىلدىعىن، ال سىزدەر تاياۋدا 62 جىلدىقتارىڭىزدى اتاپ وتەسىزدەر. ءبىز از جىلدار ىشىندە ەكىجاقتى ساياسي جانە ەكو­نوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى وتە جوعارى دەڭگەيگە كوتەردىك. مەن جۇمىسىمدى قحر توراعاسى بولعان تسزيان تسزەمينمەن باستاپ ەدىم، سوڭعى جىلدارى توراعا حۋ تسزينتاومەن جۇمىس ىستەپ كەلە­مىن. وسى جىلداردا كوپ جىلدان بەرى شەشىلمەي كەلگەن ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز اراسىنداعى شەكارا ءما­سەلەسى سەكىلدى وتە ماڭىزدى ءما­سە­لەلەر شەشىمىن تاپتى. ءسىز ەكى ەلدىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلا­نىس­تارىنىڭ جوعارى دەڭگەيدە ەكەندىگىن جاقسى بىلەسىز. قىتاي كومپانيالارى بۇگىندە ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ مۇناي، گاز كەشەنىندە بەلسەندى جۇمىس ىستەۋدە. ءبىز قىتاي باعىتىندا تەڭدەسى جوق مۇناي-گاز جەلىسىن سالدىق، دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

قازاقستان باسشىسى سونداي-اق داعدارىس جىلدارىندا قىتاي تاراپىنان قاراجات، نەسيە، بىرلەس­كەن قور­لار تۇرىندە مىقتى قولداۋ كور­گە­نىمىزدى اتاپ ايتتى. وسى كە­لى­سىم­دەردىڭ بارلىعى زاڭ شى­عا­رۋ­شى ورگان رەتىندە ەلدىڭ پارلا­مەنتى تاراپىنان قولداۋدى قاجەت ەتكەنىنە ەك­پىن ءتۇسىردى. سون­دىق­تان ۋ بانگونىڭ ساپارى قازاق­ستان ءۇشىن وتە ما­ڭىز­دى بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ ءوتتى.

جاۋاپ سوزىندە مارتەبەلى مەيمان جىلى قابىلداۋلارعا العى­سىن جەتكىزدى. مەنىڭ اتىما ءجى­بەرىلگەن شاقىرتۋلار ءۇشىن سىزگە جانە پارلامەنت پالاتالارىنىڭ توراعالارىنا شەكسىز ريزا­شى­لى­عىم­دى بىلدىرەمىن. مەن سونداي-اق ءسىزدىڭ قۇشاق جايىپ قارسى ال­عا­نىڭىزعا وتە ريزامىن. سىزبەن تاعى كەزدەسىپ وتىرعانىما وتە قۋا­نىشتىمىن. ءبىزدىڭ ءاربىر كەز­دە­سۋىمىز ءاردايىم مەن ءۇشىن زور قۇرمەت سەزىمىن تۋعىزادى. ەڭ الدىمەن، مەن سىزگە جاقسى دوسىڭىز حۋ تسزينتاو مىرزانىڭ ىستىق سالەمىن جەتكىزەمىن. ول ءسىزدىڭ قحر ءۇشىن ارقاشاندا ەڭ سىيلى قوناق بولىپ تابىلاتىنىڭىزدى جەتكىزۋىمدى سۇرادى، دەدى ۋ بانگو.

جاقسىباي سامرات.

سوڭعى جاڭالىقتار

استانادا اۋرۋى اسقىنعان ادام كوپ

مەديتسينا • بۇگىن، 22:23

قولاعا كوڭىل تولماي تۇر

TOKYO2020 • بۇگىن، 22:13

كاسپي جاعالاۋىندا قوقىس كوپ

ەكولوگيا • بۇگىن، 20:47

قازان-نۇر-سۇلتان اۋە رەيسى اشىلادى

قازاقستان • بۇگىن، 18:45

COVID-19: وڭىرلەردەگى جاعداي كۇردەلى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 18:03

نۇر-سۇلتاندا قانداي ۆاكتسينالار بار؟

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 17:19

الماتىدا قويما ورتەنىپ جاتىر

ايماقتار • بۇگىن، 10:30

ۇقساس جاڭالىقتار