ۇكىمەت جۇمىسى باعدارلامالاردى ورىنداۋعا جۇمىلدىرىلۋى ءتيىس

كەشە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى كارىم ءماسىموۆتى قا­بىلدادى, دەپ حابارلادى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. ك.ءماسىموۆ پرەزيدەنتتى ەلدىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ قار­قى­نى مەن سەرپىنى تۋرالى, ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ بارىسى, جيىن-تەرىن جايى, الەۋمەتتىك باع­دارلامالاردىڭ جۇزەگە اسى­رى­لۋى تۋرالى حاباردار ەتتى. جىل باسىنان بەرى ونەركاسىپ ءوندىرىسى 6 پايىزعا ءوستى. ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا 70 جاڭا ءوندىرىس ورنى اشىلدى. 160 مىڭ ادام جۇ­مىس­قا ورنالاستى. ەلىمىز بويىن­شا جىلدىڭ اياعىنا دەيىن تاعى 600 ميلليارد تەڭگەنىڭ 129 جو­با­سى اياقتالاتىن بولادى. قازاق­ستان­دا داعدارىستان كەيىنگى كە­زەڭ­دەگى ەكونوميكالىق دامۋ ءجو­نىن­دە باعدارلاما جۇزەگە اسىرى­لۋ­دا. ەڭ الدىمەن, بۇل ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى, «بيزنەستىڭ جول كارتاسى», «جۇمىسپەن قام­تۋ», «ونىمدىلىك», «اقبۇلاق», «با­­لاپان», تۇرعىن ءۇي-كوم­مۋ­نال­دىق شارۋاشىلىقتى جاڭعىرتۋ باع­دارلامالارى. يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىنان باسقا, ولاردى ىسكە اسىرۋعا 165 ميلليارد تەڭگە بولىنگەن. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى, سىزگە 8 ايدىڭ قورىتىندىلارى مەن 9 ايدىڭ الدىن الا قورىتىن­دى­لا­رى تۋرالى بايانداسام دەيمىن. بي­ىلعى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا ۇكى­مەت وتىرىسىندا ءسىز بەرگەن تاپسىرمالار بارلىق كور­سەتكىشتەر بويىنشا ءىس جۇزىندە ورىندالۋدا. 2011 جىلدىڭ قو­رى­تىندىسى بويىنشا ءسىز العا مىندەت ەتىپ قويعان 7 پايىزدىق ءوسىم قامتاماسىز ەتىلەتىن بولادى. ءوڭ­دەۋ­شى ونەركاسىپ ءوسىمى وزىق قارقىن الىپ كەلەدى. بۇل ءسىزدىڭ تاپسىرماڭىز بويىنشا, يندۋس­تريا­لىق باعدارلامانىڭ ارقا­سىن­دا جۇرگىزىلۋدە. جەلتوقسان اي­ىندا ءسوز ەتكەن نىسانداردىڭ تۇساۋكەسەرى بەلگىلەنگەن مەرزىمدە وتكىزىلىپ, ىسكە قوسىلاتىن بولادى. ءا.يسەكەشەۆ باسقاراتىن جەدەل توپ قازىر بۇل ماسەلە بويىنشا جۇمىس ىستەپ جاتىر, ولار قازىرگى كەزدە وڭىرلەردى ارالاپ ءجۇر. بارلىعى دا بەلگىلەنگەن جوسپارعا سايكەس جۇرگىزىلۋدە. اۋىل شارۋا­شىلىعى سالاسىنداعى جيىن-تەرىن ءسىزدىڭ تاپسىرماڭىز بويىن­شا قولعا الىنعان كەشەندى شارا­لاردىڭ ارقاسىندا جانار-جاعار مايمەن قامتاماسىز ەتۋ, جاڭا تەح­نولوگيالاردى پايدالانۋعا داي­ىندىق جۇمىستارى جۇزەگە اسىپ, ءسىز تاياۋدا قوستانايدا, سول­تۇستىك قازاقستاندا كورگەنىڭىزدەي, وڭ جەمىسىن بەرۋدە. بۇگىنگى كۇنى 21 ميلليون توننا ەگىن جينالدى, تاعى دا رەزەرۆتەر انىقتالۋدا. بي­ىلعى جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 24-25 ميلليون توننا ەگىن جينالاتىن بولادى. وسىعان سايكەس بەلگىلى ءبىر قيىندىقتار بار, ول – استىقتى ساقتاۋ. اۋىل شا­رۋاشىلىعى ءمينيسترى باستاعان شتاب قۇرىلدى. ەرتەڭ ءبىز جي­نالعان استىق ءونىمىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق سەلەك­تور­لىق كەڭەس وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر­مىز. بەلگىلى ءبىر پروبلەمالار تۋىنداۋدا, الايدا ولاردىڭ ءبارى شەشىمىن تاباتىن بولادى. اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى مەن وبلىستاردىڭ اكىمدەرى بايان­دا­عانداي, استىق كوپ مولشەردە جينالعانىنا قاراماستان, ساقتا­لا­تىن بولادى. بۇل ءۇشىن ءسىزدىڭ تاپسىرماڭىز بويىنشا بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ جوباسى قابىلداندى, ونىڭ ىشىندە, استىقتى تاسىمال­داۋ­عا, ساتىپ الۋعا ءسىزدىڭ تاپ­سىر­ماڭىزبەن «قازاگرو» كومپانياسى تاراپىنان سۋبسيديا ءبولۋ قا­راس­تىرىلعان. بۇل ءوز ناتيجەسىن بەرەدى جانە ءبىز مۇنى ۇنەمى باقىلاۋدا ۇستايمىز. ديقانداردىڭ زور ەڭ­بە­گىمەن جينالعان استىق ساق­تالۋى ءتيىس جانە ساقتالاتىن بو­لا­دى. مەن سىزگە تاعى ءبىر ماسەلە جونىندە بايانداعىم كەلەدى. بۇل جانار-جاعارماي ماتەريالدارى­مەن قامتاماسىز ەتۋ جاعدايى. ءويت­كەنى, بۇل ماسەلە قوعامدى قات­تى تولعاندىرىپ وتىر. تامىز اي­ىندا بەلگىلى مولشەردە كىدىرىستەر بولدى, سەبەبى, ءبىرىنشى كەزەكتە بۇل ءوزىمىزدى ءالى دە بولسا جەكەمەنشىك جانار-جاعارماي ءوندىرى­سى­مەن تولىق قامتاماسىز ەتە ال­ماۋىمىزعا بايلانىستى بولىپ وتىر. تەك 2014 جىلى جەلتوق­ساندا, قازاقستانداعى بارلىق مۇناي وڭدەيتىن زاۋىتتاردى قاي­تا قۇرۋ اياقتالعاندا عانا بۇعان مۇمكىندىك تۋادى. جالپى ال­عاندا, بەلگىلەنگەن بارلىق باع­دار­لا­ما­نى ىسكە اسىرۋدا قيىن­دىق جوق ەمەس, بىراق ولاردىڭ ءبارى شەشىمىن تاباتىن بولادى جانە ءسىزدىڭ بارلىق تاپسىر­ما­لارىڭىز تاۋەل­سىز­دىكتىڭ 20 جىل­دىعىندا ورىن­دا­لاتىن بولادى, دەدى ك. ءماسىموۆ. – اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار­لا­رىن وندىرۋشىلەر اقشالارىن جوعالتپاس ءۇشىن, كەلەشەكتەگى دا­مۋلارى ءۇشىن جانە وسىنداي كوپ جيىلعان استىقتان ءتيىستى قارا­جاتىن تابۋ ءۇشىن بۇل مول اس­تىقتى ساقتاۋ, دەر كەزىندە ەكس­پورتقا شىعارۋ وتە ماڭىزدى. اعىمداعى ەكىنشى ۇلكەن ماسەلە – حالىق شارۋاشىلىعىنىڭ, بار­لىق وڭىرلەردىڭ قىسقا دايىن­دى­عى. بۇل – وتە ماڭىزدى. ءۇشىنشىسى – ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىل­دى­عىن لايىقتى قارسى الۋعا داي­ىندىق جاساۋ. مەن كوپ وبلىستى ارالاپ, سولتۇستىك, باتىس وبلىس­تاردا بولدىم, تاپسىرمالاردىڭ ورىندالىپ جاتقانىنا قىزى­عۋ­شىلىق تانىتتىم, ءاربىر قالا, ءار­بىر ەلدى مەكەن, ءاربىر اۋىل وسىنى سەزىنۋى ءتيىس, بۇل ءبىزدىڭ باعدار­لا­مالارىمىزدا كورىنىس تاپقان. ءاسى­رەسە, بۇلار – جۇمىسپەن قام­تۋ, اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق كەشەنى جونىندەگى باعدارلامالار. بۇل باعدارلا­ما­لار ءاربىر ادامعا, قاراپايىم ادام­داردىڭ مۇددەسىنە قاتىستى, سوندىقتان ءتيىستى جۇمىستاردى اناعۇرلىم قارقىندى جۇرگىزۋلەرى ءۇشىن مۇنى قاداعالاپ وتىرۋ قا­جەت. ول ىستەر اتقارىلۋدا, مەن بۇعان كوز جەتكىزدىم. قازىر بىزدە بارلىق باعدارلاما ازىرلەنگەن: ءبىز­دە يندۋستريالىق باعدارلاما بار, بىزدە اگرارلىق كەشەندى دا­مىتۋ باعدارلاماسى دا بار, الەۋمەتتىك ماسەلەلەر بويىنشا باعدارلامالار بار, مەديتسينانى دامىتۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى جۇمىس ىستەۋدە, ادامداردى جۇ­مىس­پەن قامتاماسىز ەتۋ, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق كە­شەنى, اۋىز سۋ ماسەلەسى قولعا الىنعان. بارلىق باعدارلاما ءازىر­لەندى, قاراجات ءبولىندى, ەندىگى ماسەلە ەكونوميكانى دامىتۋعا, ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان وسى باع­دارلامالاردىڭ ورىندالۋىنا با­قىلاۋ جاساۋ قاجەتتىگىندە. سون­دىق­تان قازىر ۇكىمەت جۇمىسى وسىعان جۇمىلدىرىلۋى ءتيىس, دەپ اتاپ ءوتتى مەملەكەت باسشىسى.